અમેરિકન થિંક ટેન્કનો મોટો દાવો: ભારતે જમીન અને દરિયાઈ ક્ષમતામાં પરમાણુ તાકાત નોંધપાત્ર રીતે વધારી
વૈશ્વિક સુરક્ષા અને ક્ષેત્રીય સંતુલન વચ્ચે ભારતે પોતાના પરમાણુ શસ્ત્રાગારના વિસ્તરણ અને આધુનિકીકરણની દિશામાં એક મોટો તબક્કો વટાવ્યો છે. અમેરિકા સ્થિત પ્રતિષ્ઠિત વૈજ્ઞાનિક સંસ્થા ‘ફેડરેશન ઓફ અમેરિકન સાયન્ટિસ્ટ્સ’ (FAS) દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા તાજેતરના વૈશ્વિક રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતે તાજેતરમાં તેના પરમાણુ ભંડારમાં ૩૦ નવા વોરહેડ્સ ઉમેર્યા છે. આ નવા શસ્ત્રોના ઉમેરા સાથે દેશમાં કુલ પરમાણુ શસ્ત્રોની સંખ્યા વધીને ૧૯૦ પર પહોંચી ગઈ છે.
આ નવો આંકડો પાકિસ્તાન પાસે રહેલા પરમાણુ શસ્ત્રોની સરખામણીએ આશરે ૨૦ જેટલો વધુ છે. આ અહેવાલમાં એવો પણ અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે કે જે ઝડપે ભારત પોતાની ડિલિવરી સિસ્ટમ્સ અને શસ્ત્રોનું આધુનિકીકરણ કરી રહ્યું છે, તે જોતાં નજીકના ભવિષ્યમાં પરમાણુ શસ્ત્રોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ ભારત બ્રિટનને પણ પાછળ છોડી દેશે.
‘ભારતના પરમાણુ શસ્ત્રો-૨૦૨૬’ રિપોર્ટના મુખ્ય તારણો
અમેરિકન થિંક ટેન્ક દ્વારા “ભારતના પરમાણુ શસ્ત્રો-૨૦૨૬” શીર્ષક હેઠળ રજૂ કરાયેલા આ અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે ભારત પોતાની પરંપરાગત પરમાણુ ક્ષમતાઓને અત્યાધુનિક બનાવી રહ્યું છે. આ પ્રક્રિયામાં જૂની થઈ ગયેલી પ્રણાલીઓને તબક્કાવાર બદલવામાં આવી રહી છે અને તેની જગ્યાએ નવી પેઢીના પરમાણુ-સક્ષમ વિમાનો, જમીન પરથી છોડી શકાતી મિસાઈલો તથા સમુદ્ર આધારિત સિસ્ટમો તૈનાત કરવામાં આવી રહી છે.
આ આધુનિકીકરણનો મુખ્ય હેતુ દેશની ત્રણેય સેનાઓ (જળ, થલ અને નભ) ને સમાન રીતે સક્ષમ બનાવવાનો છે, જેથી કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં અસરકારક પ્રતિકાર અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
હાલની અને વિકાસ હેઠળની ક્ષમતાઓ
અમેરિકન વૈજ્ઞાનિકોના મુલ્યાંકન અનુસાર, ભારત હાલમાં નવ જેટલી પરમાણુ-સક્ષમ પ્રણાલીઓ સફળતાપૂર્વક ચલાવી રહ્યું છે. આ સુરક્ષા કવચમાં નીચે મુજબની ક્ષમતાઓનો સમાવેશ થાય છે:
હવાઈ ક્ષમતા: પરમાણુ હુમલો કરવા માટે સક્ષમ ૨ વિશિષ્ટ યુદ્ધ વિમાનો.
જમીન આધારિત ક્ષમતા: જમીન પરથી પ્રહાર કરી શકતી ૬ વિવિધ બેલિસ્ટિક મિસાઈલો.
સમુદ્ર આધારિત ક્ષમતા: દરિયાઈ ઊંડાણમાંથી પ્રહાર કરવા સક્ષમ ૧ સબમરીન-લોન્ચ બેલિસ્ટિક મિસાઈલ.
આ ઉપરાંત, રિપોર્ટમાં વધુમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ઓછામાં ઓછી બે નવી પરમાણુ-સક્ષમ સિસ્ટમો હાલમાં વિકાસના અંતિમ તબક્કામાં છે અને તેનું પરીક્ષણ ચાલુ છે. આગામી થોડા વર્ષોમાં આ નવી સિસ્ટમોને સત્તાવાર રીતે ભારતીય આર્મડ ફોર્સિસમાં સામેલ કરી લેવામાં આવશે, જેનાથી દેશની સંરક્ષણ ક્ષમતામાં વધુ મજબૂતી આવશે.
સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે, ભારતની ‘નો ફર્સ્ટ યુઝ’ (પહેલા ઉપયોગ ન કરવો) ની નીતિ યથાવત છે, પરંતુ બદલાતી વૈશ્વિક અને ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને મજબૂત અને વિશ્વસનીય પરમાણુ પ્રતિકારક ક્ષમતા જાળવી રાખવી દેશ માટે અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે.
