બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં મોટો ધડાકો: શેખ હસીનાનું સ્વદેશ વાપસીનું એલાન, કહ્યું- ‘સત્તા માટે નહીં, જનતા માટે પાછી આવી રહી છું’
બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ પોતાના દેશમાં પરત ફરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરીને વૈશ્વિક રાજકારણમાં અને ખાસ કરીને દક્ષિણ એશિયાના રાજકીય ક્ષેત્રે એક નવો વિવાદ અને ચર્ચા જગાડી દીધી છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૪માં દેશમાં થયેલા ભારે વિરોધ પ્રદર્શનો અને રાજકીય ઉથલપાથલ બાદ ભારત આવીને આશ્રય લેનારા શેખ હસીનાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ચાલુ વર્ષના ડિસેમ્બર મહિના સુધીમાં ઢાકા પરત ફરશે. તેમણે ખુલ્લેઆમ જણાવ્યું છે કે તેમનો હેતુ હવે રાજકીય ગાાદી કે સત્તા મેળવવાનો નથી, પરંતુ દેશની જનતાના હક માટે અને તેમની પડખે ઊભા રહેવાનો છે.
તેમના આ નિવેદન બાદ બાંગ્લાદેશની વર્તમાન વચગાળાની સરકાર, વિપક્ષી દળો તેમજ ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયમાં ભારે રાજકીય હલચલ જોવા મળી રહી છે.
“શું આખું જીવન વિદેશમાં જ વિતાવવું?”: દેશવાપસીનો પોતાનો વ્યક્તિગત નિર્ણય
તાજેતરમાં આપેલા એક મહત્વપૂર્ણ ઇન્ટરવ્યુમાં શેખ હસીનાએ પોતાની ભાવનાઓ અને ભવિષ્યની યોજનાઓ ખુલ્લીને વ્યક્ત કરી હતી. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેઓ ભારત સરકાર અથવા ઢાકાની વર્તમાન વચગાળાની સરકાર સાથે કોઈ સમજૂતી કરીને દેશમાં પરત ફરી રહ્યા છે, ત્યારે તેમણે આ વાતને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી.
તેમણે જણાવ્યું કે, “મારો દેશમાં પરત ફરવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે મારો પોતાનો છે. આ મારો દેશ છે અને મારા પોતાના લોકો છે. શું કોઈ વ્યક્તિ આખું આયુષ્ય પોતાના માતૃભૂમિથી દૂર વિદેશમાં વિતાવી શકે? મારી પાર્ટી અવામી લીગના નેતાઓ સાથે આ અંગે ચર્ચા થઈ રહી છે અને હું યોગ્ય સમયે તારીખ તથા સમયની જાહેરાત કરીશ.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે અવામી લીગ પર પ્રતિબંધ મૂકનારા કે તેમના નેતાઓ પર હજારો ખોટા કેસ કરનારાઓ સાથે કોઈપણ પ્રકારનું ગુપ્ત રાજકીય સમાધાન (Political Compromise) કરવાનો કોઈ પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી.
બાંગ્લાદેશમાં આર્થિક કટોકટી અને રાષ્ટ્રીય સંકટનું વાતાવરણ
શેખ હસીનાએ ડિસેમ્બર સુધીમાં પરત ફરવાનો સમયગાળો કેમ પસંદ કર્યો તે અંગે ખુલાસો કરતા જણાવ્યું કે બાંગ્લાદેશ હાલમાં એક ઘોર આર્થિક અને સામાજિક કટોકટીમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. દેશમાં લોકશાહીનું પતન થઈ રહ્યું છે અને કાયદો-વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડી છે.
બેરોજગારી અને ગરીબીમાં વધારો: વર્તમાન અસ્થિરતાના કારણે વિદેશી રોકાણ અટકી ગયું છે, જેના કારણે લાખો યુવાનોએ પોતાની રોજગારી ગુમાવી છે.
આર્થિક મંદી: દેશનો વિકાસ દર ઝડપથી નીચે જઈ રહ્યો છે અને મોંઘવારીએ આસમાન સ્પર્શ્યું છે, જેના કારણે સામાન્ય નાગરિકનું જીવન દુષ્કર બની ગયું છે.
લઘુમતીઓની અસુરક્ષા: દેશમાં ઉગ્રવાદી તત્વોનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે, જેનાથી હિન્દુ અને અન્ય લઘુમતી સમુદાયો પોતાની સુરક્ષાને લઈને ભયના ઓછાયા હેઠળ જીવી રહ્યા છે.
હસીનાએ કહ્યું કે આ માત્ર તેમની પાર્ટી અવામી લીગનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ આ સમગ્ર બાંગ્લાદેશ માટે એક મોટું રાષ્ટ્રીય સંકટ (National Crisis) છે.
ચીન સાથેના ૨.૩ બિલિયન ડોલરના ફાઇટર જેટ સોદા પર તીખા પ્રહારો
દેશની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત નબળી હોવા છતાં વર્તમાન પ્રશાસન દ્વારા લેવામાં આવી રહેલા નિર્ણયો પર શેખ હસીનાએ ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. ખાસ કરીને ચીન પાસેથી ૨.૩ બિલિયન ડોલરના ખર્ચે ફાઇટર જેટ (યુદ્ધ વિમાન) ખરીદવાની યોજના સામે તેમણે ભારે વિરોધ નોંધાવ્યો છે.
તેમણે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, “જે સમયે દેશની જનતા ગરીબી, મોંઘવારી અને અનાજની અછતનો સામનો કરી રહી છે, તે સમયે સંરક્ષણ પાછળ આટલી મોટી રકમનો ધુમાડો શા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે? દેશના આર્થિક સંસાધનોનો ઉપયોગ જનતાની ભલાઈ અને આર્થિક સુધારા માટે થવો જોઈએ, નહીં કે આવા ખર્ચાળ સૈન્ય સોદાઓ માટે.”
પ્રત્યાર્પણની માંગણી અને વિપક્ષી રાજકારણ
બાંગ્લાદેશમાં હાલના શાસકો દ્વારા શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણ (Extradition) ની માંગ સતત કરવામાં આવી રહી છે. તેના પર પ્રતિક્રિયા આપતાં તેમણે જણાવ્યું કે વર્તમાન શાસકો પોતાના રાજકીય ફાયદા માટે પ્રત્યાર્પણના મુદ્દાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
બીએનપી (BNP) ના નેતા તારિક રહેમાનની નવી દિલ્હીની સંભવિત મુલાકાત અને તેમના વિરોધ અંગે વાત કરતા હસીનાએ કહ્યું કે તેમને સમજાતું નથી કે વિપક્ષી નેતાઓ તેમના સ્વદેશ પાછા ફરવાથી આટલા બધા ભયભીત કેમ છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે દરેક નાગરિકને પોતાના દેશમાં રહેવાનો મૂળભૂત અધિકાર છે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર લાંબા ગાળાની અસર
પોતાના નિવેદનમાં શેખ હસીનાએ ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો માત્ર નિવેદનો આપવાથી ખરાબ નથી થતા, પરંતુ જ્યારે દેશમાં પ્રાદેશિક અસ્થિરતા, લઘુમતીઓ પર હુમલા અને ઉગ્રવાદનો ઉદય થાય છે ત્યારે બે પડોશી દેશો વચ્ચેના સંબંધો પર ચોક્કસ અસર પડે છે.
તેમની સ્વદેશ વાપસીની આ જાહેરાત બાદ હવે આખા દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણ પર નજર ટકેલી છે. ડિસેમ્બર મહિનો બાંગ્લાદેશના ભવિષ્ય અને રાજકીય દિશા માટે અત્યંત નિર્ણયાયક સાબિત થવા જઈ રહ્યો છે.
