૧૪૦ કિમી દૂર બેઠા જ દુશ્મનનો ખાતમો કરશે ‘ખગંતક-૨૪૩’: જાણો સ્વદેશી ગ્લાઇડ બોમ્બની ઘાતક તાકાત
ભારતીય વાયુસેના (IAF) એ પોતાના સ્વદેશી સંરક્ષણ સામર્થ્યમાં વધુ એક ઐતિહાસિક અને ટેકનોલોજીકલ સીમાચિહ્ન ઉમેર્યું છે. વાયુસેનાએ દેશમાં જ ડિઝાઇન અને વિકસાવવામાં આવેલા અત્યાધુનિક લાંબા અંતરના ગ્લાઇડ બોમ્બ ‘ખગંતક-૨૪૩’ (Khagantak-243) નું ફાઇટર એરક્રાફ્ટ Su-30MKI માંથી સફળતાપૂર્વક ડ્રોપ ટ્રાયલ હાથ ધર્યું છે. આ પરીક્ષણ દરમિયાન ઘાતક બોમ્બે પોતાની અચૂક ચોકસાઈ અને મહત્તમ પ્રહાર ક્ષમતા સાબિત કરીને નિયત લક્ષ્યાંકનો ચોક્કસ નાશ કર્યો હતો. આ સિદ્ધિ સાથે જ ભારતે વિદેશી નિર્ભરતા ઘટાડીને પોતાના હવાઈ હુમલા ક્ષમતાને એક નવા જ શિખરે પહોંચાડી છે.
આ સફળ પરીક્ષણ બાદ ભારતીય વાયુસેનાએ પોતાના અધિકૃત સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ઉત્સાહપૂર્વક માહિતી શેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, “ચોકસાઈ, શક્તિ અને ગૌરવનું આ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ભારતીય વાયુસેના અને ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગ માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. સ્વદેશી રીતે વિકસિત લાંબા અંતરના ગ્લાઇડ બોમ્બ ખગંતક-૨૪૩ ના સફળ ડ્રોપ પરીક્ષણોએ તમામ નિર્ધારિત લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કર્યા છે અને આપણી વાયુ પ્રહાર ક્ષમતામાં નવા માપદંડો સ્થાપિત કર્યા છે.”
ખગંતક-૨૪૩ નું નિર્માણ અને તેની ખાસિયતો
આ અત્યાધુનિક લાંબા અંતરના ગ્લાઇડ બોમ્બને ભારતીય ખાનગી સંરક્ષણ ઉત્પાદક કંપની ‘જેએસઆર ડાયનેમિક્સ’ (JSR Dynamics) દ્વારા સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી વિકસાવવામાં આવ્યો છે. તેને ભારતીય વાયુસેનાના સૌથી ભરોસાપાત્ર અને અગ્રણી ફાઇટર જેટ્સમાંથી એક એવા સુખોઈ-૩૦ એમકેઆઈ (Su-30MKI) માંથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.
‘ખગંતક-૨૪૩’ એક સ્ટેન્ડ-ઓફ (Stand-off) ચોકસાઈથી પ્રહાર કરતું હથિયાર છે. સામાન્ય પરંપરાગત બોમ્બ જ્યારે ફાઇટર પ્લેનમાંથી છોડવામાં આવે છે ત્યારે તે ગુરુત્વાકર્ષણ બળના કારણે સીધા નીચે તરફ પડે છે, જેના કારણે ફાઇટર પ્લેને દુશ્મનની એર ડિફેન્સ અને રડારની નજીક પહોંચવું પડે છે. પરંતુ ખગંતક-૨૪૩ માં વિશિષ્ટ ‘ગ્લાઇડ’ ક્ષમતા રહેલી છે. પ્લેનમાંથી મુક્ત થયા બાદ આ બોમ્બ પોતાની પાંખો (Wings) નો ઉપયોગ કરીને હવામાં તરતો અને સરકતો રહે છે. આના કારણે ભારતીય પાયલોટોએ દુશ્મનની સીમામાં પ્રવેશ્યા વિના અથવા તેના એર ડિફેન્સ કવરેજની પહોંચની બહાર રહીને જ અત્યંત સુરક્ષિત રીતે લક્ષ્ય પર સચોટ હુમલો કરી શકે છે.
Precision. Power. Pride.
A significant milestone for the #IAF and Indian Industry. The Indian Air Force successfully conducted the drop of an indigenously designed & developed Long Range Glide Bomb (Khagantak-243). The Trials met all objectives scaling new peaks of lethality… pic.twitter.com/VWZEp89zL0
— Indian Air Force (@IAF_MCC) September 2, 2026
૧૪૦ કિલોમીટરથી વધુની પ્રહાર શ્રેણી અને તકનીકી માળખું
જ્યારે આ ગ્લાઇડ બોમ્બને આશરે ૧૨,૦૦૦ મીટર (લગભગ ૩૯,૦૦૦ ફૂટ) ની ઊંચાઈ પરથી લોન્ચ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેની પ્રહાર રેન્જ ૧૪૦ કિલોમીટરથી પણ વધુ થઈ જાય છે. આટલી લાંબી રેન્જના કારણે દુશ્મનના સૈન્ય મથકો, એરફિલ્ડ, કમાન્ડ સેન્ટર્સ અને બંકરોને ખૂબ દૂરથી જ નાશ કરી શકાય છે.
આ હથિયારમાં ‘Mk 81’ જનરલ-પર્પઝ બ્લાસ્ટ-ફ્રેગમેન્ટેશન વોરહેડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ૧૨૫ કિલોગ્રામથી વધુ વજનનો અત્યંત ઘાતક વિસ્ફોટક પદાર્થ ભરવામાં આવે છે. તેનો આકાર નળાકાર (Cylindrical) છે અને તેમાં મિડ-બોડી સ્વિવલ ટાઇપ ગ્લાઇડ વિંગ્સ તેમજ પાછળના ભાગે પાંચ કંટ્રોલ સરફેસ મૂકવામાં આવી છે, જે તેને હવામાં ચોક્કસ દિશા જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
આ ગ્લાઇડ બોમ્બનું માળખું મોડ્યુલર (Modular Design) છે. આ મોડ્યુલર ડિઝાઇનનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે યુદ્ધના વાસ્તવિક મિશન અને લક્ષ્યના પ્રકાર અનુસાર અલગ-અલગ પ્રકારના વોરહેડ તેમજ ગાઇડન્સ સિસ્ટમ (જેમ કે GPS, નેવિગેશન અથવા ઓપ્ટિકલ માર્ગદર્શન) ને ખૂબ જ સહેલાઈથી તેમાં ગોઠવી શકાય છે.
આત્મનિર્ભર ભારત અને યુદ્ધ ક્ષેત્રે બદલાતી પરિસ્થિતિ
આજના આધુનિક યુદ્ધમાં હવાઈ સુરક્ષા પ્રણાલીઓ (Air Defence Systems) અત્યંત તીવ્ર અને ઘાતક બની ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં દુશ્મનના હવાઈ ક્ષેત્રમાં સીધા પ્રવેશ્યા વિના દૂરથી જ સચોટ હુમલો કરવો (Stand-off Capability) એ કોઈપણ દેશની વાયુસેના માટે વિજયની ચાવી માનવામાં આવે છે. ખગંતક-૨૪૩ ના ઉમેરાથી ભારતીય વાયુસેનાને મોંઘા વિદેશી મિસાઇલો અને બોમ્બ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મોટી મદદ મળશે.
ભારતીય સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સરકારી સંસ્થાઓની સાથે સાથે ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓ પણ હવે આટલી જટિલ અને અત્યાધુનિક તકનીકો વિકસાવી રહી છે તે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અભિયાનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. જેએસઆર ડાયનેમિક્સ અને વાયુસેનાના સહિયારા પ્રયાસોથી બનેલો આ ગ્લાઇડ બોમ્બ આવનારા સમયમાં ભારતની સરહદોને વધુ સુરક્ષિત બનાવશે અને વિરોધી દેશો માટે આકાશમાંથી વરસી શકે તેવો કાળ સાબિત થશે.
