અફઘાનિસ્તાનમાં સોમવારે વહેલી સવારે ભૂકંપના આંચકા, 130 કિમી નીચે હતું કેન્દ્ર
સોમવારે સવારે ભારતના પડોશી દેશ અફઘાનિસ્તાનથી ચિંતાજનક સમાચાર આવ્યા. વહેલી સવારે અચાનક આવેલા ભૂકંપના આંચકાને કારણે જમીન જોરદાર રીતે ધ્રુજી ગઈ. આ અચાનક કુદરતી આફતથી ગાઢ નિંદ્રામાંથી ગભરાઈને લોકો પોતાના ઘરોમાંથી બહાર દોડી આવ્યા. વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ભૂકંપની ઘટનાઓમાં તાજેતરમાં થયેલા વધારાને કારણે સામાન્ય લોકોમાં ભયની લાગણી ફેલાઈ ગઈ છે. નેશનલ સેન્ટર ફોર સિસ્મોલોજી (NCS) તરફથી મળેલી પુષ્ટિ મુજબ, અફઘાનિસ્તાનમાં આ ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 4.1 માપવામાં આવી હતી.
ભૂકંપ સાથે જોડાયેલી મુખ્ય બાબતો અને સમય
ઘટનાનો સમય: આ ભૂકંપ સોમવારની સવારે આશરે 5 વાગીને 36 મિનિટ પર આવ્યો હતો, જ્યારે મોટાભાગના લોકો પોતાના ઘરોમાં સૂઈ રહ્યા હતા.
ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને ઊંડાઈ: આ આંચકાનું કેન્દ્ર જમીનની અંદર ભારે ઊંડાઈએ એટલે કે 130 કિલોમીટર નીચે સ્થિત હતું.
જાન-માલનું નુકસાન: રાહતની વાત એ રહી કે આટલી ઊંડાઈએ કેન્દ્ર હોવાને કારણે શરૂઆતી રિપોર્ટ્સમાં કોઈપણ પ્રકારના મોટા જાન-માલના નુકસાનના સમાચાર સામે આવ્યા નથી. સ્થાનિક પ્રશાસન પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે.
અગાઉની ઘટનાઓ: ઉલ્લેખનીય છે કે અફઘાનિસ્તાન માટે ભૂકંપ કોઈ નવી વાત નથી. આ પહેલા ગત 14 ઓગસ્ટે પણ અહીં ભૂકંપના બે આંચકા અનુભવાયા હતા, જેનાથી લોકો લાંબા સમય સુધી ડરેલા રહ્યા હતા.
પડોશી દેશોમાં પણ અનુભવાયા આંચકા
પડોશી દેશોમાં પણ અનુભવાયા આંચકામાત્ર અફઘાનિસ્તાન જ નહીં, પરંતુ એશિયન ક્ષેત્રના અન્ય ઘણા દેશોમાં પણ સતત ભૂકંપની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે. નેશનલ સેન્ટર ફોર સિસ્મોલોજીના ડેટા મુજબ:
મ્યાનમારમાં હલચલ: સોમવારે જ વહેલી સવારે આશરે 2 વાગીને 50 મિનિટ પર ભારતના અન્ય એક પડોશી દેશ મ્યાનમારમાં પણ ધરતી ધ્રૂજી હતી. ત્યાં રિક્ટર સ્કેલ પર ભૂકંપની તીવ્રતા 3.9 નોંધાઈ હતી, જેનું કેન્દ્ર જમીનથી 89 કિલોમીટરની ઊંડાઈમાં હતું.
નેપાળમાં પણ કંપન: તાજેતરમાં નેપાળમાં પણ એક મધ્યમ શ્રેણીનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેની તીવ્રતા રિક્ટર પેમાને પર 3.8 માપવામાં આવી હતી. આ ઘટના સાંજના સમયે આશરે 6 વાગીને 59 મિનિટ પર થઈ હતી અને તેનું કેન્દ્ર જમીનથી માત્ર 20 કિલોમીટરની ઊંડાઈ પર હોવાને કારણે વધુ અનુભવાયું હતું.
કેમ આવે છે આટલા ભૂકંપ?
જો વૈજ્ઞાનિક કારણોની વાત કરીએ, તો પૃથ્વીની અંદર સતત ઉથલ-પાથલ ચાલતી રહે છે. આપણી ધરતીની અંદર ઘણી વિશાળ ટેક્ટોનિક પ્લેટ્સ (Tectonic Plates) હાજર છે, જે હંમેશાં ગતિશીલ રહે છે અને ચોક્કસ ઝડપે આગળ-પાછળ થતી રહે છે. જ્યારે આ પ્લેટ્સ એકબીજા સાથે અથડાય છે, એકબીજા સાથે ઘસાઈ જાય છે અથવા પોતાની નક્કી કરેલી જગ્યા પરથી ખસી જાય છે, ત્યારે ભારે માત્રામાં ઊર્જા મુક્ત થાય છે. આ દબાયેલી ઊર્જા જ્યારે અચાનક બહાર નીકળવાનો રસ્તો શોધે છે, ત્યારે સપાટી પર કંપન પેદા થાય છે જેને આપણે ભૂકંપ તરીકે અનુભવીએ છીએ. અફઘાનિસ્તાનનો ભૌગોલિક પ્રદેશ આવા સક્રિય ટેક્ટોનિક ઝોનમાં આવે છે, જેના કારણે અહીં આ પ્રકારની ઘટનાઓ અવારનવાર જોવા મળતી રહે છે.
