‘રિંગ ઓફ ફાયર’માં ફાટ્યો કુદરતનો કોપ, દક્ષિણ પ્રશાંત મહાસાગરમાં સુનામીની ચેતવણી
શનિવારે દક્ષિણ પેસિફિક મહાસાગરમાં આવેલા એક શક્તિશાળી ભૂકંપને કારણે વ્યાપક ચિંતા અને ગભરાટ ફેલાઈ ગયો છે. ૭.૨ તીવ્રતાના આ આંચકા બાદ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો માટે સુનામીની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. સમુદ્રની અંદર આવેલા આ મોટા ભૂકંપને પગલે નજીકના ટાપુ રાષ્ટ્રોમાં સત્તાવાળાઓ અને સ્થાનિક રહેવાસીઓને હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
ક્યાં હતો ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને કેટલી હતી ઊંડાઈ?
‘યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જિયોલોજિકલ સર્વે’ (USGS) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર દક્ષિણ પ્રશાંત મહાસાગરમાં આવેલા દ્વીપ દેશ વાનુઆતુ (Vanuatu) ની નજીક હતું. ભૂકંપનું કેન્દ્ર વાનુઆતુના સોલા (Sola) શહેરથી લગભગ ૨૦૦ કિલોમીટર પશ્ચિમમાં સમુદ્રની અંદર સ્થિત હતું.
વૈજ્ઞાનિકો અને સિસ્મોલોજિસ્ટ્સે માહિતી આપી છે કે આ ભૂકંપ જમીનથી માત્ર ૧૦ કિલોમીટરની ઊંડાઈ (Shallow Depth) પર આવ્યો હતો. વિશેષજ્ઞો જણાવે છે કે જ્યારે કોઈ ભૂકંપ સમુદ્રની નીચે ઓછી ઊંડાઈ પર આવે છે, ત્યારે તેનાથી ઉદ્ભવતા મોજા સમુદ્રની સપાટી પર પાણીને ખૂબ જ ઝડપથી વિસ્થાપિત કરે છે, જેનાથી ખતરનાક અને ઊંચી સુનામી લહેરો પેદા થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
૩૦૦ કિલોમીટરના ઘેરાવામાં સુનામીનું મોટું જોખમ
ભૂકંપ આવ્યાના તરત બાદ, ‘પેસિફિક સુનામી વોર્નિંગ સેન્ટર’ દ્વારા એક તાત્કાલિક બુલેટિન જારી કરીને સુનામીની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
ચેતવણી કેન્દ્રએ જણાવ્યું છે કે ભૂકંપના કેન્દ્રબિંદુથી ૩૦૦ કિલોમીટરના ઘેરાવામાં આવેલા તમામ દરિયાકાંઠાના અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં અત્યંત ખતરનાક દરિયાઈ મોજાં ત્રાટકી શકે છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને, જેમાં માછીમારો અને હોડી ચલાવનારાઓનો સમાવેશ થાય છે, તેમને તાત્કાલિક કિનારાથી દૂર જઈને ઊંચાઈવાળા કે સુરક્ષિત સ્થળોએ આશરો લેવાની કડક સલાહ આપવામાં આવી છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટનાને પહોંચી વળવા માટે ઈમરજન્સી સેવાઓને પણ હાઈ એલર્ટ પર રાખી છે.
શા માટે સંવેદનશીલ છે આખો આ વિસ્તાર?
વાનુઆતુ અને તેની આસપાસના દક્ષિણ પ્રશાંત મહાસાગરના ક્ષેત્રો ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. આ આખો વિસ્તાર દુનિયાના સૌથી સક્રિય સિસ્મિક ઝોન ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ (Ring of Fire) માં આવે છે.
રિંગ ઓફ ફાયર પ્રશાંત મહાસાગરની આસપાસ ફેલાયેલો એક એવો વિસ્તાર છે જ્યાં પૃથ્વીની ટેક્ટોનિક પ્લેટો સતત એકબીજા સાથે અથડાતી રહે છે અથવા એકબીજાની નીચે સરકતી રહે છે. આ જ કારણ છે કે આ ક્ષેત્રમાં દુનિયાના સૌથી વધુ ભૂકંપ અને જ્વાળામুখী વિસ્ફોટ જોવા મળે છે. સ્થાનિક લોકો સામાન્ય રીતે આવા આંચકોથી ટેવાયેલા હોય છે, પરંતુ સમુદ્રમાં ૭ કરતા વધુ તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવવો હંમેશા મોટા વિનાશ અને સુનામીની આશંકા પેદા કરે છે.
હાલમાં સ્થિતિ કેવી છે?
અહેવાલો લખાયા છે ત્યાં સુધી સ્થાનિક રાહત અને બચાવ ટીમો દરિયાકાંઠાના ગામડાઓ અને ટાપુઓનું નિરીક્ષણ કરી રહી છે. સંભવિત સુનામી મોજાઓની ચોક્કસ ઊંચાઈનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે સમુદ્રના સ્તરનું સતત ટ્રેકિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જ્યારે જાનમાલના મોટા નુકસાનના કોઈ તાત્કાલિક અહેવાલો નથી, વહીવટીતંત્રે ભાર મૂક્યો છે કે લોકોએ સતર્ક રહેવું જોઈએ અને ચેતવણી સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચી ન લેવામાં આવે ત્યાં સુધી સત્તાવાર માર્ગદર્શિકાનું કડક પાલન કરવું જોઈએ.
