પાપાંકુશા એકાદશી પર આ ખાસ કથા વાંચવાથી મળશે અશ્વમેધ યજ્ઞ સમાન પુણ્યફળ
સનાતન ધર્મમાં એકાદશીના વ્રતનું વિશેષ મહત્વ છે. આશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષમાં આવતી પાપંકુશા એકાદશી તમામ પાપોનો નાશ કરનારી અને મોક્ષ પ્રદાન કરનારી માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે પાપંકુશા એકાદશીનું વ્રત ગુરુવાર, ૨૨ ઓક્ટોબરના રોજ રાખવામાં આવશે. જે ભક્તો શ્રદ્ધાપૂર્વક આ વ્રત રાખે છે અને વિધિ-વિધાન અનુસાર ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેમને મહાપુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ એકાદશીનું વ્રત કરવાથી એક હજાર અશ્વમેધ યજ્ઞ અને સોસૂર્ય યજ્ઞ કરવા સમાન ફળ મળે છે. એટલું જ નહીં, આ વ્રત માત્ર વ્રત રાખનારને જ નહીં પરંતુ તેના માતૃપક્ષ (૧૦ પેઢી), પિતૃપક્ષ (૧૦ પેઢી) અને પત્નીના પક્ષ (૧૦ પેઢી) એટલે કે કુલ ૩૦ પેઢીઓનો ઉદ્ધાર કરી દે છે. આ પવિત્ર અવસર પર વ્રત કથાનું પઠન કરવું અત્યંત શુભ માનવામાં આવ્યું છે.
પાપાંકુશા એકાદશીના શુભ મુહૂર્ત
બ્રહ્મ મુહૂર્ત: સવારે ૦૪:૫૦ વાગ્યાથી સવારે ૦૫:૩૮ વાગ્યા સુધી
અભિજીત મુહૂર્ત: સવારે ૧૧:૪૨ વાગ્યાથી બપોરે ૧૨:૨૮ વાગ્યા સુધી
વિજય મુહૂર્ત: બપોરે ૦૧:૫૭ વાગ્યાથી બપોરે ૦૨:૪૪ વાગ્યા સુધી
પારણા તારીખ અને સમય: ૨૩ ઓક્ટોબર (શુક્રવાર), સવારે ૦૬:૨૭ વાગ્યાથી ૦૮:૪૨ વાગ્યા સુધી
પાપાંકુશા એકાદશીનીૌરાણિક વ્રત કથા
પદ્મ પુરાણ અનુસાર, પાપાંકુશા એકાદશીની આ પવિત્ર કથા સ્વયં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે પાંડુ પુત્ર યુધિષ્ઠિરને સંભળાવી હતી.
પ્રાચીન કાળની વાત છે, વિંધ્ય પર્વત પર ‘ક્રોધન’ નામનો એક ખૂબ જ ક્રૂર બહેલિયા (શિકારી) રહેતો હતો. તેનું આખું જીવન હિંસા, લૂંટફાટ, મધ્યપાન અને ખરાબ કર્મોમાં જ વીત્યું હતું. જ્યારે તેના જીવનનો અંતિમ સમય આવ્યો, ત્યારે યમરાજના દૂતો તેની પાસે આવ્યા અને બોલ્યા કે કાલે તમારા જીવનનો છેલ્લો દિવસ છે. આ સાંભળીને ક્રોધન बुरी રીતે ગભરાઈ ગયો અને ડરના मारे ધ્રૂજવા લાગ્યો.
પોતાની મોત સામે જોઈને તે દોડીને મહર્ષિ અંગિરાના આશ્રમમાં પહોંચ્યો અને તેમના ચરણોમાં પડીને રડતા રડતા બોલ્યો, “મેં મારા પૂરા જીવનમાં માત્ર પાપ જ કર્યા છે, કૃપા કરીને મને આ સંકટમાંથી બહાર કાઢો.”
મહર્ષિ અંગિરાએ તેના પર દયા કરી અને તેને આશ્વિન માસના શુક્લ પક્ષની ‘પાપાંકુશા એકાદશી’નું વિધિ-વિધાનથી વ્રત રાખવાનો ઉપદેશ આપ્યો. શિકારીએ મહર્ષિના જણાવ્યા અનુસાર પૂરી શ્રદ્ધા સાથે ઉપવાસ કર્યો અને આખી રાત જાગરણ કર્યું. આ વ્રતના પ્રભાવથી તેના જીવનના બધા પાપો નાશ પામ્યા અને મૃત્યુ પછી તેને સીધા ભગવાન વિષ્ણુના ધામ (વૈકુંઠ લોક)ની પ્રાપ્તિ થઈ.
પાપાંકુશા એકાદશીનું મહત્ત્વ અને દાનનું ફળ
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને જણાવ્યું હતું કે આ એકાદશી મનુષ્યના સમસ્ત પાપોને ‘અંકુશ’ (એટલે કે નિયંત્રણ કે સમાપ્ત) ની જેમ રોકી લે છે, તેથી તેને ‘પાપાંકુશા’ કહેવામાં આવે છે.
ગરૂડ પુરાણ અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુના ‘પદ્મનાભ’ સ્વરૂપની પૂજા અને રાત્રી જાગરણ કરનારને મૃત્યુ પછી યમરાજના કષ્ટ સહન કરવા પડતા નથી. આ દિવસે સોનું (સ્વર્ણ), તલ, જમીન, ગાય, અન્ન, પાણી, છત્રી અને બૂટ (ઉપાનહ)નું દાન કરવાથી વિશેષ પુણ્ય ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે.
જો તમે પણ આ વ્રત રાખી રહ્યા હો, તો નિર્ધારિત પૂજા પૂર્ણ કર્યા પછી આ કથા અવશ્ય વાંચો અથવા સાંભળો, જેથી તમને તમારા વ્રતનું સંપૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત થઈ શકે.
