ભારતમાં ડેટા સેન્ટર ક્રાંતિ: કૂલિંગ સોલ્યુશન્સ ક્ષેત્રે નવી આર્થિક ક્રાંતિ અને સંભવિત તકો

By
Halima Shaikh
Halima Shaikh is a talented Gujarati content writer at Satya Day News, known for her clear and compelling storytelling in the Gujarati language. She covers a...
8 Min Read

ભૂલથી પણ ન ચૂકતા! ડેટા સેન્ટરના રોકેટ ગ્રોથથી આ શેર આપશે તગડું વળતર?

આજના આધુનિક યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ક્લાઉડ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અભૂતપૂર્વ ઝડપે વધી રહ્યો છે. ડિજિટલ સાધનો, એપ્લિકેશન્સ અને ઓનલાઇન સેવાઓ આપણા દૈનિક જીવનનો એક અવિભાજ્ય ભાગ બની ગયા છે. આ બધાના મજબૂત આધાર સમાન છે દેશમાં સ્થાપિત થતા ડેટા સેન્ટર્સ. ભારતમાં ડિજિટલ ડેટાનો વપરાશ જે રીતે વધી રહ્યો છે, તેને પહોંચી વળવા માટે સમગ્ર દેશમાં ડેટા સેન્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વ્યાપ અત્યંત ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આ એક એવું ક્ષેત્ર છે જે આગામી દાયકા સુધી ભારતના ડિજિટલ અને આર્થિક વિકાસનું મુખ્ય એન્જિન બનવાની સંપૂર્ણ ક્ષમતા ધરાવે છે.

Stocks In Focus

- Advertisement -

જ્યારે આપણે ડેટા સેન્ટર્સના વિસ્તરણ વિશે વિચારીએ છીએ, ત્યારે સામાન્ય રીતે આપણા મનમાં મોટા સર્વર્સ, મજબૂત કમ્પ્યુટિંગ હાર્ડવેર અને પ્રોસેસર્સનો વિચાર આવે છે. પરંતુ આ વિશાળ ડિજિટલ સામ્રાજ્યને સુચારુ રૂપે ચલાવવા માટે તેની પાછળ એક અત્યંત સઘન અને જટિલ બેકએન્ડ સપોર્ટ સિસ્ટમની જરૂર પડે છે. ડેટા સેન્ટરમાં સતત ચાલતા હજારો સર્વર્સમાંથી પેદા થતી અતિશય ગરમીને નિયંત્રિત કરવી એ સૌથી મોટો પડકાર હોય છે. આ ક્ષણે કૂલિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સ્પેશિયલાઇઝ્ડ પાઇપિંગ સિસ્ટમ્સ, હોઝીસ અને સ્કીડ એસેમ્બલીઝનું મહત્વ ખૂબ વધી જાય છે. પરિણામે, ડેટા સેન્ટરના વિકાસની સાથે તેની સાથે જોડાયેલા આવા સપોર્ટિંગ ઉદ્યોગો માટે પણ એક મોટો તકનો દરવાજો ખોલી રહ્યો છે.

દેશમાં ડેટા સેન્ટર ક્ષમતામાં અભૂતપૂર્વ વૃદ્ધિ

વિશ્વસનીય રિયલ એસ્ટેટ એડવાઇઝરી ફર્મ ‘કુશમેન એન્ડ વેકફિલ્ડ’ (Cushman & Wakefield)ના એક સર્વેક્ષણ અનુસાર, ૨૦૨૬ના મધ્ય સુધીમાં ભારતમાં ડેટા સેન્ટરની એકંદર ક્ષમતા આશરે ૧.૮ ગીગાવોટ (GW) નોંધાઈ હતી. ભારતમાં ડિજિટલાઇઝેશનની તીવ્ર ગતિને જોતા એવો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે કે આગામી પાંચ વર્ષમાં આ ક્ષમતા છ ગણી વધીને ૧૦.૫ ગીગાવોટના સ્તરે પહોંચી શકે છે. આ માત્ર કોઈ નાનો કે સામાન્ય વધારો નથી, પરંતુ એક વિશાળ તકનીકી અને આર્થિક વિસ્ફોટ છે.

- Advertisement -

આટલી પ્રચંડ ક્ષમતાના નિર્માણ માટે અબજો રૂપિયાના રોકાણની આવશ્યકતા રહે રહે છે. ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી ‘ઇકરા’ (ICRA) ના અંદાજ મુજબ, દેશમાં ડેટા સેન્ટર સ્થાપિત કરતી કંપનીઓ આગામી ૭ થી ૧૦ વર્ષના સમયગાળામાં અંદાજે ૨ લાખ કરોડ રૂપિયાથી લઈને ૨.૩ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધીનું જંગી મૂડી રોકાણ કરી શકે છે. આ જંગી રોકાણ માત્ર આઇટી ક્ષેત્ર પૂરતું સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તેની સકારાત્મક અસર વિનિર્માણ (મેન્યુફેક્ચરિંગ), બાંધકામ અને ખાસ કરીને એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી સ્થાનિક કંપનીઓ પર પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળશે.

લિક્વિડ કૂલિંગ ટેકનોલોજીનું વધતું વર્ચસ્વ

હાઇ-પરફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પ્રોસેસિંગના કારણે સર્વર રેક્સમાં કમ્પ્યુટિંગ ડેન્સિટી સતત વધી રહી છે. પરિણામે, પરંપરાગત એર કૂલિંગ સિસ્ટમ્સ (હવા દ્વારા થતી ઠંડક) હવે સર્વર્સની અતિશય ગરમીને નિયંત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહી છે. આ પડકારને પહોંચી વળવા માટે વિશ્વભરમાં અને ભારતમાં ‘લિક્વિડ કૂલિંગ ટેકનોલોજી’ (પ્રવાહી દ્વારા ઠંડક આપવાની પદ્ધતિ) ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહી છે.

લિક્વિડ કૂલિંગ સિસ્ટમમાં કૂલિંગ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન યુનિટ (CDU) માંથી સર્વર રેક્સ સુધી અત્યંત કાર્યક્ષમ રીતે ઠંડક પહોંચાડવા માટે સ્ટેનલેસ સ્ટીલની પાઇપિંગ સિસ્ટમ, ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા મેટાલિક હોઝીસ અને સ્પેશિયલાઇઝ્ડ સ્કીડ એસેમ્બલીઝ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. પાણી કે વિશિષ્ટ પ્રવાહીનો સુરક્ષિત પ્રવાહ જાળવી રાખવા માટે કોઈપણ પ્રકારના લીકેજ વગરનું અને ઉચ્ચ તાપમાન સહન કરી શકે તેવું પાઇપિંગ સિસ્ટમ હોવું અનિવાર્ય છે. આ કારણે જ સ્પેશિયલાઇઝ્ડ પાઇપ અને લિક્વિડ નેટવર્ક બનાવતી કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીઓની માંગમાં અચાનક મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.

- Advertisement -

વિનસ પાઇપ્સ એન્ડ ટ્યુબ્સ: એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રે નવું રોકાણ

ડેટા સેન્ટર સેગમેન્ટમાં ઉદ્ભવેલી આ નવી માંગનો મહત્તમ લાભ લેવા માટે ‘વિનસ પાઇપ્સ એન્ડ ટ્યુબ્સ’ (Venus Pipes and Tubes) પોતાની કામગીરીનો વ્યાપ સતત વધારી રહી છે. કંપની પરંપરાગત ઉત્પાદનોથી આગળ વધીને અદ્યતન ‘એન્જિનિયર્ડ પાઇપિંગ સોલ્યુશન્સ’ ક્ષેત્રે ઝડપથી પગપેસારો કરી રહી છે. ડેટા સેન્ટરના કૂલિંગ એપ્લિકેશન્સ માટે જરૂરી એવા વિશિષ્ટ સ્ટેનલેસ સ્ટીલ સ્પૂલ્સ અને હાઇ-ગ્રેડ પાઇપ્સના સપ્લાય ક્ષેત્રે કંપનીએ અગ્રણી સ્થાન પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

Share market.jpg

આ દિશામાં મજબૂત કદમ ઉઠાવતા કંપનીએ નવી પાઇપ સ્પૂલિંગ ફેસિલિટી સ્થાપવા માટે રૂ. ૭૦ કરોડના મૂડી રોકાણની જાહેરાત કરી છે. કંપનીના મેનેજમેન્ટ અનુસાર, આ નવા યુનિટનો એસેટ ટર્નઓવર રેશિયો ૩X કરતાં વધુ રહેવાની શક્યતા છે. આનો અર્થ એ થયો કે આ રોકાણમાંથી પીક ક્ષમતા પર કંપની આશરે ૨૧૦ કરોડ રૂપિયા સુધીનો વાર્ષિક મહેસૂલ (રેવેન્યુ) મેળવી શકશે. સામાન્ય અથવા સ્ટેન્ડઅલોન પાઇપ્સના વેચાણની સરખામણીમાં સ્પૂલિંગ બિઝનેસમાંથી કંપનીને વધુ સારું પ્રાઇસ રિયાલાઇઝેશન અને ઉત્કૃષ્ટ EBITDA માર્જિન મળવાની પૂરતી આશા છે.

ઉત્પાદન યોજના અને ઓર્ડર બુકની સ્થિતિ

કંપનીની આ નવી ફેસિલિટી Q3FY27 (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળા) સુધીમાં સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થઈ જવાની સંભાવના છે. બજારમાં તેની ક્ષમતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ફેસિલિટી શરૂ થાય તે પહેલાં જ કંપનીને એક અગ્રણી ડેટા સેન્ટર પ્રોવાઇડર તરફથી સ્ટેનલેસ સ્ટીલ પાઇપ સ્પૂલ્સના પુરવઠા માટે ૧૮૫ કરોડ રૂપિયાનો વિશિષ્ટ ‘લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ’ (LOI) મળી ચૂક્યો છે.

વર્તમાન સમયે વિનસ પાઇપ્સ એન્ડ ટ્યુબ્સ પાસે ૬૦૦ કરોડ રૂપિયા કરતાં પણ વધુ મૂલ્યની સબળ ઓર્ડર બુક ઉપલબ્ધ છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માટે કંપનીએ ૨૦ ટકાના મજબૂત રેવેન્યુ ગ્રોથનું લક્ષ્યાંક રાખ્યું છે. આ ઉપરાંત, કંપનીના ગ્રોથ પ્લાનને આધારે મેનેજમેન્ટે એવી આશા વ્યક્ત કરી છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૯ અથવા ૨૦૩૦ સુધીમાં કંપની પોતાની કુલ આવકને બમણી કરવામાં સફળ રહેશે.

એરોફ્લેક્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ: સેકન્ડરી ફ્લૂઇડ નેટવર્કમાં અગ્રણી

બીજી મહત્વની કંપની ‘એરોફ્લેક્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ’ (Aeroflex Industries) છે, જે ડેટા સેન્ટર્સ માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ સેકન્ડરી ફ્લૂઇડ નેટવર્ક (SFN) ના નિર્માણમાં મોટું નામ બનીને ઉભરી છે. કંપની ડેટા સેન્ટર કૂલિંગ સિસ્ટમ માટે જરૂરી એવા સ્ટેનલેસ સ્ટીલ પાઇપિંગ, પ્રિસિઝન મેટલ હોઝીસ અને ફ્લેક્સિબલ મેટાલિક એક્સપાન્શન જોઈન્ટ્સનું ઉત્પાદન કરે છે. લિક્વિડ કૂલિંગ નેટવર્ક અને સર્વર રેક્સ વચ્ચે સુરક્ષિત કનેક્શન જાળવી રાખવામાં કંપનીની સ્કીડ એસેમ્બલીઝ અત્યંત ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવે છે.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં (Q1FY27) કંપનીએ SFN સ્કીડ એસેમ્બલીઝના વેચાણમાંથી રૂ. ૩૨.૪ કરોડનું આવક મોડેલ હાંસલ કર્યું હતું, જે તેના કુલ ત્રિમાસિક રેવેન્યુના ૨૩ ટકા જેટલું થવા જાય છે. આ ગાળા દરમિયાન કંપનીએ સફળતાપૂર્વક ૧,૦૪૦ સ્કીડ્સ સપ્લાય કર્યા હતા. સરખામણી કરીએ તો, Q4FY26 માં કંપનીએ ૫૭૧ સ્કીડ્સ અને Q3FY26 માં માત્ર ૪૬ સ્કીડ્સની ડિલિવરી કરી હતી. આ આંકડા દર્શાવે છે કે લિક્વિડ કૂલિંગ સ્કીડ્સની માંગ કેટલી ઝડપથી વધી રહી છે.

વધતી માંગને પહોંચી વળવા એરોફ્લેક્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે પોતાની વાર્ષિક સ્કીડ ઉત્પાદન ક્ષમતા ૬,૦૦૦ થી વધારીને ૯,૦૦૦ યુનિટ કરી દીધી છે. એટલું જ નહીં, Q3FY27 સુધીમાં આ ક્ષમતાને વધુ વિસ્તારીને વાર્ષિક ૧૫,૦૦૦ સ્કીડ્સ સુધી પહોંચાડવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

નાણાકીય પરિણામોમાં મજબૂત ઉછાળો

Q1FY27 માં એરોફ્લેક્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે તેના ઇતિહાસનું સૌથી ઉત્કૃષ્ટ ત્રિમાસિક પ્રદર્શન નોંધાવ્યું હતું. કંપનીની કુલ આવક વાર્ષિક ધોરણે ૭૨.૪ ટકા વધીને ૧૪૫.૪ કરોડ રૂપિયાના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. આ જ ગાળામાં કંપનીનો EBITDA ૧૧૬.૪ ટકાના અદ્ભુત વધારા સાથે ૩૩.૫ કરોડ રૂપિયા રહ્યો, જેના કારણે EBITDA માર્જિન સુધરીને ૨૩ ટકા થઈ ગયું હતું. આ તમામની વચ્ચે કંપનીનો ચોખ્ખો નફો (Net Profit) વાર્ષિક ધોરણે ૧૬૨.૨ ટકાના પ્રચંડ ઉછાળા સાથે ૧૮.૮ કરોડ રૂપિયા નોંધાયો હતો.

શેરબજારમાં બંને કંપનીઓના શેરની સ્થિતિ

આ ઉત્સાહજનક નાણાકીય આંકડા અને ભવિષ્યની યોજનાઓ વચ્ચે શેરબજારમાં આ કંપનીઓના શેરની હિલચાલ પર નજર કરીએ તો, તાજેતરના શુક્રવારના ટ્રેડિંગ સેશનમાં એરોફ્લેક્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનો શેર મામૂલી ૦.૦૪ ટકાના ઘટાડા સાથે રૂ. ૫૬૪ પર બંધ રહ્યો હતો.

બીજી તરફ, ડેટા સેન્ટર ઓર્ડર બુક અને સ્પૂલિંગ ફેસિલિટીના રોકાણના સમાચાર વચ્ચે વિનસ પાઇપ્સ એન્ડ ટ્યુબ્સના શેરમાં સારો ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. શુક્રવારે કંપનીનો શેર ૩.૬૪ ટકાના મજબૂત ઉછાળા સાથે રૂ. ૨,૦૨૦ ના સ્તરે બંધ થયો હતો.

Share This Article
Halima Shaikh is a talented Gujarati content writer at Satya Day News, known for her clear and compelling storytelling in the Gujarati language. She covers a wide range of topics including social issues, current events, and community stories with a focus on accuracy and cultural relevance. With a deep connection to Gujarati readers, Halima strives to present news that is informative, trustworthy, and easy to understand. Follow Halima Shaikh on Satya Day News for timely updates and meaningful content — all in your own language.