7,462 મીટરની ઊંચાઈ, વિષમ આબોહવા અને ઓક્સિજનની અછત: જાણો શું છે NDRF નું સાહસિક ‘શિખર-2026’ મિશન
કોઈપણ પ્રકારની કુદરતી કે માનવસર્જિત આપત્તિ સમયે દેશવાસીઓ માટે રક્ષક બનીને ઉભા રહેતા રાષ્ટ્રીય આપત્તિ મોચન બળ (NDRF) ના જવાનો હવે એક નવા અને અત્યંત કઠિન મિશન પર નીકળ્યા છે. 7,462 મીટરની આસમાની ઊંચાઈ ધરાવતા ‘માઉન્ટ જોંગસોંગ’ (Mount Jongsong) શિખરને સર કરવા માટે NDRF નો 41 સભ્યોનો દળ રવાના થઈ ચૂક્યો છે. હિમાલયની બરફીલી ચોટીઓ, થીજવી દેતી ઠંડી, પાતળી હવામાં ઓક્સિજનનું ઓછું પ્રમાણ અને અણધાર્યા વાતાવરણ વચ્ચે આ સાહસિક અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે.
સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી પ્રેમ સિંહ તમાંગે શુક્રવાર, 4 સપ્ટેમ્બરે NDRF ના આ ચોથા પર્વતારોહણ અભિયાન ‘શિખર-2026’ ને લીલી ઝંડી આપીને સત્તાવાર પ્રસ્થાન કરાવ્યું હતું. આ વિશેષ મિશન 4 સપ્ટેમ્બરથી 11 ઓક્ટોબર 2026 સુધી ચાલશે.
શું છે ‘શિખર-2026’ મિશન અને તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય?
સામાન્ય રીતે પર્વતારોહણ એ માત્ર એક ખેલ કે સાહસિક પ્રવૃત્તિ ગણાય છે, પરંતુ NDRF માટે આ મિશન માત્ર એક રેકોર્ડ બનાવવા પૂરતું સીમિત નથી. હિમાલયના અતિ દુર્ગમ અને પહાડી વિસ્તારોમાં જ્યારે ભૂસ્ખલન, ગ્લેશિયર ફાટવા (GLOF) કે ભૂકંપ જેવી મોટી આફતો આવે છે, ત્યારે ત્યાં રાહત અને બચાવ કાર્ય કરવું અત્યંત જોખમી બની જાય છે.
NDRF ના જણાવ્યા મુજબ, આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ જવાનોને વિષમ પરિસ્થિતિઓમાં તાલીમ આપવાનો છે:
શારીરિક અને માનસિક કસોટી: 7,000 મીટરથી વધુ ઊંચાઈ પર કામ કરવું એ માનવ શરીર માટે અત્યંત મુશ્કેલ હોય છે. આ અભિયાન જવાનોની સહનશક્તિ અને માનસિક દ્રઢતાની કસોટી કરશે.
પર્વતારોહણ કૌશલ્ય (Mountaineering Skills): પહાડો અને બરફીલી તિરાડો (Crevasses) વચ્ચે રોપ રસ્ક્યુ, આઈસ ક્લાઇમ્બિંગ અને ટીમો વચ્ચેના સુમેળ (Teamwork) નું વાસ્તવિક અનુભવ મળશે.
ભવિષ્યના રેસ્ક્યુ ઓપરેશન માટે તૈયારી: પહાડી પ્રદેશોમાં રિસ્પોન્સ ટાઈમ ઘટાડવા અને ઉંચાઈ વાળા વિસ્તારોમાં લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવાની ક્ષમતા વિકસાવવામાં આ તાલીમ મદદરૂપ થશે.
સિક્કિમના મુખ્યમંત્રીએ NDRF ના સાહસને બિરદાવ્યું
અભિયાનના ફ્લેગ-ઓફ કાર્યક્રમ દરમિયાન સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી પ્રેમ સિંહ તમાંગે જવાનોનો ઉત્સાહ વધાર્યો હતો અને તેમને સફળતાપૂર્વક મિશન પૂરું કરવા માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. તેમણે રાજ્યમાં ભૂતકાળમાં આવેલી વિવિધ આપત્તિઓને યાદ કરીને NDRF ની કામગીરીની પ્રશંસા કરી હતી:
2011 નો વિનાશક ભૂકંપ: સિક્કિમમાં આવેલા ભૂકંપ દરમિયાન જવાનોએ જે રીતે પોતાના જીવના જોખમે પહાડી વિસ્તારોમાં પહોંચીને હજારો લોકોના જીવ બચાવ્યા હતા તે અવિસ્મરણીય છે.
2023 નું ગ્લેશિયર લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ (GLOF): તીસ્તા નદીમાં આવેલા ભયાનક પૂર સમયે જવાનોએ અત્યંત મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં વિસ્થાપિતો સુધી રાહત સામગ્રી પહોંચાડી હતી.
ટનલ રેસ્ક્યુ ઓપરેશન: મુખ્યમંત્રીએ જવાનો દ્વારા કરવામાં આવેલા મુશ્કેલ ટનલ ઓપરેશન્સનો ઉલ્લેખ કરીને તેમની તકનીકી કુશળતા અને હિંમતને બિરદાવી હતી.
કાર્યક્રમ દરમિયાન મુખ્યમંત્રીએ 12 ‘આપદા મિત્ર’ સ્વયંસેવકોનું પણ વિશેષ સન્માન કર્યું હતું, જેમણે સ્થાનિક સ્તરે આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને જાગરૂકતા ફેલાવવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
ટીમ કમાન્ડર દ્વારા મિશનની રૂપરેખા
‘શિખર-2026’ અભિયાનના ટીમ કમાન્ડર અને ડેપ્યુટી કમાન્ડન્ટ નીતિશ શર્માએ અધિકારીઓ અને મુખ્યમંત્રી સમક્ષ આ સમગ્ર મિશનનું વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે 41 જવાનોની આ ટીમમાં અનુભવી પર્વતારોહકોની સાથે સાથે ટેકનિકલ એક્સપર્ટ્સ અને મેડિકલ સ્ટાફ પણ સામેલ છે.
કાર્યક્રમના અંતે પર્વતોમાં રેસ્ક્યુ ઓપરેશન દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવાતા આધુનિક સાધનો અને ઈક્વિપમેન્ટ્સનું પ્રદર્શન યોજાયું હતું, જેમાં મુખ્યમંત્રીએ રસપૂર્વક નિરીક્ષણ કર્યું હતું.
NDRF નો સાહસિક ઇતિહાસ: અગાઉના સફળ મિશન્સ
માઉન્ટ જોંગસોંગ પરનું આ મિશન NDRF નો પ્રથમ પ્રયાસ નથી. આ પહેલા પણ સંસ્થાએ ત્રણ સફળ અને કઠિન પર્વતારોહણ અભિયાનો પૂર્ણ કર્યા છે:
‘સાહસ’ અભિયાન (2023): ભાગીરથી-II શિખર (ઉત્તરાખંડ)
‘વિજય’ અભિયાન (2024): મણિરંગ શિખર (હિમાચલ પ્રદેશ)
‘શૌર્ય’ અભિયાન (2025): કેદાર ડોમ (ઉત્તરાખંડ)
આ તમામ સફળ અભિયાનો બાદ હવે ‘શિખર-2026’ દ્વારા જવાનો પોતાની ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરી રહ્યા છે.
‘આપદા સેવા સદૈવ સર્વત્ર’
NDRF નો આદર્શ વાક્ય ‘આપદા સેવા સદૈવ સર્વત્ર’ (આપત્તિમાં સેવા હંમેશાં બધી જ જગ્યાએ) માત્ર એક સૂત્ર નથી પરંતુ જવાનો માટે જીવન મંત્ર છે. માઉન્ટ જોંગસોંગની બરફીલી ચોટી તરફ આગળ વધી રહેલા આ 41 જવાનો દેશની સુરક્ષા અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનની મજબૂતી માટે એક નવો અધ્યાય લખી રહ્યા છે. આ મિશન પૂર્ણ કરીને પરત ફર્યા બાદ તેમનો આ વ્યવહારિક અનુભવ દેશના ખૂણે-ખૂણે થતા પર્વતીય બચાવ કાર્યોમાં અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે.
