સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો: મિલ સ્તરે દરો રૂ. ૪૪ પ્રતિ કિલો પર પહોંચ્યા, તહેવારો પૂર્વે ગ્રાહકોને રાહત મળવાની આશા
દેશના આબાલવૃદ્ધ તમામ નાગરિકો માટે તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં જ એક અત્યંત રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. મિલ સ્તરે ખાંડના દરો ઘટીને હવે પ્રતિ કિલોગ્રામ રૂ. ૪૩ થી રૂ. ૪૪ સુધી આવી પહોંચ્યા છે. સરકાર દ્વારા લેવાયેલા સમયસરના કડક પગલાં અને આયાત નીતિને કારણે ભાવ અંકુશમાં આવ્યા છે. જોકે, છૂટક (રિટેલ) બજારમાં સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી આ ઘટેલા ભાવનો સીધો લાભ પહોંચવામાં હજુ એકથી બે અઠવાડિયાનો સમય લાગી શકે છે.
સરકારી હસ્તક્ષેપ અને કડક નીતિઓનો પ્રભાવ
ભારતીય ખાંડ અને બાયો-એનર્જી મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (ISMA) ના પ્રમુખ નીરજ શિરગાંવકરે ‘ધ ઈન્ડિયા સુગર એન્ડ બાયો-એનર્જી કોન્ફરન્સ 2026’ ની ચોથી આવૃત્તિ દરમિયાન સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે માત્ર બે અઠવાડિયા પહેલાં મિલ સ્તરે ખાંડના ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ. ૬૫ થી રૂ. ૬૭ ની ઐતિહાસિક ઉંચાઈએ પહોંચી ગયા હતા.
તહેવારો ટાણે ગ્રાહકો પર મોંઘવારીનો વધારાનો બોજ ન પડે તે માટે સરકારે તાત્કાલિક ધોરણે ૧ મિલિયન (૧૦ લાખ) ટન ખાંડની ડ્યુટી-મુક્ત (કરમુક્ત) આયાતને મંજૂરી આપી હતી. આ નીતિગત નિર્ણયના પરિણામે દેશની વિવિધ ખાંડ મિલોએ અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ૮,૦૦૦,૦૦૦ (૮ લાખ) ટન ખાંડની આયાત કરવા માટે સત્તાવાર અરજીઓ કરી દીધી છે. આ ઉપરાંત, બજારમાં સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર રોકવા માટે જથ્થાબંધ ખરીદદારો અને વેપારીઓ માટે સ્ટોક મર્યાદાના નિયમો પણ અત્યંત કડક બનાવી દેવામાં આવ્યા છે.
વૈશ્વિક બજારમાં તેજી અને મિલોની મુંઝવણ
એક તરફ ભારત સરકારે સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો સુધારવા માટે આયાતનો માર્ગ અપનાવ્યો છે, તો બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં અચાનક ખાંડના દરો વધી ગયા છે. વૈશ્વિક સ્તરે સર્જાયેલી ખાંડની અછત અને ભારત દ્વારા મોટા પાયે આયાત કરવાની જાહેરાતને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ ઉંચકાયા છે.
આ સ્થિતિને કારણે દેશની ખાંડ મિલો માટે નવો પડકાર ઊભો થયો છે. મિલ માલિકોને ડર છે કે મોંઘા ભાવે આયાત કરેલી ખાંડ સ્થાનિક બજારમાં સસ્તા દરે વેચવાથી તેમના નફાના માર્જિન પર વિપરીત અસર પડી શકે છે.
પિલાણ સીઝન અને ઇથેનોલ નીતિ પર સ્પષ્ટતાની માંગ
ISMA દ્વારા વહેલી પિલાણ (Crushing) સીઝન શરૂ કરવા સામે પણ વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓ દર્શાવવામાં આવી છે. સંસ્થાના જણાવ્યા મુજબ, સમયસર આયોજન વગર વહેલું પિલાણ શરૂ કરવાથી મિલોના દૈનિક સંચાલનમાં ટેકનિકલ અને આર્થિક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે. હાલ આ મુદ્દે ઉદ્યોગ અને સરકાર વચ્ચે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. સમગ્ર ખાંડ ઉદ્યોગ હાલમાં આગામી વર્ષના કુલ ઉત્પાદન અંદાજ, નવી પિલાણ નીતિ અને ઇથેનોલ ફાળવણી (Ethanol Allocation) અંગે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જાહેર થાય તેની રાહ જોઈ રહ્યો છે.
ઉત્પાદન અંદાજ અને માંગનું ચિત્ર
કેન્દ્ર સરકારે વર્તમાન પરિસ્થિતિનું આંકલન કરીને માર્કેટિંગ વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે દેશમાં કુલ ખાંડ ઉત્પાદનનો અંદાજ અગાઉના ૩૪.૩ મિલિયન ટનથી ઘટાડીને ૩૦.૬ મિલિયન ટન કર્યો છે. જેની સામે ભારતની વાર્ષિક સ્થાનિક ખાંડની વપરાશ અને માંગ આશરે ૨૮ થી ૨૮.૫ મિલિયન ટન જેટલી રહે છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ઉત્પાદન અંદાજ ઘટાડ્યા પછી પણ દેશમાં સ્થાનિક માંગ કરતાં વધુ જથ્થો ઉપલબ્ધ રહેશે, જેથી ભવિષ્યમાં ખાંડની કોઈ કૃત્રિમ અછત સર્જાય તેવી શક્યતા નહિવત છે.
