ઘઉંના ખેડૂતો માટે નવી દિશા, પરંપરાગત ડ્રિલિંગનો વિકલ્પ બની રહી રોપણી પદ્ધતિ
ખેડૂતોમાં ઘઉંની વાવણી સામાન્ય રીતે ડ્રિલ મશીન દ્વારા કરવામાં આવે છે, પરંતુ છેલ્લા થોડા વર્ષોમાં રોપણી આધારિત ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પદ્ધતિ ઝડપથી ચર્ચામાં આવી છે. આ રીત દ્વારા ઓછું પાણી જરૂરી રહે છે, પાક વહેલો વિકસે છે અને ખેતર ખાલી થવામાં પણ વિલંબ નથી થતો. ઘણા ખેડૂતો જણાવે છે કે અંકુરણ વધુ મજબૂત અને સમાન મળે છે જેને કારણે કાપણી સમયે ઉત્પાદન વધતું દેખાય છે. નવા પ્રયોગોને સ્વીકારવાથી આ સિસ્ટમ ખેતીને વધુ નફાકારક બનાવી શકે છે.
નર્સરીથી શરૂ થતી આ પદ્ધતિમાં સ્વસ્થ ચારાથી બને છે મજબૂત પાક
ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ટેકનિક હેઠળ ઘઉં પહેલા નાની નર્સરીમાં ઉગાડવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ખેતરમાં રોપણી કરવામાં આવે છે. સામાન્ય ડ્રિલિંગની જેમ બીજ સીધું નાખવામાં આવતું નથી પરંતુ પહેલાં નર્સરી તૈયાર કરવામાં આવે છે. લગભગ 18 થી 22 દિવસ સુધી વિકસેલા છોડને ખેતરમાં રોપવાથી મૂળ મજબૂત રહે છે અને પડવા જેવી સમસ્યાઓ ઓછી થાય છે. આ રીત ખાસ કરીને મોડો સીઝન ધરાવતા વિસ્તારોમાં વધુ લાભદાયક સાબિત થાય છે.
એક એકર ઉત્પાદન માટે 6-8 કિલો બીજ પૂરતું, નર્સરી બનાવવાની પ્રક્રિયા સરળ
એક એકર વાવણી માટે લગભગ 6 થી 8 કિલો જેટલું બીજ પૂરતું ગણાય છે જે સામાન્ય પદ્ધતિની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછું છે. નર્સરી માટે જમીન સપાટ, નરમ અને નજીક પાણી ઉપલબ્ધ હોય એવું સ્થાન પસંદ કરવું જરૂરી રહે છે. માટીને છાણિયાં ખાતર સાથે મિશ્રિત કરતા પથારીઓ બને છે અને તેમાં વાવણી પૂર્વે ફૂગ નિયંત્રણ માટે બીજ ઉપચાર કરવો અનિવાર્ય છે. અંકુરણ મોટાભાગે ત્રીજા દિવસથી શરૂ થઈને બે થી ત્રણ અઠવાડિયામાં ચારો તૈયાર થાય છે.
નર્સરીમાં ઉગેલા છોડ 12 થી 15 સેન્ટિમીટર લાંબા થયા પછી રોપણી યોગ્ય
વાવેલા બીજને હળવા પાણી પુરવઠા સાથે 18 થી 22 દિવસ નર્સરીમાં વધવા દેવામાં આવે છે. આ દરમિયાન અંકુરણ સમાન રહે તે માટે પથારીઓ ભીની પરંતુ પાણીથી ભરાય ન જાય તે રીતે સંભાળવું જોઈએ. જ્યારે છોડની લંબાઈ 12 થી 15 સેન્ટિમીટર સુધી પહોંચી જાય ત્યારે તે ખેતરમાં સ્થાંતરીત કરવા માટે સૌથી યોગ્ય ગણાય છે. અલગ અલગ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગોમાં પણ આ લંબાઈને સ્થિર વૃદ્ધિ માટે ઉત્તમ માનવામાં આવી છે.
ખેતરની પૂર્વતૈયારીમાં બે વાર ખેડ અને પાટો જરૂરી
નર્સરી ઉગી રહ્યું હોય તે સમયગાળા દરમિયાન મુખ્ય ખેતરની તૈયારી શરૂ કરી દેવી જોઈએ જેથી રોપણી સમયસર થઈ જાય. ખેતરને બે વખત જોતવાથી માટી ભળભળીત બની જાય છે અને પાટો મારવાથી સમતલતા રહે છે. પાણી ભરાવા ન દેવું આ પદ્ધતિનું મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે કારણકે વધુ પાણી ચારો સડવા તરફ ધકેલી શકે છે. ખાતરની અડધી માત્રા શરૂઆતમાં નાખવાથી પાકને પ્રારંભિક પોષણ યોગ્ય રીતે મળે છે.
રોપણી સમયે 2 થી 3 છોડ સાથે ગૂચ્છા બનાવી 20×20 અંતર રાખવું
નર્સરીમાંથી છોડ કાઢવા પહેલા માટી ભીની હોવી લાભદાયી રહે છે જેથી મૂળ અખૂટ બહાર આવે. રોપણી દરમિયાન બે અથવા ત્રણ છોડને એકઠા રાખીને નાનાં ગૂચ્છા સ્વરૂપે વાવવા સુચન આપવામાં આવે છે. છોડને ખૂબ ઊંડો ન ગાડવો પરંતુ માત્ર મૂળ જેટલી માટી પૂરતી રહે એટલું ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ. યોગ્ય અંતર રાખવાથી નર્સરીમાંથી આવેલા છોડ હવાના સંચાર સાથે મજબૂત વિકસે છે.
રોપણી બાદ પ્રથમ હળવી સિંચાઈ જરૂરી, 5 થી 7 દિવસે બીજી સિંચાઈ
ચારો ખેતરમાં રોપણી પછી તરત જ પ્રથમ પાણી આપવું જરૂરી બની જાય છે. શરૂઆતના 30 દિવસ પાકનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિકાસ અવસ્થાનો સમય હોય છે તેથી પાણીની જરૂરતનું યોગ્ય સંચાલન કરવું પડે. સામાન્ય રીતે બીજી સિંચાઈ પાંચથી સાત દિવસમાં કરવામાં આવે છે જેથી છોડને સ્થિરતા મળે. સતત ભેજ કે વધુ પાણી બંને નુકસાનકારક હોઈ શકે.
નીંદણ નિયંત્રણ સમયસર કરવાથી દાણા ભરાવા સુધી વૃદ્ધિ ઝડપી
વાવણી બાદ 20 થી 25 દિવસ દરમિયાન ખેતરમાં જંગલી ઘાસ દેખાવાની શક્યતા વધારે રહે છે. યોગ્ય નીંદણનાશક સમયસર ઉપયોગ કરવામાં આવે તો છોડને પ્રાણવાયુ અને પોષક તત્વોની સ્પર્ધા ઓછી પડે છે. નીંદણ ઓછું રહેશે તો છોડ વધુ મજબૂત બને છે અને દાણા ભારે થાય છે. આથી ઉપજમાં વિધિવત્તા સાથે ગુણવત્તામાં પણ વધારો જોવા મળે છે.
ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પદ્ધતિના લાભો ખેડૂતોને આકર્ષી રહ્યા છે
આ પદ્ધતિ બીજની બચત, પાણી ઓછી જરૂરિયાત અને ખર્ચમાં ઘટાડાને કારણે ખેડૂતોમાં લોકપ્રિય બની રહી છે. મોડા સીઝનમાં પણ સારી પેદાવાર મળતા ઘણા વિસ્તારોમાં પરીક્ષણાત્મક રીતે નહીં પરંતુ મુખ્ય પદ્ધતિ તરીકે અપનાવાઈ રહી છે. અનિયમિત વરસાદ અથવા ઠંડી જેવી પરિસ્થિતિઓ સામે છોડ વધુ સહનશીલ રહે છે. સમાન અંતર અને મજબૂત ચારો પાકની સમાન પરિપક્વતા તરફ દોરી જાય છે.
