શું સોલર પેનલની જાળવણી ખરેખર મોંઘી છે? જાણો વાર્ષિક રખરખાવ ખર્ચની વાસ્તવિકતા
આજના આધુનિક યુગમાં વીજળીના સતત વધતા બિલથી રાહત મેળવવા અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઊર્જા અપનાવવા માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાના ઘર કે ઓફિસની છત પર સોલર પેનલ લગાવવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. સોલર પેનલ લગાવવા માટે શરૂઆતમાં એક મોટું રોકાણ કરવું પડે છે. એવામાં સોલર સિસ્ટમ સ્થાપિત કર્યા પછી તેની યોગ્ય દેખભાળ અને જાળવણી કરવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે. જો સોલર પેનલનું સમયાંતરે યોગ્ય રીતે રખરખાવ ન કરવામાં આવે, તો તેની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે અને તે પોતાની સામાન્ય ઉંમર પહેલાં ખરાબ થઈ શકે છે.
ઘણા લોકોના મનમાં એવો ડર હોય છે કે સોલર પેનલ લગાવ્યા પછી તેનો વાર્ષિક રખરખાવ ખર્ચ ખૂબ જ વધારે આવે છે. જોકે વાસ્તવિકતા કાંઈક અલગ જ છે. જો યોગ્ય આયોજન સાથે જાળવણી કરવામાં આવે તો આ ખર્ચ સામાન્ય બજેટની અંદર જ રહે છે.
૧ કિલોવોટ સોલર સિસ્ટમમાં કેટલો થાય છે વાર્ષિક ખર્ચ?
નિષ્ણાતો અને ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા જાણકારોના આધારે, ૧ કિલોવોટના સોલર સિસ્ટમના વાર્ષિક રખરખાવ (મેન્ટેનન્સ) માટે અંદાજે રૂ. ૧,૦૦૦ થી રૂ. ૩,૦૦૦ સુધીનો ખર્ચ થઈ શકે છે. આ વાર્ષિક ખર્ચમાં મુખ્યત્વે સોલર પેનલ્સની નિયમિત સાફ-સફાઈ, વાયરિંગ અને ઈન્વર્ટર સહિત સમગ્ર સિસ્ટમનું ટેકનિકલ ચેકઅપ તેમજ સામાન્ય સર્વિસિંગનો સમાવેશ થાય છે.
સોલર સિસ્ટમની ક્ષમતા વધવાની સાથે તેનો વાર્ષિક ખર્ચ પણ બદલાય છે. દાખલા તરીકે, જો તમારા ઘરે ૨ થી ૫ કિલોવોટની સોલર સિસ્ટમ લગાવેલી હોય, તો તેનો વાર્ષિક મેન્ટેનન્સ ખર્ચ અંદાજે રૂ. ૨,૦૦૦ થી રૂ. ૮,૦૦૦ ની વચ્ચે હોઈ શકે છે. આ ખર્ચ તમારી સિસ્ટમના કદ, પેનલ્સની સંખ્યા અને તમે મેળવેલી સર્વિસના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
પેનલની સાફ-સફાઈ પાછળ કેટલો ખર્ચ થાય છે?
સોલર પેનલ ખુલ્લા આકાશ નીચે હોવાથી તેના પર સતત ધૂળ, માટી, પક્ષીઓની ચરક અને કચરો જમા થતો રહે છે. જો પેનલ પર ગંદકીનો થર જામી જાય તો તેના પર સૂર્યપ્રકાશ સીધો પડી શકતો નથી, જેના કારણે તેની વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા (એફિશિયન્સી) ઘટી જાય છે. આથી સોલર પેનલની નિયમિત સફાઈ કરાવવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
એક અંદાજ મુજબ, એક વાર સોલર પેનલની પ્રોફેશનલ સફાઈ કરાવવામાં રૂ. ૫૦૦ થી રૂ. ૧,૫૦૦ સુધીનો ખર્ચ આવે છે. સામાન્ય સંજોગોમાં વર્ષમાં ૨ થી ૪ વાર પેનલની ઊંડાણપૂર્વક સફાઈ કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
સફાઈ કરતી વખતે આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું
ઘણા લોકો ઘરના સામાન્ય માણસ કે સફાઈ કર્મચારી પાસે જ સોલર પેનલ ધોવડાવી લેતા હોય છે, પરંતુ આ પદ્ધતિ નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. સફાઈ કરતી વખતે કડક બ્રશ કે ખોટા સાધનોના ઉપયોગથી પેનલના કાચ પર ‘માઈક્રોક્રેક’ (અતિ સૂક્ષ્મ તિરાડો) પડી જવાનું જોખમ રહે છે, જેનાથી પેનલ કાયમ માટે ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ શકે છે. આ સમસ્યાથી બચવા માટે ટેલિસ્કોપિક વોટર બ્રશ અને યોગ્ય કેમિકલ-ફ્રી સાધનોનો ઉપયોગ કરનારા અનુભવી પ્રોફેશનલ પાસે જ સફાઈ કરાવવી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
Annual Maintenance Contract (AMC) નો વિકલ્પ
જો તમે વારંવાર સફાઈ કે સર્વિસિંગ માટે અલગ-અલગ ટેકનિશિયનને શોધવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ ઈચ્છતા હો, તો તમે સોલર કંપની અથવા તમારા લોકલ વેન્ડર પાસેથી ‘એન્યુઅલ મેન્ટેનન્સ કોન્ટ્રાક્ટ’ (AMC) લઈ શકો છો. AMC હેઠળ કંપની નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં પોતે આવીને સિસ્ટમની તપાસ અને સફાઈ કરી જાય છે. આ સોદો લાંબા ગાળે આર્થિક રીતે ફાયદાકારક અને શાંતિદાયક નીવડે છે.
