SCO શિખર સંમેલનમાં પાકિસ્તાનનો નવો વિવાદ: PM મોદીની તસવીર ક્રોપ કરવા જતાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફજેતી
બિશ્કેકમાં આયોજિત શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) શિખર સંમેલન બાદ એક નવો રાજદ્વારી અને સોશિયલ મીડિયા વિવાદ સામે આવ્યો છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) ની એક નાનકડી અને અપરિપક્વ હરકતને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ફરી એકવાર પાકિસ્તાનની ભારે કિરકિરી થઈ છે. સંમેલન બાદ લેવાયેલી તમામ સભ્ય દેશોના વડાઓની અધિકૃત ‘ગ્રુપ ફોટો’માંથી ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિની તસવીરને ક્રોપ કરીને દૂર કરવામાં આવી હતી. આ એડિટ કરેલી તસવીર પાકિસ્તાન PMO ના અધિકૃત ‘X’ (ટ્વિટર) હેન્ડલ પરથી પોસ્ટ થતાં જ સોશિયલ મીડિયા પર હોબાળો મચી ગયો હતો.
વૈશ્વિક સ્તરે ટ્રોલ થયા બાદ અને ભારે ટીકાઓનો સામનો કર્યા પછી, સ્થિતિને સંભાળવા માટે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફને પોતે આગળ આવવું પડ્યું હતું. તેમણે પોતાના અંગત ‘X’ એકાઉન્ટ પરથી મૂળ અને બિન-એડિટ કરેલી તસવીર રી-પોસ્ટ કરવી પડી હતી, જેમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાતા હતા. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર દર્શાવ્યું છે કે વૈશ્વિક મુત્સદ્દીગીરીમાં આવી બાળબુદ્ધિ જેવી હરકતોથી દેશની છબીને કેટલું નુકસાન પહોંચે છે.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
કિર્ગિસ્તાનની રાજધાની બિશ્કેકમાં ૨૬મા SCO શિખર સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સંમેલનના સમાપન સમયે તમામ સભ્ય દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો અને સરકારના પ્રમુખોનું એક પારંપરિક ‘ફેમિલી ફોટો’ અથવા ‘ગ્રુપ ફોટો’ સેશન યોજાયું હતું. નિયમ મુજબ, તમામ દેશોના વડાઓ એકસાથે ઊભા રહીને એકતા અને સહકારનો સંદેશ આપે છે.
પરંતુ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે પાકિસ્તાન PMO ના ડિજિટલ મીડિયા સેલે પોતાના અધિકૃત સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર આ ગ્રુપ ફોટો શેર કર્યો. આશ્ચર્યજનક રીતે, આ ફોટોમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ગાયબ હતા. ઝીણવટભરી તપાસમાં બહાર આવ્યું કે પાકિસ્તાને ઈરાદાપૂર્વક ફ્રેમની એક બાજુને ક્રોપ અથવા ડિજિટલી એડિટ કરી દીધી હતી, જેથી વડાપ્રધાન મોદી અને તેમની બાજુમાં ઊભેલા ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ફ્રેમમાંથી બહાર નીકળી જાય.
ભારત દ્વારા શેર કરાયેલી મૂળ તસવીરે સત્ય ખુલ્લું પાડ્યું
ભારતીય વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) અને વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવેલી મૂળ તસવીરમાં સંમેલનના તમામ નેતાઓ એકસાથે જોવા મળતા હતા. ભારતીય તસવીરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સહિતના તમામ દિગ્ગજો હાજર હતા.
ભારત દ્વારા જારી કરાયેલી તસવીર અને પાકિસ્તાની PMO દ્વારા પોસ્ટ કરાયેલી તસવીર વચ્ચેનો તફાવત તરત જ નેટીઝન્સના ધ્યાને આવ્યો. સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સે બંને તસવીરોની સરખામણી કરીને પાકિસ્તાનની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરવાનું શરૂ કર્યું. લોકોએ પાકિસ્તાની PMO ની આ હરકતને “અસંસ્કારી” અને “ડિપ્લોમેટિક પ્રોટોકોલનું ઉલ્લંઘન” ગણાવ્યું હતું.
દબાણ હેઠળ પાકિસ્તાન PMO અને શહબાઝ શરીફનું ડેમેજ કન્ટ્રોલ
જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર પાકિસ્તાનની મજાક ઊડવા લાગી, ત્યારે પાકિસ્તાની પ્રશાસનમાં દોડધામ મચી ગઈ હતી. ભૂલનો અહેસાસ થતાં જ અને પોતાની કિરકિરી બચાવવા માટે પાકિસ્તાની પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયે તે વિવાદિત પોસ્ટ દૂર કરવી પડી હતી.
ત્યારબાદ, પાકિસ્તાનના પ્રધાનમંત્રી શહબાઝ શરીફે પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે પોતાના વ્યક્તિગત ‘X’ એકાઉન્ટ પરથી તમામ નેતાઓ સાથેની સાચી અને પૂરી તસવીર શેર કરી. જોકે, ત્યાં સુધીમાં બહુ મોડું થઈ ચૂક્યું હતું. આ ઘટનાના સ્ક્રીનશોટ્સ વાયરલ થઈ ગયા હતા અને પાકિસ્તાન વૈશ્વિક સ્તરે હાસ્યાસ્પદ સ્થિતિમાં મુકાઈ ચૂક્યું હતું.
બહુપક્ષીય મંચો પર આવી હરકતોના ગંભીર પરિણામો
SCO (શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન) જેવા મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો કોઈ દ્વિપક્ષીય મતભેદો બતાવવાની જગ્યા નથી. આ એક એવું પ્લેટફોર્મ છે જ્યાં પ્રાદેશિક સુરક્ષા, આર્થિક સહયોગ અને આતંકવાદ વિરોધી મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થાય છે.
આવા મંચ પરથી કોઈપણ દેશના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષને તસવીરમાંથી ગાયબ કરી દેવા એ માત્ર એક ફોટોગ્રાફિક ભૂલ નથી, પરંતુ મુત્સદ્દીગીરીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું અનાદર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતોના મતે:
પ્રોટોકોલનું ઉલ્લંઘન: સભ્ય દેશોના નેતાઓને અધિકૃત તસવીરોમાંથી હટાવવા એ પ્રોટોકોલનું ગંભીર ઉલ્લંઘન છે.
ગંભીરતાનો અભાવ: પાકિસ્તાનની આ હરકતે સાબિત કર્યું કે તેના સરકારી સંસ્થાઓમાં વ્યાવસાયિકતા (professionalism) ની ભારે અછત છે.
વૈશ્વિક છબીને નુકસાન: આ પ્રકારની નાની માનસિકતા દર્શાવતી હરકતોથી પાકિસ્તાનની આંતરરાષ્ટ્રીય છબી વધુ ખરાબ થાય છે.
Today, I was honoured to address the SCO Council of Heads of State Meeting in Bishkek as Pakistan assumed the SCO Chairmanship for 2027. I congratulated the Kyrgyz Republic on successfully hosting the Summit and steering the Organization with distinction.
Guided by the Shanghai… pic.twitter.com/1mvRW85klD
— Shehbaz Sharif (@CMShehbaz) September 1, 2026
સંમેલનમાં PM મોદીની સક્રિયતા અને પાકિસ્તાનની એકલતા
આ શિખર સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ખૂબ જ સક્રિય જોવા મળ્યા હતા. તેમણે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે અગત્યની દ્વિપક્ષીય બેઠકો કરી હતી, જેમાં વેપાર, ઉર્જા અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા જેવા મહત્વના વિષયો પર ચર્ચા થઈ હતી.
બીજી તરફ, સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદી અને પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ વચ્ચે કોઈ પણ પ્રકારની ઔપચારિક વાતચીત કે દ્વિપક્ષીય બેઠક થઈ નહોતી. ફોટો સેશન દરમિયાન પણ બંને નેતાઓ એકબીજાથી દૂર ઊભેલા જોવા મળ્યા હતા. ભારતે હંમેશા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આતંકવાદ અને વાટાઘાટો એકસાથે ચાલી શકે નહીં, જેના કારણે પાકિસ્તાન આવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર સતત એકલું પડી રહ્યું છે.
સોશિયલ મીડિયા પર તીખી પ્રતિક્રિયાઓ
પાકિસ્તાનની આ હરકત સામે આવ્યા બાદ ટ્વિટર (X) અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર મીમ્સ અને ટીકાઓની પૂર આવી ગઈ હતી. ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય યુઝર્સે લખ્યું કે:
“તસવીરમાંથી ક્રોપ કરવાથી વાસ્તવિકતા બદલાઈ જતી નથી. પીએમ મોદી વિશ્વના સૌથી લોકપ્રિય નેતાઓમાંના એક છે.”
“પાકિસ્તાને ફોટો એડિટિંગમાં સમય બગાડવાને બદલે પોતાના દેશની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.”
“આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર આવી બાળક જેવી હરકતો પાકિસ્તાનની માનસિકતા દર્શાવે છે.”
