આજે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ: ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ ઇંધણના દરમાં રાહત કે ફેરફાર? જાણો તમારા શહેરના તાજા દર
આજના આધુનિક સમયમાં દૈનિક ધોરણે વાહન વ્યવહાર અને મુસાફરી કરતી સામાન્ય જનતા માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ અત્યંત મહત્વનો વિષય છે. દરરોજ સવારે ઘરેથી નીકળતા પહેલાં પોતાના વાહનની ટાંકી ફુલ કરાવતા અગાઉ ઇંધણના નવીનતમ ભાવો વિશે માહિતી મેળવવી દરેક નાગરિક માટે જરૂરી બની ગઈ છે. ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ દેશભરના ઇંધણ બજાર માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે સરકારી તેલ વિતરણ કંપનીઓ દ્વારા આજે પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ મોટો કે આકરો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
ભારતમાં ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા દરરોજ સવારે ૬ વાગ્યે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો અને વિદેશી મુદ્રાના દરને ધ્યાનમાં રાખીને પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ અપડેટ કરવામાં આવે છે. આજની તારીખે દેશના તમામ મુખ્ય મહાનગરો અને રાજ્યોની રાજધાનીઓમાં ઇંધણના ભાવ ગઈકાલના સ્તરે જ સ્થિર જળવાઈ રહ્યા છે, જેના કારણે સવાર-સવારમાં મુસાફરી કરતા વાહનચાલકોને મોટી રાહત મળી છે.
દેશના મુખ્ય મહાનગરો અને શહેરોમાં પેટ્રોલના આજના દર
આજના તાજા દર મુજબ દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ૧૦૨.૧૨ રૂપિયાના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૧૧૧.૩૧ રૂપિયા નોંધાયો છે, જ્યાં ટેક્સના કારણે ભાવ હંમેશા ઊંચા રહે છે. પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતામાં ગ્રાહકોને એક લિટર પેટ્રોલ માટે ૧૧૩.૫૧ રૂપિયા ચૂકવવા પડી રહ્યા છે.
દક્ષિણ ભારતના તમિલનાડુ રાજ્યના ચેન્નાઈ શહેરમાં પેટ્રોલની કિંમત પ્રતિ લિટર ૧૦૭.૭૮ રૂપિયા છે, જ્યારે તેલંગાણાના હૈદરાબાદમાં તે પ્રતિ લિટર ૧૧૫.୬૯ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. બિહારની રાજધાની પટનામાં પેટ્રોલનો દર પ્રતિ લિટર ૧૧૩.૩૫ રૂપિયા પર સ્થિર છે. છત્તીસગઢના રાયપુરમાં ગ્રાહકોને પ્રતિ લિટર ૧૦૮.૩૦ રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે, જ્યારે રાજસ્થાનના પ્રવાસન ધામ ઉદયપુરમાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૧૨.૯૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. આ સરખામણીમાં કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ આંદામાન અને નિકોબારના પોર્ટ બ્લેરમાં ટેક્સના અલગ માળખાના કારણે પેટ્રોલ સૌથી સસ્તું એટલે કે માત્ર ૮૮.૬૬ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે મળી રહ્યું છે.
શહેરવાર ડીઝલના આજના ભાવ
માલસામાનની હેરફેર, કોમર્શિયલ વાહનો અને ખેતી ક્ષેત્ર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા ડીઝલના ભાવો પણ આજે યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે. દિલ્હીમાં આજે ડીઝલ પ્રતિ લિટર ૯૫.૨૦ રૂપિયાના ભાવે મળી રહ્યું છે. મુંબઈમાં ડીઝલનો દર પ્રતિ લિટર ૯૭.૯૭ રૂપિયા છે, જ્યારે કોલકાતામાં તે ૯૯.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે.
ચેન્નાઈમાં વાહનચાલકોને એક લિટર ડીઝલ માટે ૯૯.૫૬ રૂપિયા ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. હૈદરાબાદમાં ડીઝલનો ભાવ સો રૂપિયાનો આંકડો વટાવીને ૧૦૩.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર પર પહોંચ્યો છે. પટનામાં ડીઝલ પ્રતિ લિટર ૯૯.૩૬ રૂપિયાના ભાવે ઉપલબ્ધ છે. રાયપુરમાં ડીઝલ ૧૦૧.૩૨ રૂપિયા અને ઉદયપુરમાં ૯૮.૫૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના દરે વેચાઈ રહ્યું છે. પોર્ટ બ્લેરમાં દેશમાં સૌથી સસ્તું ડીઝલ પ્રતિ લિટર ૮૪.૫૬ રૂપિયાના ભાવે ઉપલબ્ધ છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધઘટ થવાના મુખ્ય કારણો
જોકે આજે ઇંધણના ભાવો સ્થિર રહ્યા છે, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોના મનમાં હંમેશાં એ પ્રશ્ન થાય છે કે આખરે પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરોમાં વારંવાર વધારો કેમ થાય છે? આની પાછળ મુખ્યત્વે ચાર મહત્વના આર્થિક કારણો જવાબદાર હોય છે:
વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પર નિર્ભરતા: ભારત દેશ પોતાની વાર્ષિક ઇંધણ જરૂરિયાતનો આશરે ૮૫ ટકા જેટલો ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) સાઉદી અરેબિયા, રશિયા અને મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલના પ્રતિ બેરલ ભાવ વધે છે, ત્યારે ભારતમાં સ્થાનિક સ્તરે ઓઈલ કંપનીઓને મોંઘું તેલ ખરીદવું પડે છે, જેના કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધારવા પડે છે.
કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના ટેક્સ: જ્યારે વિદેશથી કાચું તેલ ભારતમાં આવે છે અને તેને રિફાઈનરીમાં સાફ કરીને પેટ્રોલ પંપ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે, ત્યારે તેનો મૂળ ભાવ ખૂબ ઓછો હોય છે. પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવતી એક્સાઈઝ ડ્યુટી (Excise Duty) અને વિવિધ રાજ્ય સરકારો દ્વારા ઉમેરવામાં આવતો વેટ (VAT – Value Added Tax) તથા ડીલર કમિશનના કારણે ગ્રાહકો સુધી પહોંચતા પહોંચતા ઇંધણની મૂળ કિંમત લગભગ બમણી થઈ જાય છે. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં વેટનો દર અલગ હોવાથી દરેક શહેરમાં ભાવમાં તફાવત જોવા મળે છે.
અમેરિકી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલનો તમામ વેપાર યુએસ ડોલર (USD) માં થાય છે. જો અમેરિકી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો નબળો પડે છે, તો ભારતને તેલ આયાત કરવા માટે વધુ રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે. રૂપિયો ગગડવાના કારણે આયાત મોંઘી બને છે અને તેની સીધી માઠી અસર સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર પડે છે.
માગ અને પુરવઠાનું સંતુલન: વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધની સ્થિતિ, ઓપેક (OPEC) દેશો દ્વારા કાચા તેલના ઉત્પાદનમાં કાપ અથવા શિયાળા દરમિયાન પશ્ચિમી દેશોમાં બળતણની માગ વધવાથી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલની કિંમતો અસ્થિર બને છે.
તમામ નાગરિકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ દરરોજ સવારે મુસાફરી શરૂ કરતા પહેલાં એસએમએસ (SMS) અથવા ઓઈલ કંપનીઓની મોબાઈલ એપ મારફતે પોતાના શહેરના દૈનિક દરોની ચકાસણી અવશ્ય કરી લે.
