NPCI ની નિર્ણાયક બેઠક પર દેશભરના વેપારીઓની નજર: તહેવારોની શોપિંગમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ પર મોટો નિર્ણય શક્ય
દેશમાં યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સઇન્ટરફેસ (UPI) નો ઉપયોગ કરીને દરરોજ કરોડો નાણાકીય વ્યવહારો કરતા સામાન્ય ગ્રાહકો અને નાના-મોટા વેપારીઓ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવનારા નવા UPI MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) ચાર્જને હાલ પૂરતો મુલતવી રાખવા માટે દેશભરના વેપારી સંગઠનો દ્વારા જોરદાર માંગ કરવામાં આવી રહી છે. આવનારી તહેવારોની મોસમને ધ્યાનમાં રાખીને, નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) ને આ નિર્ણય ડિસેમ્બરના અંત સુધી અથવા આગામી વર્ષની શરૂઆત સુધી સ્થગિત કરવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
તહેવારોની સીઝન દરમિયાન દેશના બજારો, શોરૂમ્સ અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ પર ખરીદીનો માહોલ ચરમસીમા પર હોય છે અને ગ્રાહકો મોટા પાયે ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરે છે. આવા સમયે નવો ચાર્જ લાગુ કરવાથી વેપારીઓનું બજેટ અને સિસ્ટમ પ્રભાવિત થઈ શકે છે, તેથી નિયમો માટે પૂરતો સમય આપવાની માંગ ઉઠી છે.
શું છે આ UPI MDR ચાર્જ અને કોના પર લાગશે?
MDR એટલે કે ‘મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ’ એ એક એવી ફી છે જે ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારતી વખતે વેપારી દ્વારા ચૂકવવામાં આવે છે. પ્રસ્તાવિત નવી સિસ્ટમ હેઠળ, વેપારી દ્વારા લેવામાં આવતા ₹૨,૦૦૦ થી વધુના ચોક્કસ UPI વ્યવહારો પર ૦.૪ ટકા સુધીનો MDR લાગુ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ ચાર્જમાંથી મળતી રકમ પેમેન્ટ બેંકો અને પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સ (PSP) વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે જેથી ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરી શકાય.
જોકે, અહીં એ સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે સામાન્ય નાગરિકો દ્વારા એકબીજાના બેંક ખાતામાં પૈસા મોકલવા માટે થતા પર્સન-ટુ-પર્સન (P2P) વ્યવહારો પર આ ચાર્જ બિલકુલ લાગુ પડશે નહીં. ગ્રાહકો માટે વ્યક્તિગત પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની સુવિધા પહેલાની જેમ જ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.
વેપારી સંગઠનો શા માટે કરી રહ્યા છે મુલતવી રાખવાની માંગ?
વેપારી મંડળો અને સંગઠનોનું કહેવું છે કે નવરાત્રી, દિવાળી અને બેસતા વર્ષ જેવા મોટા તહેવારો દરમિયાન કપડાં, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, જ્વેલરી અને ઘરગથ્થુ સામાનનું વેચાણ બમણું થઈ જાય છે. આ દિવસોમાં વેપારીઓનું સમગ્ર ધ્યાન ગ્રાહકોને ઝડપી સેવા આપવા અને સ્ટોક મેનેજમેન્ટ પર હોય છે.
જો આ જ સમયે નવા MDR નિયમો લાગુ કરવામાં આવે, તો વેપારીઓએ પોતાની એકાઉન્ટિંગ અને પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં તાત્કાલિક મોટા ફેરફારો કરવા પડે, જે તેમના કામકાજમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. આથી, વ્યવસાયોને યોગ્ય તૈયારી કરવાનો પૂરતો સમય મળી રહે તે માટે આ નિયમોનું અમલીકરણ ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી લંબાવવાની રજૂઆત NPCI સમક્ષ કરવામાં આવી છે.
શું ૧૫ ઓક્ટોબરથી ચાર્જ લાગુ થશે કે નહીં? અને સામાન્ય ગ્રાહકો પર શું અસર પડશે?
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, NPCI આ મામલે તમામ હિસ્સેદારો, બેંકો અને વેપારી પ્રતિનિધિઓ સાથે મંત્રણા કરી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં બોર્ડ બેઠક બાદ સત્તાવાર જાહેરાત કરી શકે છે. એવી પ્રબળ શક્યતા છે કે તહેવારોની સીઝન પૂરી થાય ત્યાં સુધી આ પ્રસ્તાવિત ચાર્જ મુલતવી રાખવામાં આવશે.
સરકાર અને કમિશન દ્વારા જારી કરાયેલી સ્પષ્ટતા મુજબ, સામાન્ય ગ્રાહકોએ UPI પેમેન્ટ માટે કોઈ પણ વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે નહીં. ₹૨,૦૦૦ સુધીની તમામ વેપારી ચુકવણીઓ અને ઝીરો-MDR શ્રેણી હેઠળ આવતા નાના દુકાનદારોના વ્યવહારોને આમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. સરકારી આંકડા અનુસાર, દેશના આશરે ૯૬ ટકા વેપારી વ્યવહારો પર આ ચાર્જની કોઈ સીધી અસર નહીં પડે.
હાલમાં દરેકની નજર NPCI અને નાણા મંત્રાલય તરફથી આવનારી સત્તાવાર સૂચના પર ટકેલી છે. જો તારીખ લંબાવવામાં આવશે તો તહેવારોની શોપિંગ ગાળામાં દેશના વેપારીઓ માટે તે ખુબ મોટી રાહત સાબિત થશે.
