ટ્રેનની ટિકિટ બારીમાંથી ખરીદો છો? હવે મળશે ₹10 લાખ સુધીનું વીમા કવચ!
ભારતીય રેલવે દ્વારા મુસાફરોની સુરક્ષા અને સુવિધા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી માત્ર ઓનલાઈન (IRCTC) પોર્ટલ પરથી ટિકિટ બુક કરાવનાર મુસાફરોને જ મુસાફરી વીમા (Travel Insurance) નો લાભ મળતો હતો. પરંતુ હવે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ રેલવે સ્ટેશનના રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પરથી ‘ઓફલાઈન’ ટિકિટ ખરીદનારા મુસાફરોને પણ આ વીમા કવચ હેઠળ આવરી લેવામાં આવશે.
આ નવો નિયમ ૨૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી સમગ્ર દેશમાં લાગુ થઈ રહ્યો છે. આ પગલાથી લાખો એવા મુસાફરોને રાહત મળશે જેઓ આજે પણ ઓનલાઈનની જગ્યાએ સ્ટેશન કાઉન્ટર પર જઈને ટિકિટ લેવાનું પસંદ કરે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ રેલવેનો નિર્ણય
જૂન ૨૦૨૩માં ઓડિશાના બાલાસોરમાં થયેલા ભયાનક ટ્રેન અકસ્માત બાદ રેલવે સુરક્ષાને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક જાહેર હિતની અરજી પર સુનાવણી ચાલી રહી હતી. આ સુનાવણી દરમિયાન ૬ ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ બાબત તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું.
અસમાનતા દૂર કરવાનો પ્રયાસ: કોર્ટે નોંધ્યું કે ઓનલાઈન ટિકિટ બુક કરાવતા મુસાફરોને વીમાનો વિકલ્પ મળે છે, જ્યારે કાઉન્ટર પરથી રોકડા કે કાર્ડથી ટિકિટ ખરીદનારાઓ આ સુવિધાથી વંચિત રહી જાય છે.
ચોક્કસ સમયમર્યાદા: અદાલતે રેલવે પ્રશાસનને ઓફલાઈન મુસાફરો માટે સિસ્ટમ તૈયાર કરવા સમય આપ્યો હતો અને ૨૭ ઓક્ટોબરથી તેને ફરજિયાતપણે અમલમાં મૂકવાનો આદેશ આપ્યો છે.
રેલવે બોર્ડની જવાબદારી: કોર્ટે આ આદેશનું પાલન કરાવવાની સંપૂર્ણ જવાબદારી રેલવે બોર્ડને સોંપી છે, જેથી ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન મુસાફરો વચ્ચેનો તફાવત દૂર કરી શકાય.
કેટલું અને કેવું મળશે વીમા કવચ?
હાલની ઓનલાઈન સ્કીમ મુજબ, વીમા પોલિસીની શરતો અને નિયમોને આધીન અકસ્માતના કિસ્સામાં મુસાફરો અથવા તેમના પરિવારને નીચે મુજબની મહત્તમ આર્થિક સહાય મળે છે:
૧. અકસ્માતમાં મૃત્યુ થવા પર: ₹૧૦ લાખ
૨. સંપૂર્ણ કાયમી અપંગતા (Permanent Total Disability): ₹૧૦ લાખ
૩. આંશિક કાયમી અપંગતા (Permanent Partial Disability): ₹૭.૫ લાખ સુધી
૪. ઈજાગ્રસ્તો માટે હોસ્પિટલ ખર્ચ: ₹૨ લાખ સુધી
૫. મૃતદેહને ઘરે પહોંચાડવાનો ખર્ચ (Transportation of Mortal Remains): ₹૧૦,૦૦૦ સુધી
ખાસ નોંધ: આ રકમ પોલિસીના નિયમો અનુસાર નિર્ધારિત મહત્તમ મર્યાદા છે. અકસ્માતનો ભોગ બનેલા દરેક વ્યક્તિને આપોઆપ આખી રકમ મળતી નથી, પરંતુ દાવાની ગંભીરતા અને તપાસના આધારે ચુકવણી કરવામાં આવે છે.
શું કાઉન્ટર ટિકિટ પર પણ માત્ર ૪૫ પૈસા જ ચૂકવવા પડશે?
હાલમાં જ્યારે તમે IRCTC વેબસાઈટ કે એપથી ટિકિટ બુક કરો છો, ત્યારે માત્ર ૪૫ પૈસા (ટેક્સ સહિત) પ્રતિ મુસાફરના દરે આ વીમો ઉપલબ્ધ થાય છે.
કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ ખરીદતી વખતે આ પ્રીમિયમની રકમ કેટલી રહેશે અને ચુકવણીની પદ્ધતિ કેવી રહેશે તે અંગે રેલવે દ્વારા ટૂંક સમયમાં સત્તાવાર વિગતો જાહેર કરવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે ઓનલાઈન ટિકિટના ધોરણે જ સુવિધા આપવા કહ્યું છે, પરંતુ કાઉન્ટર પર સિસ્ટમ સેટઅપ અને પ્રીમિયમ કલેક્શનની પ્રક્રિયા માટે સ્પષ્ટતા આવી બાકી છે. મુસાફરોએ ૨૭ ઓક્ટોબરથી કાઉન્ટર પર ઉપલબ્ધ માહિતી ચકાસી લેવી.
આ નવા નિયમથી કોને અને કેટલો ફાયદો થશે?
આ નિર્ણયથી દેશના એ કરોડો લોકોને સીધો ફાયદો થશે જેઓ ટેકનોલોજીના અભાવે, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી ન હોવાને કારણે અથવા પોતાની અનુકૂળતા માટે આજે પણ રેલવે સ્ટેશને જઈને ફોર્મ ભરી ટિકિટ લે છે.
પાત્રતા: આ સુવિધા કન્ફર્મ (Confirmed), પાર્ટલી કન્ફર્મ અને RAC ટિકિટ ધરાવતા ભારતીય નાગરિકો માટે ઉપલબ્ધ રહેશે.
સાધારણ (General) ક્લાસ: હાલની યોજનામાં જનરલ અનરિઝર્વ્ડ ક્લાસના મુસાફરોનો સમાવેશ ઓટોમેટિકલી થતો નથી. કાઉન્ટર બુકિંગ માટેના આખરી નિયમો બહાર આવ્યા બાદ તેની સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થશે.
આ નિર્ણય કેમ મહત્વનો છે?
ભારતીય રેલવે એ દેશની આશરે કરોડો વસ્તી માટે પરિવહનનું મુખ્ય અને આર્થિક સાધન છે. અણધારી ટ્રેન દુર્ઘટના સમયે આ નાનો એવો વીમો પીડિત પરિવાર માટે મોટો આર્થિક સહારા સમાન સાબિત થાય છે.
ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન વચ્ચેનો આ ભેદભાવ દૂર થવાથી દરેક વર્ગના મુસાફરને એકસમાન સુરક્ષા છત્ર મળશે. નોંધનીય છે કે આ વીમાની રકમ એ રેલવે દ્વારા આપવામાં આવતા કાનૂની વળતર (Statutory Compensation) કરતાં અલગ અને વધારાની છે.
