યુપીમાં મતદાર યાદીમાંથી 3.38 કરોડ નામ ગાયબ! ચૂંટણી પંચની મોટી ક્ષતિ સામે આવી, અમદાવાદમાં ₹8,000ના બોનસના નામે સાયબર ફ્રોડ
ઉત્તર પ્રદેશમાં મતદાર યાદીને લઈને એક ચોંકાવનારો મામલો સામે આવ્યો છે. રાજ્યમાં પંચાયત અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી માટે નોંધાયેલા લગભગ 3.38 કરોડ મતદારોનાં નામ વિધાનસભાની મતદાર યાદીમાં જોવા મળ્યાં નથી. આ આંકડાએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે જે લોકો સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરવા માટે નોંધાયેલા છે, તેઓ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં મતદાન કરવાથી વંચિત રહી શકે છે. આ મામલે ચૂંટણી પંચે હવે અલગ-અલગ મતદાર યાદીઓનું મિલાન કરીને હકીકત તપાસવાનો નિર્ણય લીધો છે. બીજી તરફ, અમદાવાદમાં વડાપ્રધાનના નામે ₹8,000નું દિવાળી બોનસ આપવાની લાલચ આપીને સાયબર છેતરપિંડી કરવામાં આવી રહી હોવાની ચેતવણી પણ સામે આવી છે. આ બંને મુદ્દાઓને લઈને રજત શર્માએ પોતાના બ્લોગમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં 3.38 કરોડ મતદારોનાં નામ ગાયબ, ચૂંટણી પંચે શરૂ કરી તપાસ
ઉત્તર પ્રદેશમાં મતદાર યાદીઓ વચ્ચે મોટો તફાવત સામે આવ્યો છે. પંચાયત અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીની મતદાર યાદીમાં કુલ 16.9 કરોડ મતદારો નોંધાયેલા છે, જ્યારે વિધાનસભાની મતદાર યાદીમાં માત્ર 13.52 કરોડ મતદારોનાં નામ છે. એટલે કે બંને યાદીઓ વચ્ચે લગભગ 3.38 કરોડ મતદારોનો તફાવત જોવા મળ્યો છે.
આ મામલે મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ જણાવ્યું છે કે આ 3.38 કરોડ મતદારોના રેકોર્ડનું અન્ય મતદાર યાદીઓ સાથે મિલાન થઈ શક્યું નથી. તેનો અર્થ એ નથી કે આ તમામ લોકોનાં નામ જાણીજોઈને કાઢી નાખવામાં આવ્યાં છે, પરંતુ તેમના રેકોર્ડની યોગ્ય રીતે ચકાસણી થઈ શકી નથી. હવે ચૂંટણી પંચ ત્રણેય મતદાર યાદીઓનું મિલાન કરીને આ ગૂંચવણ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરશે.
આ મુદ્દો ત્યારે વધુ ગંભીર બન્યો જ્યારે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે એક પક્ષીય બેઠક દરમિયાન મતદારોની સંખ્યામાં ઘટાડા અંગે ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, નોંધાયેલા મતદારોની સંખ્યામાં 1.27 કરોડનો ઘટાડો થયો છે. આ ઉપરાંત લગભગ 55 લાખ એવા લોકો છે, જેઓ સરકારી યોજનાઓનો લાભ લઈ રહ્યા છે, પરંતુ તેમનાં નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ નથી.
ચૂંટણી પંચની તપાસમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે શહેરી વિસ્તારોની સરખામણીમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વધુ લોકોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી બાકાત રહી ગયાં છે. અંતિમ મતદાર યાદી 4 જાન્યુઆરી સુધીમાં પ્રસિદ્ધ કરવાની હોવાથી પંચે સુધારાની કામગીરી ઝડપી બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. દરેક પાત્ર નાગરિકનું નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ થાય તે માટે વિશેષ અભિયાન પણ ચલાવવામાં આવશે.
મતદાર યાદીની ખામી માટે BLO અને BLAની જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ
રજત શર્માએ પોતાના બ્લોગમાં સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે આખરે 3.38 કરોડ મતદારોનાં નામોનું મિલાન કેમ થઈ શક્યું નથી? તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ મુદ્દાને રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી જોવાને બદલે વહીવટી ખામી તરીકે તપાસવો જોઈએ.તેમના મતે, આ મતદારો કોને મત આપશે તેવો પ્રશ્ન ઊભો કરવાનો કોઈ અર્થ નથી. સૌથી પહેલાં એ તપાસવું જરૂરી છે કે મતદાર યાદી તૈયાર કરવાની જવાબદારી સંભાળનારા BLO (બૂથ લેવલ ઓફિસર) અને BLA (બૂથ લેવલ એજન્ટ) દ્વારા કામગીરી યોગ્ય રીતે કરવામાં આવી હતી કે નહીં.
દરેક પાત્ર નાગરિકનું નામ મતદાર યાદીમાં હોવું ચૂંટણી પંચની જવાબદારી છે. કોઈ એક પણ પાત્ર વ્યક્તિ મતદાનના અધિકારથી વંચિત રહે તે લોકશાહી માટે ચિંતાજનક બાબત છે. તેથી માત્ર ટેકનિકલ કારણો આપવાને બદલે ચૂંટણી પંચે પોતાની ખામીઓ સ્વીકારીને તાત્કાલિક સુધારાત્મક પગલાં લેવા જોઈએ.
અમદાવાદમાં ₹8,000ના દિવાળી બોનસના નામે સાયબર ફ્રોડ, WhatsApp મેસેજથી રહો સાવધાન
મતદાર યાદીના મુદ્દા ઉપરાંત રજત શર્માએ સાયબર છેતરપિંડી અંગે પણ લોકોને ચેતવણી આપી છે. અમદાવાદમાં વડાપ્રધાનના નામે દિવાળી બોનસ આપવાનો દાવો કરીને લોકોને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. WhatsApp પર એવા નકલી સંદેશાઓ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં દાવો કરવામાં આવે છે કે સરકાર દરેક વ્યક્તિને ₹8,000નું દિવાળી બોનસ આપી રહી છે.
આ પ્રકારના સંદેશાઓ વિવિધ ભાષાઓમાં સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાવવામાં આવી રહ્યા છે. પૈસાની લાલચમાં લોકો અજાણી લિંક પર ક્લિક કરીને પોતાની અંગત અને નાણાકીય માહિતી ગુમાવી શકે છે. તેથી આવા સંદેશાઓની સત્યતા તપાસ્યા વિના કોઈ લિંક ખોલવી કે વ્યક્તિગત માહિતી આપવી નહીં.
ગુજરાતમાં આવેલી નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી સાયબર સુરક્ષા અને ડિજિટલ ફોરેન્સિક્સના ક્ષેત્રમાં મહત્ત્વપૂર્ણ કામગીરી કરે છે. તે ઓનલાઇન બેંકિંગ છેતરપિંડી, નકલી વેબસાઇટ અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા થતા ગુનાઓની તપાસમાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત સરકારી તપાસ એજન્સીઓ સાથે કામ કરવાની સાથે પોલીસ અને CBIના અધિકારીઓને તાલીમ પણ આપે છે.
જોકે, રજત શર્માના મતે સાયબર ગુનાઓમાં માત્ર ગુનેગારોને પકડવા પૂરતું નથી. લોકોને આવા ગુનાઓનો ભોગ બનતા અટકાવવા માટે જાગૃતિ અને સાવચેતી સૌથી વધુ જરૂરી છે. સરકાર અને સંબંધિત સંસ્થાઓએ ગુનાઓની તપાસની સાથે તેમની રોકથામ પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
