અયોધ્યા દાન કૌભાંડ: ૭૦ વખત થઈ કેશ રૂમમાંથી ચોરી! રાજીનામા બાદ પૂર્વ મહાસચિવ અંગે SITનો મોટો ખુલાસો
અયોધ્યાના ભવ્ય રામ જન્મભૂમિ મંદિરમાં શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા દાનની રકમમાં કથિત ચોરી અને ગેરરીતિઓના મામલે રચવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT)એ પોતાનો પહેલો અહેવાલ સોંપી દીધો છે. આ રિપોર્ટમાં રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટના પૂર્વ મહાસચિવ ચંપત રાયને મોટી રાહત મળી છે. SITના આ પ્રથમ અહેવાલમાં તેમને ક્લીન ચિટ આપવામાં આવી છે. રાજ્યના ગૃહ વિભાગે તપાસ અહેવાલની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કર્યા બાદ તેને આગળની જરૂરી કાર્યવાહી માટે ટ્રસ્ટને સુપ્રત કરી દીધો છે.
અંતિમ અહેવાલમાં પ્રમુખ નામોનો ઉલ્લેખ નથી
આ કેસ સંબંધિત વર્તુળો અને સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, SIT દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા ફાઇનલ રિપોર્ટમાં ટ્રસ્ટના ભૂતપૂર્વ જનરલ સેક્રેટરી ચંપત રાય કે પૂર્વ ટ્રસ્ટ સભ્ય અનિલ મિશ્રાનું નામ આરોપી કે ગેરરીતિમાં સામેલ વ્યક્તિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું નથી.
ઉલ્લેખનીય છે કે, રામ મંદિરના દાનમાં થયેલી ચોરી અને નાણાકીય ગેરરીતિઓના આરોપો સામે આવ્યા બાદ, ૨૭ જૂનના રોજ ચંપત રાય અને અનિલ મિશ્રા બંનેએ ટ્રસ્ટના પોતાના હોદ્દા પરથી રાજીનામા આપી દીધા હતા. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટની સીધી દેખરેખ હેઠળ ગઠિત કરવામાં આવેલી બીજી SIT દ્વારા આ સમગ્ર મામલાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ હજુ પણ ચાલુ જ છે.
SIT ની રચના અને તપાસનો સમયગાળો
દાનમાં થયેલી ચોરીના ગંભીર આરોપોને પગલે રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ તરફથી રાજ્ય સરકારને પત્ર લખીને નિષ્પક્ષ તપાસની વિનંતી કરવામાં આવી હતી. આ વિનંતીના આધારે ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથના નિર્દેશ પર ૧૩ જૂને પ્રથમ SITની રચના કરવામાં આવી હતી.
આ ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ ટીમની આગેવાની લખનૌના ડિવિઝનલ કમિશનર વિજય વિશ્વાસ પંત કરી રહ્યા હતા. તેમની સાથે આ ટીમમાં લખનૌ રેન્જના આઈજી (ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ) કિરણ એસ અને નાણાં વિભાગના સ્પેશિયલ સેક્રેટરી નીલ રતન કુમારનો પણ સભ્ય તરીકે સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
SITની ટીમે ૧૫ જૂનથી ૨૦ જૂન દરમિયાન અયોધ્યા પહોંચીને તમામ બાબતોની પ્રાથમિક તપાસ હાથ ધરી હતી અને ૨૩ જૂને પોતાનો રિપોર્ટ સરકારને સુપ્રત કર્યો હતો. આ રિપોર્ટના આધારે ૨૫ જૂને અયોધ્યામાં વિધિવત પ્રથમ માહિતી અહેવાલ (FIR) નોંધવામાં આવ્યો હતો.
આઠ આરોપીઓની ધરપકડ અને જેલ હવાલે
તપાસ ટીમના રિપોર્ટ બાદ અયોધ્યાના રામ જન્મભૂમિ પોલીસ સ્ટેશનમાં ટ્રસ્ટના સભ્ય કૃષ્ણા મોહનની ફરિયાદના આધારે ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ એફઆઈઆરમાં નામજોગ આઠ લોકો સામે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો અને પોલીસે ત્વરિત કાર્યવાહી કરીને તમામ ૮ આરોપીઓની ધરપકડ કરી લીધી છે. હાલમાં આ તમામ આરોપીઓ જેલમાં બંધ છે.
ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓ:
અવિનાશ શુક્લા
અનુકલ્પ મિશ્રા
લવકુશ મિશ્રા
મનીષ કુમાર યાદવ
કરુણેશ પાંડે
રમાશંકર મિશ્રા
સુભાષ વાસ્તવ
રામ શંકર યાદવ (ઉર્ફે ટીન્નુ)
ગેરરીતિ અને ચોરી કઈ રીતે થતી હતી?
SIT દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા પ્રાથમિક તપાસ અહેવાલમાં ચોંકાવનારા ખુલાસા થયા હતા. રિપોર્ટ અનુસાર, ૨૭ એપ્રિલથી ૫ જૂન, ૨૦૨૬ દરમિયાન મંદિરના કેશ કાઉન્ટિંગ રૂમ (રોકડ ગણતરી ખંડ) માંથી આશરે ૭૦ વખત રોકડ રકમની ચોરી કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
સીસીટીવી ફુટેજની ઝીણવટભરી તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે ગણતરી ખંડમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ વારંવાર રોકડ રકમ છુપાવીને બહાર લઈ જતા હતા. આ ઉપરાંત, રિપોર્ટમાં એ વાતનો પણ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) અને ટ્રસ્ટ દ્વારા સંયુક્ત રીતે બનાવવામાં આવેલી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP)નું યોગ્ય પાલન કરવામાં આવતું નહોતું. ગણતરી ખંડમાં પ્રવેશ કરતી વખતે અને બહાર નીકળતી વખતે કર્મચારીઓનું યોગ્ય ફ્રિસ્કિંગ (શારીરિક તપાસ) ન થવું એ સુરક્ષામાં મોટી ખામી તરીકે બહાર આવ્યું હતું.
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશથી લખનૌ રેન્જના આઈજી કિરણ એસના નેતૃત્વ હેઠળ સ્થપાયેલી બીજી SIT હાલમાં અયોધ્યા પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલા આ કેસની આગળની તપાસ કરી રહી છે.
વિવાદની શરૂઆત કઈ રીતે થઈ?
રામ મંદિરના દાનમાં ચોરીનો આ સમગ્ર વિવાદ સૌપ્રથમ ૭ જૂનના રોજ સામે આવ્યો હતો. સમાજવાદી પાર્ટીના સ્થાનિક નેતા તેજ નારાયણ ‘પવન’ પાંડેએ જાહેરમાં ગંભીર આરોપ લગાવ્યો હતો કે મંદિરના દાનપાત્ર અને ભેટમાંથી આશરે ₹૫ કરોડથી ₹૭.૫ કરોડ જેટલી માતબર રકમની હેરાફેરી કરવામાં આવી છે.
આ આરોપો બાદ વાતાવરણ ગરમાતા ટ્રસ્ટે તુરંત જ સરકાર પાસે તપાસની માંગ કરી હતી. SIT એ દાન સંચાલનની આખી સાંકળ – જેવી કે દાન પેટીઓ, રોકડ રકમની ગણતરી, તેની સાચવણી, એકાઉન્ટિંગ પ્રક્રિયાઓ, પ્રવેશ નિયંત્રણ અને સીસીટીવી કેમેરાના રેકોર્ડિંગની સંપૂર્ણ ચકાસણી કરી હતી. જેમાં પ્રાથમિક દ્રષ્ટિએ શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા અર્પણ કરાયેલી રોકડ અને કિંમતી વસ્તુઓની સંભાળમાં ગંભીર બેદરકારી સામે આવી હતી.
રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ વિશે
વર્ષ ૨૦૧૯માં સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) દ્વારા અયોધ્યાના ઐતિહાસિક રામ જન્મભૂમિ-બાબરી મસ્જિદ જમીન વિવાદ અંગે આખરી ચુકાદો આપવામાં આવ્યો હતો. આ ચુકાદાના અનુસંધાને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અયોધ્યામાં ભવ્ય રામ મંદિરના નિર્માણ અને તેની વ્યવસ્થાની દેખરેખ માટે એક વિશિષ્ટ ટ્રસ્ટની રચના કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦માં સંસદમાં રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટની રચનાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી.
ટ્રસ્ટનું બંધારણ: આ ટ્રસ્ટમાં કુલ ૧૫ ટ્રસ્ટીઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાંથી ૧૨ સભ્યોની નિમણૂક કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ યોજાયેલી ટ્રસ્ટની પ્રથમ બેઠકમાં બાકીના ૩ સભ્યોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી.
મળેલું દાન: ટ્રસ્ટ દ્વારા ૨૧ માર્ચે અયોધ્યામાં યોજાયેલી કારોબારી સમિતિની બેઠકમાં રજૂ કરવામાં આવેલા અધિકૃત આંકડા મુજબ, ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ થી ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ વચ્ચેના સમયગાળામાં મંદિર ટ્રસ્ટને કુલ ₹૮૨.૭૮ કરોડનું દાન પ્રાપ્ત થયું હતું.
આ સમગ્ર મામલે હાલમાં કાનૂની કાર્યવાહી અને સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળની તપાસ ચાલી રહી છે, જે આગામી સમયમાં આ ગેરરીતિના મૂળ સુધી પહોંચશે.
