ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગ અને દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શન વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ સ્પષ્ટ
દેશના રાજકારણમાં અને ન્યાયતંત્રની ગલીઓમાં હાલ એક અત્યંત ચર્ચાસ્પદ ઘટના સામે આવી છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને લોકસભાના વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત સાથે રૂબરૂ મુલાકાત કરવા માંગતા હતા, પરંતુ સીજેઆઈ સૂર્યકાંતે તેમને મળવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
ચૂંટણી પંચની કામગીરી, મતદાર યાદીઓમાં અનિયમિતતાઓ અને વિપક્ષી પ્રદર્શનો પર પોલીસ કાર્યવાહી જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ વચ્ચે કોંગ્રેસના આ બે અગ્રણી નેતાઓને મળવાનો સમય ન આપવા પાછળ ચાર મુખ્ય અને નિર્ણાયક બંધારણીય કારણો સામે આવ્યા છે.
મુલાકાત ન આપવા પાછળના ૪ મુખ્ય કાનૂની કારણો
ન્યાયિક વર્તુળો અને ‘બાર એન્ડ બેન્ચ’ના અહેવાલ મુજબ, દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના મુખ્ય ન્યાયાધીશે વિપક્ષી નેતાઓને સમય ન આપવા પાછળ બંધારણીય પરંપરાઓનો હવાલો આપ્યો છે.
પ્રથમ મુખ્ય કારણ એ છે કે કોંગ્રેસના નેતાઓ જે વિષયો પર ચર્ચા કરવા માંગતા હતા, તે મુદ્દાઓ અગાઉથી જ સુપ્રીમ કોર્ટના વિચારાધીન (પેન્ડિંગ) છે. બીજું કારણ એ છે કે દેશના બંધારણીય માળખા હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ સરકારના વહીવટી કાર્યોમાં સીધો હસ્તક્ષેપ કરી શકતી નથી.
ત્રીજું કારણ એ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ નેતા કે નાગરિક પોતાના મૂળભૂત અધિકારોનું હનન થતું હોવાનું માનતા હોય, તો તેઓ યોગ્ય ન્યાયિક પ્રક્રિયા (Judicial Process) દ્વારા અરજી દાખલ કરીને કોર્ટનો સંપર્ક કરવા માટે તદ્દન સ્વતંત્ર છે. ચોથું મહત્વનું કારણ એ છે કે મંગળવારે આવા જ સમાન કેસોની સુનાવણી કોર્ટમાં થવાની છે, તેથી નેતાઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવતી કોઈપણ અરજીની પણ તે કેસોની સાથે જ કાયદાકીય ધોરણે સત્તાવાર સુનાવણી કરી શકાશે.
ખડગેના આરોપો અને વડાપ્રધાન-ગૃહમંત્રી પર પ્રહારો
આ બેઠક રદ થાય તે પહેલાં રવિવારે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ ૧૨ ઓક્ટોબરે રાહુલ ગાંધી સાથે મળીને સીજેઆઈ સૂર્યકાંતને મળશે. ખડગેએ દેશમાં લોકશાહી અધિકારોના દમન, શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરી રહેલા કાર્યકરો સામે પોલીસની કાર્યવાહી અને ચૂંટણી પંચમાં આચરવામાં આવતી કથિત અનિયમિતતાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
તેમણે દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પર તીખા પ્રહારો કરતાં જણાવ્યું હતું કે હાલ દેશમાં એક પ્રકારની “અઘોષિત કટોકટી” જેવો માહોલ ઊભો કરવામાં આવ્યો છે, જે લોકશાહી માટે ખતરનાક છે.
ચૂંટણી પંચ સામે વિરોધ અને વિપક્ષી પ્રદર્શનો
બીજી તરફ, કોંગ્રેસ પાર્ટી અને અન્ય વિપક્ષી દળો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની સતત માંગ કરી રહ્યા છે. આ જ મુદ્દાને લઈને ઓલ ઈન્ડિયા એલાયન્સ (INDIA) તેમજ સીજેપી સહિતના પક્ષો દ્વારા દિલ્હીના રસ્તાઓ પર વિરોધ પ્રદર્શનો કરવામાં આવ્યા હતા.
આ પ્રદર્શનો દરમિયાન પોલીસે સ્થિતિ પર કાબૂ મેળવવા માટે અભિજીત દીપક, સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રંકા જેવા અનેક નેતાઓની અટકાયત કરી હતી. રાજકીય વિરોધ અને ન્યાયિક સીમાઓ વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટના સીજેઆઈએ પોતાના પદની ગરિમા અને બંધારણીય મર્યાદાઓ જાળવી રાખીને ન્યાયિક પ્રક્રિયા દ્વારા જ બાબતોનો ઉકેલ લાવવાનો સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે.
