નેપાળમાં ફરી ભડક્યું Gen-Z આંદોલન: બારા જિલ્લામાં કર્ફ્યુ લાગુ, CPN-UML સમર્થકો સાથે અથડામણ
નેપાળના બારા જિલ્લા (Bara District) ના સિમાર (Simara) વિસ્તારમાં Gen-Z તરીકે ઓળખાતા યુવા પ્રદર્શનકારીઓ CPN-UML (કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઑફ નેપાળ-યુનિફાઇડ માર્ક્સિસ્ટ-લેનિનિસ્ટ) પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓ સાથેની અથડામણના એક દિવસ પછી, ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ ફરીથી રસ્તાઓ પર ઉતરી આવ્યા, જેના કારણે વિસ્તારમાં તણાવ વધ્યો. અધિકારીઓએ પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લાવવા માટે સિમારમાં બપોરે ૧ વાગ્યાથી (સ્થાનિક સમય) રાત્રે ૮ વાગ્યા સુધી કર્ફ્યુ લગાવી દીધો છે.
પોલીસ સાથેની અથડામણ બાદ જિલ્લા પ્રશાસને વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરવાની જરૂરિયાતને ટાંકીને કર્ફ્યુ લાદ્યો છે. અથડામણ દરમિયાન પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓને વિખેરવા માટે અશ્રુવાયુના ગોળા છોડ્યા, જેના કારણે સિમાર એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન અસ્થાયી રૂપે અટકાવી દેવામાં આવ્યું હતું.
અથડામણ અને Gen-Z ની માંગણીઓ
તણાવ ત્યારે વધ્યો જ્યારે CPN-UML ના મહાસચિવ શંકર પોખરેલ અને પાર્ટીના યુવા નેતા મહેશ બસનેત સહિત અન્ય નેતાઓએ આગામી ચૂંટણીઓ પહેલા જિલ્લાની મુલાકાત લેવાની યોજના બનાવી. Gen-Z પ્રદર્શનકારીઓનું એક જૂથ સિમાર ચોક ખાતે એકઠું થયું હતું, જેમાં ઘણા લોકો કથિત રીતે બસનેતના આગમનનો વિરોધ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા, જે તેમના આક્રમક રાજકીય વલણને કારણે ટીકાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. બુધવારે થયેલી અથડામણોમાં ઓછામાં ઓછા છ Gen-Z સમર્થકો ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે.
Gen-Z નેતા સમ્રાટ ઉપાધ્યાય એ માંગણી કરી છે કે મહેશ બસનેત અને અન્ય CPN-UML કાર્યકર્તાઓની ધરપકડ કરવામાં આવે, જેમણે કથિત રીતે તેમના પર હુમલો કર્યો હતો. ઉપાધ્યાયના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યાં સુધી તેમની માંગણીઓ પૂરી નહીં થાય, ત્યાં સુધી બારા જિલ્લામાં બંધ રહેશે. પોલીસે બુધવારની અથડામણોના સંબંધમાં વોર્ડ-૨ ના વોર્ડ અધ્યક્ષ ધન બહાદુર શ્રેષ્ઠ અને વોર્ડ-૬ ના વોર્ડ અધ્યક્ષ કૈમુદ્દીન અંસારીની અટકાયત કરી છે.
વચગાળાના વડા પ્રધાનની અપીલ
નેપાળના વચગાળાના વડા પ્રધાન સુશીલા કાર્કી એ તમામ રાજકીય કલાકારોને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી છે. તેમણે અનિચ્છનીય રાજકીય ઉશ્કેરણીથી દૂર રહેવા અને ૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાનારી ચૂંટણીઓ પહેલા લોકશાહી પ્રક્રિયામાં વિશ્વાસ રાખવાનું આહ્વાન કર્યું છે. તેમણે ગૃહ પ્રશાસન અને સુરક્ષા એજન્સીઓને શાંતિ અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે અત્યંત સંયમ અને તૈયારી સાથે કામ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે, જેથી ચૂંટણીઓ માટે ભયમુક્ત વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫નો વ્યાપક વિદ્રોહ
આ તાજેતરનો વિરોધ તે મોટા ‘Gen-Z વિરોધ’ ના બે મહિના પછી થયો છે જે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ માં નેપાળમાં ફાટી નીકળ્યો હતો.
-
સપ્ટેમ્બર વિરોધનું કારણ: આ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂઆતમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલા સંક્ષિપ્ત રાષ્ટ્રવ્યાપી પ્રતિબંધ પછી શરૂ થયું હતું.
-
અંતર્ગત કારણો: વિરોધ ઝડપથી વ્યાપક બન્યો, જેનું મૂળ કારણ સરકારી ભ્રષ્ટાચાર, ભત્રીજાવાદ (“નેપો કિડ” ટ્રેન્ડ), જાહેર ભંડોળના ગેરવહીવટના આરોપો અને આર્થિક નિરાશા હતી. નેપાળમાં યુવાનોમાં બેરોજગારી ૨૦% થી વધુ છે.
-
પરિણામ: પ્રદર્શનકારીઓની જીત થઈ. તત્કાલીન વડા પ્રધાન કે. પી. શર્મા ઓલીને રાજીનામું આપવું પડ્યું.
-
હિંસા અને નુકસાન: વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન વ્યાપક હિંસા થઈ. સુરક્ષા દળો દ્વારા અતિશય બળનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૭૨ થી ૭૬ લોકો માર્યા ગયા. પ્રદર્શનકારીઓએ સંસદ ભવન, સુપ્રીમ કોર્ટ, રાષ્ટ્રપતિ અને વડા પ્રધાનના નિવાસસ્થાન સહિત ઘણા સરકારી અને રાજકીય કાર્યાલયોને આગ લગાવી દીધી હતી.
-
વચગાળાની સરકાર: વિરોધ પ્રદર્શનો પછી, પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુશીલા કાર્કીને ૧૨ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ નેપાળના પ્રથમ મહિલા વચગાળાના વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
રાજકીય પક્ષો, ખાસ કરીને CPN-UML, આ યુવા આંદોલનના સંદેશને અવગણવા બદલ ટીકાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. CPN-UML એ સપ્ટેમ્બરમાં થયેલા હિંસક દમન માટે જવાબદારી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને સંસદને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે અભિયાન ચલાવી રહ્યું છે.
આ તાજેતરનો સંઘર્ષ દર્શાવે છે કે સપ્ટેમ્બર વિદ્રોહને કારણે દેશમાં બનેલી નાજુક રાજકીય સંક્રમણની સ્થિતિ (fragile political transition) હજી સંપૂર્ણપણે શાંત થઈ નથી.
