વિશ્વના અગ્રણી દેશોમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે લાખો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ દર વર્ષે કેનેડા પ્રયાણ કરે છે. ઉત્તર અમેરિકાના આ દેશમાં ડિગ્રી મેળવવી આર્થિક રીતે ખૂબ ખર્ચાળ સાબિત થાય છે, જેના કારણે મોટાભાગના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પોતાના દૈનિક જીવનના ખર્ચાઓ અને ટ્યુશન ફીને પહોંચી વળવા માટે પાર્ટ-ટાઇમ નોકરીઓનો સહારો લે છે.
જો તમે પણ કેનેડામાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છો અથવા ત્યાં જવાનું આયોજન બનાવી રહ્યા છો, તો ત્યાંના શ્રમ અને વિઝા સંબંધી કડક નિયમોથી અવગત હોવું અત્યંત આવશ્યક છે. થોડીક બેદરકારી કે નિયમોનું ઉલ્લંઘન વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટી કાનૂની મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે. તાજેતરમાં કેનેડા સરકાર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓના કામકાજ અંગે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ દિશા-નિર્દેશો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે.
પાર્ટ-ટાઇમ કામ માટે ૨૪ કલાકની મર્યાદા અને નિયમો
સામાન્ય રીતે કેનેડામાં અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે કેમ્પસની બહાર અઠવાડિયામાં મહત્તમ ૨૪ કલાક જ પાર્ટ-ટાઇમ કામ કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી આ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ સમય કામ કરે છે, તો તેને કેનેડિયન ઇમિગ્રેશન અને સ્ટુડન્ટ વિઝા નિયમોનું સીધું ઉલ્લંઘન ગણવામાં આવે છે.
પરંતુ આ નિયમો વચ્ચે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોટો રાહતરૂપ અને ઉપયોગી પાસું એ છે કે રિમોટ વર્ક (Remote Work) ના કેટલાક ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં આ ૨૪ કલાકની મર્યાદા લાગુ પડતી નથી. આથી, વિદ્યાર્થીઓએ કેનેડિયન અને વિદેશી કંપનીઓ વચ્ચેના તફાવતને બરાબર સમજી લેવું જરૂરી છે.
રિમોટ વર્ક અંગે કેનેડા સરકારના કાયદાકીય નિયમો
કેનેડામાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને ઓનલાઈન કે રિમોટ “સાઇડ હસ્ટલ્સ” કરવાની કાનૂની મંજૂરી છે, પરંતુ તે કલાકો ૨૪-કલાકની મર્યાદામાં ગણાશે કે નહીં તેનો આધાર કામના સ્વરૂપ પર રહેલો છે:
કેનેડિયન કંપનીઓ માટે કામ: જો તમે કોઈ કેનેડિયન એમ્પ્લોયર માટે કામ કરી રહ્યા છો, સ્થાનિક કેનેડિયન ગ્રાહકોને સેવાઓ આપી રહ્યા છો અથવા નાણાકીય ચૂકવણી કેનેડિયન સંસ્થા દ્વારા મેળવી રહ્યા છો, તો તમે અઠવાડિયામાં માત્ર ૨૪ કલાક જ કામ કરી શકશો.
વિદેશી કંપનીઓ માટે કામ: જો તમે કેનેડાની ભૌતિક સીમાઓની અંદર રહીને કોઈ એવી વિદેશી કંપની (જેનું કેનેડા સાથે કોઈ ભૌતિક કે નાણાકીય જોડાણ ન હોય) માટે ઓનલાઈન કામ કરો છો, તો તમે અમર્યાદિત કલાકો (Unlimited Hours) સુધી કામ કરી શકો છો. આ કિસ્સામાં ૨૪ કલાકની મર્યાદા લાગુ પડતી નથી.
આ વ્યવસ્થા મુજબ, વિદ્યાર્થીઓ વિદેશી નોકરીદાતા અને કેનેડિયન નોકરીદાતા બંને માટે એક સાથે ઘરેથી કામ કરી શકે છે, શરત માત્ર એટલી જ છે કે કેનેડિયન નોકરીદાતા માટે તેમનું સાપ્તાહિક કામ ૨૪ કલાક કે તેથી ઓછું હોવું જોઈએ.
વિદ્યાર્થીઓ માટે રિમોટ નોકરીના આકર્ષક વિકલ્પો
જે વિદ્યાર્થીઓ પોતાના અભ્યાસની સાથે ફ્લેક્સિબલ સમયમાં કમાણી કરવા માંગે છે તેમના માટે બજારમાં અનેક ઓનલાઈન ક્ષેત્રો ખુલ્લા છે:
વર્ચ્યુઅલ આસિસ્ટન્ટ (Virtual Assistant): નાના વ્યવસાયો માટે કેલેન્ડર મેનેજમેન્ટ, મીટિંગ શેડ્યૂલિંગ, ઈમેઇલ ઇનબોક્સ હેન્ડલિંગ, ડેટા એન્ટ્રી અને કસ્ટમર સપોર્ટ જેવા કાર્યો ઘેરબેઠા કરી શકાય છે.
ગ્રાહક સપોર્ટ સેવાઓ: ચેટ, ઈમેઇલ અથવા ફોન દ્વારા વિવિધ પ્રોડક્ટ્સ કે સર્વિસ અંગે ગ્રાહકોના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ લાવવાની નોકરીઓ પણ પાર્ટ-ટાઇમ વિદ્યાર્થીઓમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે.
પ્લેટફોર્મ-આધારિત ફ્રીલાન્સિંગ: અપવર્ક (Upwork) અને ફાઇવર (Fiverr) જેવા વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર કન્ટેન્ટ રાઇટિંગ, ગ્રાફિક ડિઝાઇનિંગ, વેબ ડેવલપમેન્ટ કે ડિજિટલ માર્કેટિંગ જેવી કુશળતાના આધારે ફ્રીલાન્સ પ્રોજેક્ટ્સ મેળવી શકાય છે.
કોપીરાઈટિંગ: વેબસાઇટ કન્ટેન્ટ, સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ, બ્લોગ્સ અને ઈમેઇલ માર્કેટિંગ માટે આકર્ષક લખાણ તૈયાર કરવાના કામમાં રિમોટ કોપીરાઈટર તરીકે સારો એવો વળતર મળી શકે છે.
નિયમોનું પાલન ન કરવાથી થતા ગંભીર પરિણામો
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓએ હંમેશાં એ વાતની કાળજી રાખવી પડે છે કે સ્ટડી પરમિટની શરતોનું પાલન કરવામાં જરાય ચૂક ન થાય. જો કોઈ વિદ્યાર્થી નિર્ધારિત કાનૂની મર્યાદા કે શરતોનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાય છે, તો તેનું પરિણામ ખૂબ ગંભીર આવી શકે છે.
આવા વિદ્યાર્થીઓ પોતાનો કાનૂની વિદ્યાર્થી દરજ્જો (Student Status) ગુમાવી શકે છે, તેમને કેનેડામાંથી ડિપોર્ટ (દેશનિકાલ) કરવામાં આવી શકે છે અથવા ભવિષ્યમાં કેનેડામાં ક્યારેય પણ અભ્યાસ કે વર્ક પરમિટ મેળવવાની અરજીઓ કાયમ માટે ફગાવી દેવામાં આવી શકે છે. તેથી, દરેક વિદ્યાર્થીએ કાયદાકીય મર્યાદાઓમાં રહીને જ કારકિર્દીના પગલાં ભરવા જોઈએ.
