મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના વિષચક્ર વચ્ચે ઈરાનની નવી વ્યૂહરચના: યુએસ પ્રમુખના કાર્યકાળ સુધી સંઘર્ષ લંબાવવાની ચીમકી
પશ્ચિમ એશિયામાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે વિતેલા કેટલાક મહિનાઓથી ચાલી રહેલો સંઘર્ષ અને યુદ્ધનો ભય વધુ ગંભીર વળાંક લઈ રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજદ્વારી સંબંધો સુધારીને શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા તમામ વૈશ્વિક પ્રયાસો અત્યાર સુધી નિષ્ફળ સાબિત થયા છે. દરમિયાન, ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના વરિષ્ઠ નેતૃત્વ તરફથી આવેલું તાજેતરનું નિવેદન સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે આ ભૌગોલિક-રાજકીય યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થવાનું નથી. ઈરાની સૈન્ય અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યાં સુધી અમેરિકામાં વર્તમાન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ રહેશે ત્યાં સુધી ઈરાન આ સંઘર્ષને લંબાવવાની વ્યૂહરચના પર કામ કરી શકે છે.
દુશ્મનને નુકસાન પહોંચાડીને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાની ઈરાનની નીતિ
સમાચાર એજન્સી સીએનએન (CNN) અને પીબીએસ (PBS) ને આપેલા વિશેષ ઇન્ટરવ્યુમાં IRGC કમાન્ડરના વરિષ્ઠ સલાહકાર મોહમ્મદ રેઝા નકદીએ આક્રમક વલણ અપનાવતા જણાવ્યું હતું કે, ઈરાને એક એવો કાયમી ઉકેલ શોધવો પડશે જેથી કોઈ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય શક્તિ તેમના પર હુમલો કરવાની હિંમત ન કરી શકે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, આ યુદ્ધને અમેરિકાના આગામી રાષ્ટ્રપતિના કાર્યકાળની શરૂઆત સુધી લંબાવવું એ એક મુખ્ય રસ્તો હોઈ શકે છે.
ઈરાની સલાહકારે ઉમેર્યું હતું કે, દુશ્મન દેશને આ સમયગાળા દરમિયાન એટલું આર્થિક અને સૈન્ય નુકસાન પહોંચાડવું જરૂરી છે જેથી ભવિષ્યમાં જો કોઈ ઈરાન પર લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાનો વિચાર પણ કરે, તો તેને ખ્યાલ આવે કે ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ પર હુમલો કરવા માટે તેણે કેટલી મોટી કિંમત ચૂકવવી પડશે. ઈરાનનું આ વલણ દર્શાવે છે કે તેઓ લાંબા ગાળાના સંઘર્ષ માટે આત્મવિશ્વાસ ધરાવે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અમેરિકાના સ્ટીલ વોલ જેવા નિયંત્રણનો ટ્રમ્પનો દાવો
બીજી તરફ, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર એક આક્રમક પોસ્ટ શેર કરીને ઈરાનના તમામ દાવાઓને ફગાવી દીધા છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકી નૌકાદળે વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) પર સંપૂર્ણ અને મજબૂત નિયંત્રણ મેળવી લીધું છે. તેમણે આ નૌકાદળની નાકાબંધીને ‘સ્ટીલની દીવાલ’ ગણાવતા કહ્યું કે, ઈરાન આ વ્યવસ્થાને તોડવા માટે સંપૂર્ણપણે અસમર્થ છે.
ટ્રમ્પે ઈરાની સેના અને આર્થિક સ્થિતિ પર તીખા પ્રહારો કરતા લખ્યું કે, ઈરાન પાસે હવે મજબૂત નૌકાદળ કે વાયુસેના બચી નથી, પરંતુ માત્ર એવા સૈનિકોના અવશેષો રહ્યા છે જેમને સમયસર પગાર પણ મળતો નથી. તેમણે વધુમાં દાવો કર્યો કે IRGC ની સંસ્થાઓ બરબાદ થઈ રહી છે અને તેમનું નેતૃત્વ ઘોર અનિશ્ચિતતામાં છે.
ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ અને વૈશ્વિક અસરો
યુએસ પ્રમુખે ઈરાનની વર્તમાન આંતરિક સ્થિતિ પર ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું કે, દેશ આર્થિક રીતે તારાજ થઈ ચૂક્યો છે અને ત્યાં ફુગાવાનો દર ૩૦૦ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે જે દિન-પ્રતિદિન વધુ ખરાબ થઈ રહ્યો છે. ટ્રમ્પના મતે, ઈરાન હવે માત્ર પોકળ નિવેદનો આપે છે પરંતુ વાસ્તવિકતામાં કોઈ સૈન્ય કામગીરી કરી શકવાની સ્થિતિમાં નથી અને તે હવે મધ્ય પૂર્વનો ‘ગુંડો’ રહ્યો નથી.
બંને દેશોના અતિ આક્રમક વલણ અને એકબીજા પર કરવામાં આવી રહેલા પલટવારને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠા અને વૈશ્વિક સુરક્ષા પર ભારે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો આ સંઘર્ષ વધુ લંબાશે, તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ જોવા મળી શકે છે.
