યુપીમાં ઓવૈસી અને ચંદ્રશેખર આઝાદનું નવું રાજકીય સમીકરણ, 2027ની ચૂંટણી પહેલાં ‘સામાજિક પરિવર્તન મોરચા’ની એન્ટ્રી
ઉત્તર પ્રદેશની 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં રાજ્યના રાજકારણમાં એક નવું સમીકરણ ઊભું થયું છે. ઓલ ઇન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન (AIMIM)ના પ્રમુખ અસદુદ્દીન ઓવૈસી અને આઝાદ સમાજ પાર્ટી (કાંશીરામ)ના પ્રમુખ ચંદ્રશેખર આઝાદે હાથ મિલાવીને નવું ગઠબંધન જાહેર કર્યું છે. લખનઉમાં 12 નવેમ્બરે બંને નેતાઓએ સંયુક્ત રીતે ‘સામાજિક પરિવર્તન મોરચા’ની જાહેરાત કરી હતી. આ ગઠબંધનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દલિત અને મુસ્લિમ મતદારોને એક મંચ પર લાવીને ઉત્તર પ્રદેશની ચૂંટણીમાં ત્રીજો રાજકીય વિકલ્પ ઊભો કરવાનો છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં અત્યાર સુધી ભાજપના નેતૃત્વવાળા એનડીએ અને સમાજવાદી પાર્ટીના નેતૃત્વવાળા વિપક્ષી ગઠબંધન વચ્ચે મુખ્ય સ્પર્ધા થવાની શક્યતા માનવામાં આવતી હતી. હવે ઓવૈસી અને ચંદ્રશેખર આઝાદની નવી ભાગીદારીથી ચૂંટણીના રાજકીય ગણિતમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. જોકે, આ મોરચો કેટલો પ્રભાવ પાડી શકશે તે આગામી દિવસોમાં તેની ચૂંટણીની રણનીતિ, બેઠક વહેંચણી અને જનસમર્થન પર નિર્ભર રહેશે.
દલિત અને મુસ્લિમ મતદારોને એક મંચ પર લાવવાનો પ્રયાસ
ઓવૈસીની AIMIM મુખ્યત્વે મુસ્લિમ સમુદાયના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વના મુદ્દા ઉઠાવતી રહી છે, જ્યારે ચંદ્રશેખર આઝાદની આઝાદ સમાજ પાર્ટી દલિત રાજકારણમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. બંને પક્ષોનું ગઠબંધન આ બે મોટા સામાજિક વર્ગોના મતદારોને એકસાથે લાવવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું માનવામાં આવે છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં મુસ્લિમ વસ્તી આશરે 19 ટકા અને અનુસૂચિત જાતિ એટલે કે દલિત વસ્તી આશરે 21 ટકા હોવાનું વિવિધ અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. આ બંને વર્ગોનો સંયુક્ત મતદાર આધાર રાજ્યની ઘણી વિધાનસભા બેઠકો પર ચૂંટણીનાં પરિણામોને અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ, રોહિલખંડ અને કેટલાક અન્ય વિસ્તારોમાં દલિત તથા મુસ્લિમ મતદારોની સંખ્યા નોંધપાત્ર છે.
જોકે, માત્ર વસ્તીના આંકડાઓના આધારે ચૂંટણીમાં સફળતા નક્કી થતી નથી. મતદારોના સ્થાનિક પ્રશ્નો, ઉમેદવારોની લોકપ્રિયતા, પક્ષોની સંગઠનશક્તિ અને ચૂંટણી સમયે ઊભા થતા રાજકીય મુદ્દાઓ પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી આ બંને સમુદાયોના મતદારો ખરેખર એક મંચ પર આવશે કે નહીં તે જોવાનું રહેશે.
સપા અને કોંગ્રેસથી અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો
આ ગઠબંધનની રચના પાછળનું એક મહત્વનું રાજકીય કારણ સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ સાથેની ઓવૈસીની વાતચીત સફળ ન થવી પણ છે. ઓવૈસીએ અગાઉ ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાજપ સામે મજબૂત ચૂંટણી લડવા માટે ઇન્ડિયા ગઠબંધનમાં સામેલ થવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે સપા અને કોંગ્રેસ સાથે બેઠક સમજૂતી કરવાની પણ કોશિશ કરી હતી. પરંતુ બંને પક્ષો તરફથી તેમને અપેક્ષિત પ્રતિસાદ મળ્યો નહોતો.
આ પછી AIMIMએ ચંદ્રશેખર આઝાદની પાર્ટી સાથે મળીને અલગ મોરચો બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો. અહેવાલો મુજબ, બંને પક્ષો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગઠબંધન અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હતી. હવે સંયુક્ત જાહેરાત સાથે આ ભાગીદારીને ઔપચારિક સ્વરૂપ મળ્યું છે.
આ નવા મોરચાથી સમાજવાદી પાર્ટી માટે પણ પડકાર ઊભો થઈ શકે છે. સપા પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ દલિત, પછાત અને લઘુમતી વર્ગોને સાથે લાવવાની રાજકીય રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં ઓવૈસી અને ચંદ્રશેખર આઝાદનું ગઠબંધન સપાના મતદારોમાં કેટલો પ્રભાવ પાડે છે તે મહત્વનું રહેશે. બીજી તરફ, દલિત રાજકારણમાં બહુજન સમાજ પાર્ટીનો પરંપરાગત આધાર પણ આ નવા સમીકરણને કારણે ચર્ચામાં આવી શકે છે.
Election 2027: Chandrashekhar Azad और Owaisi की जोड़ी Akhilesh Yadav के PDA समीकरण को बिगाड़ेगी या.. https://t.co/r1xBKrtnuF
— UP Tak (@UPTakOfficial) November 12, 2026
2022ના પરિણામો સામે 2027નો મોટો પડકાર
નવા મોરચા સામે સૌથી મોટો પડકાર ઉત્તર પ્રદેશમાં પોતાનું ચૂંટણી પ્રદર્શન સુધારવાનો છે. 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં AIMIMએ લગભગ 95 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતાર્યા હતા, પરંતુ એક પણ બેઠક જીતી શકી નહોતી. પાર્ટીને કુલ મતના આશરે 0.49 ટકા મત મળ્યા હતા. બીજી તરફ, આઝાદ સમાજ પાર્ટીએ પણ 100થી વધુ બેઠકો પર ઉમેદવારો ઊભા રાખ્યા હતા, પરંતુ તેનો મતહિસ્સો આશરે 0.13 ટકા રહ્યો હતો.
ચંદ્રશેખર આઝાદે 2022માં ગોરખપુર અર્બન બેઠક પરથી મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ સામે ચૂંટણી લડી હતી, પરંતુ તેમને સફળતા મળી નહોતી. જોકે, 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેઓ નગીના બેઠક પરથી જીત મેળવીને સંસદમાં પહોંચ્યા હતા. આ જીતથી તેમની રાજકીય ઓળખ અને પાર્ટીને નવી દિશા મળી હતી.
હવે 2027ની ચૂંટણીમાં નવો મોરચો કેટલા ઉમેદવારો ઊભા રાખશે, કઈ બેઠકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે અને અન્ય નાના પક્ષોને સાથે જોડશે કે નહીં તે બાબતો મહત્વની રહેશે. કેટલાક અહેવાલોમાં લગભગ 150 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની સંભાવનાનો ઉલ્લેખ થયો હતો, પરંતુ અંતિમ બેઠક વહેંચણી અને ચૂંટણીની રણનીતિ અંગે સ્પષ્ટતા થવી બાકી છે.
