શું ભારતીય બજારનો ખરાબ સમય પૂરો થયો? FII ની વાપસી અને સ્થાનિક રોકાણકારોનો માસ્ટરસ્ટ્રોક!
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) દ્વારા સતત ભારે વેચવાલી જોવા મળી રહી હતી, જેના કારણે રોકાણકારોમાં ચિંતાનું વાતાવરણ હતું. પરંતુ હવે શેરબજારમાંથી એક ખૂબ જ આશાસ્પદ અને સકારાત્મક સમાચાર સામે આવ્યા છે. મહિનાઓ સુધી ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટમાંથી પોતાના પૈસા પાછા ખેંચ્યા પછી, વિદેશી રોકાણકારોના વલણમાં હવે સકારાત્મક ફેરફાર (Turnaround) ના પ્રારંભિક સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે.
જીઓ બ્લેકરોક એસેટ મેનેજમેન્ટ (Jio BlackRock Asset Management) દ્વારા ઓગસ્ટ 2026 માં બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલ ‘ધ મેક્રો કેનવાસ’ (The Macro Canvas) અનુસાર, માર્ચ અને જૂન 2026 વચ્ચે વિદેશી રોકાણકારો તરફથી થયેલા ભારે ઉપાડ બાદ જુલાઈ મહિનામાં FII રોકાણનો પ્રવાહ ફરીથી પોઝિટિવ (ધન) ઝોનમાં આવી ગયો છે. આ એક એવો સંકેત છે જે ભારતીય અર્થતંત્ર અને શેરબજારની મજબૂતી દર્શાવે છે.
માર્ચથી જૂન દરમિયાન FIIs ની ભારે વેચવાલી અને માર્કેટનું દબાણ
રિપોર્ટ વિગતવાર દર્શાવે છે કે વર્ષ 2026 ની શરૂઆતમાં, ખાસ કરીને માર્ચથી જૂન મહિના વચ્ચે, વિદેશી રોકાણકારોનું વલણ ખૂબ જ નબળું પડ્યું હતું. વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ અને વ્યાજદરો જેવા વિવિધ પરિબળોને કારણે વિદેશી સંસ્થાઓએ ભારતીય શેરબજારમાંથી મોટા પાયે ફંડ પાછું ખેંચવાનું શરૂ કર્યું હતું.
માસિક ફ્લો ચાર્ટ અનુસાર, ખાસ કરીને માર્ચ મહિનામાં વેચવાલીનું પ્રમાણ ચરમસીમા પર હતું, જ્યારે FII નો કુલ આઉટફ્લો (પૈસા બહાર જવાનું પ્રમાણ) લગભગ 10.4 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ગયો હતો. આ વેચવાલીનો સિલસિલો અહીં અટક્યો ન હતો. એપ્રિલ અને મે મહિનામાં પણ વિદેશી રોકાણકારોએ સતત નાણાં પાછા ખેંચવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું, અને જૂન મહિનામાં વેચવાલીનું દબાણ ફરી એકવાર ઘણું વધી ગયું હતું. આ ચાર મહિનાના સતત દબાણને કારણે બજારમાં ભારે અસ્થિરતા (Volatility) જોવા મળી હતી.
જુલાઈ મહિનો બન્યો ટર્નિંગ પોઈન્ટ: રોકાણકારોનો મૂડ બદલાયો
જોકે, આ લાંબા ગાળાના નિરાશાજનક વાતાવરણ વચ્ચે જુલાઈ મહિનો ભારતીય શેરબજાર માટે આશાનું નવું કિરણ લઈને આવ્યો. રિપોર્ટ અનુસાર, જુલાઈમાં વિદેશી રોકાણકારોનો પ્રવાહ બજારમાં ફરીથી સકારાત્મક બન્યો હતો.
જૂન મહિનાના અંતમાં વેચવાલીની ઝડપ ધીમી પડી હતી અને ત્યારબાદ જુલાઈમાં FIIs એ ભારતીય બજારમાં ફરીથી ચોખ્ખી ખરીદી (Net Buying) શરૂ કરી હતી. આ ફેરફાર સૂચવે છે કે વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા ભારતીય બજારમાંથી પૈસા પાછા ખેંચવાનો જે સૌથી ખરાબ તબક્કો હતો, તે હવે કદાચ પૂરો થઈ ગયો છે. માર્કેટ નિષ્ણાતોના મતે, “સ્થાનિક રોકાણકારોની મજબૂત ભાગીદારી અને FII ઈનફ્લોનું પુનરાગમન” એ બજારના સેન્ટિમેન્ટમાં સુધારાના સ્પષ્ટ સંકેતો છે.
સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ (Domestic Investors) બન્યા બજારની ઢાલ
વિદેશી રોકાણકારો જ્યારે દરરોજ હજારો કરોડ રૂપિયા બજારમાંથી બહાર કાઢી રહ્યા હતા, ત્યારે ભારતીય શેરબજારને ધડાકાભેર તૂટવાથી બચાવવામાં દેશના સ્થાનિક રોકાણકારોએ અત્યંત મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. Domestic Mutual Funds (DMFs) એ વિદેશી વેચવાલીના આ આખા તબક્કા દરમિયાન સતત અને મજબૂત ખરીદી ચાલુ રાખી હતી.
દેશના નાના અને મોટા રોકાણકારો દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને SIP (સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) માં કરવામાં આવતું સતત રોકાણ જ એ બળ હતું, જેણે FIIs ની ભારે વેચવાલીના દબાણને પચાવી લીધું. સ્થાનિક ફંડ્સની આ ખરીદીએ માર્કેટ માટે એક મજબૂત સપોર્ટ (Counterbalance) તરીકે કામ કર્યું, જેના કારણે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા છતાં ભારતીય બજારમાં મોટી પાયાની કટોકટી સર્જાઈ નહીં.
રિપોર્ટનો ડેટા એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs) સહિત FIIs અને સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સના ડેટાને આવરી લે છે (જેમાં આર્બિટ્રેજ ફ્લો શામેલ નથી). આ ડેટા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે વિદેશી અને સ્થાનિક રોકાણકારોના વર્તનમાં કેટલો મોટો તફાવત હતો. એક તરફ જ્યાં વિદેશી રોકાણકારો સાવચેતી દાખવીને માર્કેટમાંથી બહાર નીકળી રહ્યા હતા, ત્યાં બીજી તરફ ભારતીય રોકાણકારોનો સ્થાનિક અર્થતંત્ર પરનો ભરોસો અકબંધ રહ્યો હતો.
ભારતીય શેરબજાર માટે આગળનો રસ્તો અને ભવિષ્યનો આશાવાદ
સ્થાનિક રોકાણકારોના આ મજબૂત સપોર્ટનું પરિણામ એ આવ્યું કે વિદેશી વેચવાલી છતાં બજારની લિક્વિડિટી (રોકડ પ્રવાહ) અને એકંદર સેન્ટિમેન્ટ પર બહુ ગંભીર નકારાત્મક અસર પડી નહીં.
હવે જ્યારે વિદેશી રોકાણકારો ફરીથી ખરીદદાર બનીને ભારતીય બજારમાં પાછા ફરી રહ્યા છે અને સ્થાનિક રોકાણકારોનું ફંડિંગ પણ સતત ચાલુ છે, ત્યારે શેરબજારમાં એક નવી તેજી અને સ્થિરતા આવવાની પૂરેપૂરી શક્યતા સેવાઈ રહી છે. જીઓ બ્લેકરોકના રિપોર્ટ મુજબ, સ્થાનિક અને વિદેશી બંને રોકાણકારોનો આ સહિયારો ટેકો આગામી સમયમાં ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
