હવામાં એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસનું વિમાન, પહેલાં ફ્યુઅલ લીક અને પછી એન્જિન ફેલ: પાઈલટોની સજાગતાથી કોચીનમાં સુરક્ષિત લેન્ડિંગ, મોટી હોનારત ટળી
કોચીન આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પરથી સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના અબુ ધાબી શહેર તરફ જઈ રહેલી એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસની ફ્લાઈટ IX-૪૧૫ માં મધ્ય આકાશમાં એક અત્યંત ભયાનક ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ હતી. વિમાન જ્યારે ૩૬,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર પહોંચ્યું ત્યારે તેના પહેલાં એન્જિનમાં અચાનક ભારે ફ્યુઅલ લીકેજ શરૂ થયું હતું, જેના કારણે ઈંધણનું સ્તર ઝડપથી ઘટવા લાગ્યું હતું. ઈંધણનું દબાણ ખતરનાક સ્તરે પહોંચી જતાં એન્જિન સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયું હતું. જોકે, ફ્લાઈટના અનુભવી પાઈલટોએ સમયસૂચકતા દાખવી વિમાનને હવામાંથી જ કોચીન તરફ પાછું વાળી સુરક્ષિત ઉતરાણ કરાવતાં મોટી વિમાન દુર્ઘટના ટળી ગઈ હતી.
સૂત્રો પાસેથી મળતી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, બોઈંગ ૭૩૭ વિમાને કોચીન એરપોર્ટ પરથી અબુ ધાબી માટે ઉડાન ભરી હતી. ટેકઓફ કર્યાના આશરે ૫૦ મિનિટ પછી, જ્યારે વિમાન ક્રૂઝિંગ આલ્ટીટ્યુડ એટલે કે ૩૬,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર હતું, ત્યારે કોકપિટમાં રહેલા પાઈલટ અને કો-પાઈલટે એન્જિન નંબર ૧ માં ફ્યુઅલનું સ્તર ઝડપથી ઘટી રહ્યું હોવાનું અને ઓઈલ પ્રેશર અનિયંત્રિત થતું હોવાનું માર્ક કર્યું હતું. તપાસ કરતાં માલૂમ પડ્યું હતું કે એન્જિનમાંથી મોટો ફ્યુઅલ લીક થઈ રહ્યો હતો.
કટોકટીના સમયે પાઈલટોએ ‘FORDEC’ પ્રોટોકોલ અપનાવ્યો
હવામાં ઈંધણનું લીકેજ સતત વધી રહ્યું હોવાથી એન્જિન નંબર ૧ ની કાર્યક્ષમતા સંપૂર્ણપણે નાશ પામી હતી અને તે બંધ પડી ગયું હતું. આવી ગંભીર અને જીવલેણ પરિસ્થિતિમાં ફ્લાઈટ ક્રૂએ સહેજ પણ ગભરાયા વિના તાત્કાલિક ધોરણે આંતરરાષ્ટ્રીય એવિએશનના માનક “FORDEC” (Facts, Options, Risks, Decision, Execution, Check) પરીક્ષણ અને પ્રોટોકોલનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ પ્રોટોકોલ હેઠળ કટોકટીના સમયે તમામ વિકલ્પો અને જોખમોનું ઝડપી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.
ઈંધણનું સ્તર ઝડપથી ઘટી રહ્યું હોવાથી અને એન્જિનનું દબાણ ખૂબ જ જોખમી બની ગયું હોવાથી, પાઈલટોએ અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક તે ખામીયુક્ત એન્જિનને સત્તાવાર રીતે બંધ (Shutdown) કરી દીધું હતું. ત્યારબાદ અબુ ધાબી તરફ આગળ વધવાને બદલે પાઈલટોએ એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) નો સંપર્ક કરીને વિમાનને તાત્કાલિક કોચીન એરપોર્ટ તરફ પાછું વાળવાનો ઐતિહાસિક અને નિર્ણાયક નિર્ણય લીધો હતો.
એક એન્જિનના સહારે લેન્ડિંગ અને મુસાફરોનો આબાદ બચાવ
એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસના વિમાને માત્ર એક જ એન્જિનના સહારે આકાશમાં મુસાફરી ચાલુ રાખીને કોચીન આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ તરફ પ્રયાણ કર્યું હતું. કોચીન એરપોર્ટ પર એટીસી દ્વારા તમામ પ્રકારની કટોકટી સેવાઓ, ફાયર બ્રિગેડ અને એમ્બ્યુલન્સને રનવે પર તૈનાત કરી દેવામાં આવી હતી. પાઈલટ અને કો-પાઈલટની અદભુત હાજરબુદ્ધિ અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યને કારણે બોઈંગ ૭૩૭ વિમાન કોચીન રનવે પર સુરક્ષિત રીતે ઉતરી શક્યું હતું.
લેન્ડિંગ થતાંની સાથે જ એરપોર્ટ ઓથોરિટી અને ઇમરજન્સી ક્રૂ દ્વારા વિમાનમાં સવાર તમામ મુસાફરોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. અચાનક સર્જાયેલી આ ઘટનાથી મુસાફરોમાં થોડા સમય માટે ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો, પરંતુ વિમાનનું સુરક્ષિત લેન્ડિંગ થતાં જ સૌએ રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો. એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે તમામ પ્રવાસીઓને અબુ ધાબી પહોંચાડવા માટે તાત્કાલિક ધોરણે વૈકલ્પિક વિમાનની વ્યવસ્થા કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. એવિએશન ઓથોરિટી દ્વારા આ એન્જિન ફેલ્યોર અને ફ્યુઅલ લીકેજના કારણોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે.
