HDFC અને ICICI બેંકનો નવો ધમાકો! વિદેશથી આવ્યા હજારો કરોડ, ગ્રાહકોને થશે મોટો ફાયદો!
ભારતીય અર્થતંત્ર પર વિદેશી રોકાણકારોનો ભરોસો દિવસને દિવસ વધુ મજબૂત અને ઊંડો થઈ રહ્યો છે. આ વાતની સાબિતી ભારતીય બેંકો દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી એકત્ર કરવામાં આવેલું જંગી ફંડ આપી રહ્યું છે. ચાલુ વર્ષે એટલે કે 2026માં અત્યાર સુધીમાં દેશની પ્રમુખ બેંકોએ વિદેશી બજારોમાંથી 12 અબજ ડોલર (Dollar) ની જંગી રકમ ઊભી કરી લીધી છે.
જ્યારે દેશની બેંકો પાસે વિદેશી ફંડની પૂરતી તરલતા (Liquidity) હોય છે, ત્યારે તેઓ દેશના વેપારીઓ અને સામાન્ય ગ્રાહકોને વધુ સરળતાથી ધિરાણ અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ પૂરી પાડી શકે છે. દેશની બેંકોને મળેલી આ જ્વલંત સફળતા પાછળ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) નો એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય અને ભારતીય બેંકિંગ વ્યવસ્થાની મજબૂત શાખ મુખ્ય કારણ બની છે.
ગ્લોબલ માર્કેટમાં ભારતીય બોન્ડ્સની ભારે માંગ
અંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય બેંકોના બોન્ડ્સની માંગમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. જો સમગ્ર આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીમાં ભારતમાંથી કુલ 17 અબજ ડોલરનું વિદેશી દેવું (Overall Debt) એકત્ર કરવામાં આવ્યું છે.
અહીં નોંધવા જેવી વાત એ છે કે આ 17 અબજ ડોલર પૈકી 12 અબજ ડોલરનું ફંડ એકલી ભારતીય બેંકોએ એકઠું કર્યું છે, જ્યારે બાકીનો હિસ્સો અન્ય કોર્પોરેટ કંપનીઓનો છે. જો વિદેશી દેવું એકત્ર કરવાની આ જ સ્પીડ જળવાઈ રહેશે, તો આ આંકડો વર્ષ 2021 ના 22 અબજ ડોલરના ઐતિહાસિક રેકોર્ડને પણ સરળતાથી પાર કરી જશે.
સરખામણી કરીએ તો, ગયા વર્ષે એટલે કે 2025માં દેશમાંથી એકત્ર કરાયેલી કુલ રકમ માત્ર 5 અબજ ડોલર સુધી જ મર્યાદિત હતી. તાજેતરનું અઠવાડિયું આ દ્રષ્ટિએ સૌથી વધુ ધમધમતું રહ્યું હતું. આ દરમિયાન ICICI બેંક, કોટક મહિન્દ્રા, IDFC ફર્સ્ટ બેંક, HDFC બેંક અને બેંક ઓફ બરોડાએ ભેગા મળીને વિદેશી બજારમાંથી 4.4 અબજ ડોલર એકત્ર કરી લીધા છે.
આરબીઆઈનો નિર્ણય બેંકો માટે ‘સંજીવની’ સાબિત થયો
વિદેશી રોકાણના આ ઉછાળા પાછળ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની ‘વન-ટાઇમ સ્વૈપ ફેસિલિટી’ (One-time swap facility) એ મુખ્ય ઉત્પ્રેરક તરીકે કામ કર્યું છે. વિદેશી ચલણ અનિવાસી બેંક એટલે કે FCNR-B ડિપોઝિટ માટે 31 ઓગસ્ટની સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ તારીખ સુધી બુક કરવામાં આવેલી ડિપોઝિટ પર બેંકોને સ્વૈપ સપોર્ટનો સીધો લાભ મળશે.
આ જ કારણ છે કે દેશની બેંકો આ ડેડલાઇન પૂરી થાય તે પહેલાં વધુમાં વધુ વિદેશી ફંડ સુરક્ષિત કરી લેવા માંગે છે. 5 જૂને જ્યારે RBI એ આ ખાસ યોજનાની જાહેરાત કરી હતી, ત્યારથી જ બેંકોએ આ દિશામાં પોતાની પૂરી તાકાત લગાવી દીધી હતી. આ બાબત એ વાત પરથી સમજી શકાય છે કે બેંકો દ્વારા એકત્ર કરાયેલા કુલ 12 અબજ ડોલરમાંથી 10 અબજ ડોલરની મોટી રકમ તો માત્ર 5 જૂનની જાહેરાત પછી જ આવી છે.
HDFC બેંકે બનાવ્યો ઓલ-ટાઇમ રેકોર્ડ
વિદેશી બજારમાંથી ફંડ મેળવવાની આ દોડમાં દેશની સૌથી મૂલ્યવાન ખાનગી બેંક HDFC બેંક સૌથી આગળ નીકળી ગઈ છે. HDFC બેંકે એકલા હાથે 1.75 અબજ ડોલરનું ફંડ ઊભું કર્યું છે, જે કોઈપણ ભારતીય બેંક દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઈશ્યૂ (Issue) છે. આ પહેલા જૂન મહિનામાં પણ આ જ બેંકે 750 મિલિયન ડોલર એકત્ર કર્યા હતા.
HDFC બેંકના ટ્રેઝરી હેડ અરૂપ રક્ષિત જણાવે છે કે, “આ મૂડી બેંકના સ્થાનિક ગ્રાહકોને વધુ સારા નાણાકીય લાભો આપવાની સાથે સાથે વિદેશમાં રહેલા ગ્રાહકોની ફંડિંગ જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં પણ કામ આવશે.” તેમનું માનવું છે કે આટલી મોટી રકમ એકત્ર થવી એ ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રની મજબૂતી અને બેંકની ક્રેડિટ ક્વોલિટી પર વિદેશી રોકાણકારોના અટલ વિશ્વાસની સાબિતી છે. આ જ તર્જ પર IDFC ફર્સ્ટ બેંકે 100 મિલિયન ડોલર અને બેંક ઓફ બરોડાએ પણ પોતાના જૂના ઈશ્યૂમાં 400 મિલિયન ડોલરનો વધારો કર્યો છે.
રોકાણકારો તરફથી મળ્યો અદ્ભુત રિસ્પોન્સ
સામાન્ય રીતે જ્યારે બજારમાં એકસાથે ખૂબ જ વધારે સપ્લાય આવે છે, ત્યારે લોન કે બોન્ડનો ખર્ચ વધી જતો હોય છે. પરંતુ ભારતીય બેંકોના કિસ્સામાં એવું બિલકુલ બન્યું નથી.
HSBC ઇન્ડિયાના વિનોદ વેંકટેશના જણાવ્યા મુજબ, આટલા ટૂંકા ગાળામાં જંગી સપ્લાય હોવા છતાં સ્પ્રેશ્ડ (નફાનું અંતર) વર્ષની શરૂઆતની સરખામણીએ માત્ર 5 બેસિસ પોઈન્ટ જ વધ્યા છે. રોકાણકારોએ ઓવરસપ્લાયની ચિંતાઓને બાજુ પર મૂકીને ભારતીય બેંકોની મૂળભૂત આર્થિક સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
MUFG ના ગૌરવ ભગતના મતે, યુએસ ટ્રેઝરી (US Treasury) માં ચાલી રહેલી ઉથલપાથલ છતાં વિદેશી રોકાણકારોનો પ્રતિસાદ એટલો શાનદાર હતો કે તમામ સોદા સરેરાશ 2.89 ગણા વધુ સબ્સ્ક્રાઇબ થયા હતા.
ફંડ એકત્ર કરવાનો આ સિલસિલો હજુ થંભશે નહીં
આર્થિક નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે વિદેશી ફંડ મેળવવાનો આ સિલસિલો હજુ અટકવાનો નથી. વર્ષના અંત સુધીમાં બજારમાં 5 થી 7.5 અબજ ડોલરની વધારાની મૂડી આવવાની શક્યતા છે.
જોકે, 31 ઓગસ્ટે સ્વૈપ વિન્ડો બંધ થયા પછી બેંકો તરફથી નવી સપ્લાયમાં થોડો ઘટાડો આવી શકે છે, પરંતુ જે બેંકોએ ટૂંકા ગાળા માટે ફંડ લીધું હતું તેઓ પાછળથી રિફાઇનાન્સ માટે બજારમાં પરત ફરી શકે છે. આ ઉપરાંત, 1.5% ની એક અન્ય સ્વૈપ વિન્ડો ડિસેમ્બર સુધી ખુલ્લી છે. સાથે જ, દેશની મોટી કોર્પોરેટ કંપનીઓ અને NBFCs પણ વિદેશી બજારમાં નવા બોન્ડ્સ રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
