ઝારખંડમાં મોટો રાજકીય અને શૈક્ષણિક વિસ્ફોટ: CID પૂછપરછ પહેલા JPSCના 3 સભ્યોના રાજીનામા, 14મી સિવિલ સર્વિસ પ્રિલિમ્સ પરીક્ષા રદ
ઝારખંડની રાજધાની રાંચીમાં છેલ્લા બે અઠવાડિયા કરતાં વધુ સમયથી ચાલી રહેલું વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન હવે અત્યંત નિર્ણાયક અને આક્રમક મોડ પર પહોંચી ગયું છે. ઝારખંડ લોક સેવા આયોગ (JPSC) અને ઝારખંડ કર્મચારી ચયન આયોગ (JSSC) ની ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ, પેપર લીક અને ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આક્ષેપો વચ્ચે રાજ્યના શૈક્ષણિક અને રાજકીય વાતાવરણમાં મોટો ઉકાળો જોવા મળી રહ્યો છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે સૌથી મોટો રાજકીય ઘટનાક્રમ એ સામે આવ્યો છે કે CID દ્વારા પૂછપરછ માટે સમન મોકલવામાં આવ્યા બાદ JPSCના ત્રણેય પ્રભાવશાળી સભ્યોએ પોતાના હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. બીજી તરફ, વિદ્યાર્થીઓના સતત દબાણ સામે ઝૂકીને હેમંત સોરેન સરકારે 14મી JPSC સિવિલ સર્વિસ પ્રિલિમ્સ પરીક્ષાને રદ કરવાનો મોટો નિર્ણય લીધો છે.
CID પૂછપરછ પહેલા જ JPSCના ત્રણ સભ્યોના રાજીનામા
JPSC ની પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓની તપાસ કરી રહેલી સીઆઈડી (CID) એ સોમવાર, 10 ઓગસ્ટના રોજ પૂછપરછ માટે આયોગના ત્રણ વરિષ્ઠ સભ્યોને સમન પાઠવ્યા હતા. જોકે, પૂછપરછની પ્રક્રિયા શરૂ થાય તે પહેલા જ રવિવારે ત્રણેય સભ્યોએ પોતપોતાના રાજીનામા રાજ્યપાલને સોંપી દીધા હતા.
રાજીનામું આપનારા સભ્યોમાં:
અજીતા ભટ્ટાચાર્ય
જમીલ અહમદ
અનિમા હંસદા
રાજ્યપાલ સંતોષ ગંગવારે આ ત્રણેય સભ્યોના રાજીનામા તાત્કાલિક અસરથી સ્વીકારી લીધા છે. સીઆઈડીની તપાસનો સામનો કરતા પહેલા જ આ રીતે એકસાથે ત્રણ સભ્યો દ્વારા રાજીનામું આપી દેવાને કારણે ભરતી પ્રક્રિયામાં થયેલા ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપોને વધુ બળ મળ્યું છે.
16 દિવસથી આંદોલનરત વિદ્યાર્થીઓ અને સરકાર વચ્ચે વાટાઘાટો
રાંચીના રસ્તાઓ પર પોતાની માંગણીઓને લઈને છેલ્લા 16 દિવસથી હજારો વિદ્યાર્થીઓ વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. સ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને રવિવારે (09 ઓગસ્ટ) રાજ્ય સરકાર અને આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે ત્રીજા તબક્કાની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી.
મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનની સરકારે વિદ્યાર્થીઓના આક્રોશને શમાવવા માટે તેમની કેટલીક અતિ મહત્વપૂર્ણ માંગણીઓ સ્વીકારી લીધી છે. આ બેઠકમાં બનેલી સહમતિ મુજબ:
14મી JPSC પ્રિલિમ્સ પરીક્ષા રદ: પરીક્ષા દરમિયાન સામે આવેલા ગંભીર આક્ષેપો અને વિદ્યાર્થીઓના વ્યાપક વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને 14મી JPSC સિવિલ સર્વિસ પ્રારંભિક પરીક્ષા રદ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
વેન્ડર એજન્સી સામે ED તપાસ: વિવાદિત વેન્ડર એજન્સી ‘TSR ડેટા પ્રોસેસિંગ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ દ્વારા ભૂતકાળમાં યોજાયેલી તમામ પરીક્ષાઓ અને તેમાં થયેલા નાણાકીય વ્યવહારોની તપાસ ઈડી (Enforcement Directorate) પાસે કરાવવા પર પણ સરકારે સહમતિ દર્શાવી છે.
JSSC CGL પરીક્ષા રદ કરવાનો ઇનકાર: 10 ઓગસ્ટે વિધાનસભા ઘેરાવની જાહેરાત
સરકારે JPSC પરીક્ષા રદ કરીને વિદ્યાર્થીઓને મોટી રાહત આપી છે, પરંતુ આંદોલનકારીઓની બીજી એક મુખ્ય માંગણી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. વિદ્યાર્થીઓ JSSC CGL પરીક્ષાને પણ રદ કરવાની માંગ કરી રહ્યા હતા, જેને સરકારે હાલ પૂરતી ફગાવી દીધી છે.
જોકે, સરકારે આશ્વાસન આપ્યું છે કે JSSC CGL પરીક્ષામાં થયેલી ગેરરીતિઓના આક્ષેપોની ઉચ્ચ સ્તરીય ન્યાયિક તપાસ (Judicial Inquiry) કરાવવામાં આવશે. પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ માત્ર તપાસથી સંતુષ્ટ નથી. CGL પરીક્ષા રદ ન કરવાના વિરોધમાં આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓએ પોતાની લડત વધુ ઉગ્ર બનાવતા 10 ઓગસ્ટે ઝારખંડ વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે.
ભૂખ હડતાળ પર બેઠેલા નેતાઓને મનાવવાના પ્રયાસો
આંદોલનને નેતૃત્વ આપી રહેલા યુવા નેતા દેવેન્દ્ર નાથ મહતો છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અનિશ્ચિત મુદતની ભૂખ હડતાળ પર બેઠા છે, જેના કારણે તેમની તબિયત પણ લથડી રહી છે.
સરકાર સાથેની બેઠક દરમિયાન ઉચ્ચ સ્તરીય કમિટીમાં સામેલ મંત્રીઓએ વિડીયો કોલના માધ્યમથી દેવેન્દ્ર નાથ મહતો સાથે સીધી વાતચીત કરી હતી. મંત્રીઓએ તેમને સરકારે માનેલી માંગણીઓ વિશે માહિતગાર કર્યા હતા અને ભૂખ હડતાળ સમેટી લેવા માટે આગ્રહભરી અપીલ કરી હતી. જોકે, અનશન પર બેઠેલા યુવાનોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી તેમની તમામ માંગણીઓ પૂર્ણપણે સ્વીકારવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી તેમનું અનશન અને આંદોલન સતત જારી રહેશે.
સરકારી ભરતીઓમાં પારદર્શિતાનો મોટો પ્રશ્ન
ઝારખંડમાં બનેલી આ ઘટનાએ સમગ્ર દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. જે રીતે સરકારી ભરતી પ્રક્રિયાઓમાં પેપર લીક અને નાણાકીય ગેરરીતિઓના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે, તેનાથી વર્ષો સુધી રાત-દિવસ મહેનત કરતા સામાન્ય પરિવારના વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય અંધકારમય બની જાય છે.
JPSC ના સભ્યોના રાજીનામા અને સીઆઈડી તથા ઈડીની તપાસથી આ કેસમાં વધુ મોટા ખુલાસાઓ થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. સોમવારે થનારી વિધાનસભા ઘેરાવની જાહેરાતને પગલે રાંચી પોલીસ અને પ્રશાસને પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ચુસ્ત કરી દીધી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સોમવારે વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ શું નવો વળાંક લે છે.
