સહકાર ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવી પૂર્ણ વિકસિત ભારતની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું
ગાંધીનગરના મહાત્મા મંદિર ખાતે બે દિવસીય અર્થ સમિટ 2025-26નું ઉદ્ઘાટન થતા સમગ્ર કાર્યક્રમમાં ઉત્સાહ છવાયો હતો. આ સમિટ નાબાર્ડ અને ઈન્ટરનેટ એન્ડ મોબાઈલ એસોસિયેશન ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા સંયુક્ત આયોજન હેઠળ યોજાઈ હતી. સમિટના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે હાજર આગેવાનોએ વિવિધ પ્રદર્શની સ્ટોલોની મુલાકાત લઈને નવી ટેકનોલોજી અને ગ્રામ વિકાસ સાથે જોડાયેલા નાવાચારનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આ સમિટે ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થાને નવી દિશા બતાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો હતો.
રાજ્યના અગ્રણીઓની ઉપસ્થિતિમાં કાર્યક્રમને નવી ઉર્જા
સમિટના શુભારંભ પ્રસંગે રાજ્યના અગ્રણીઓએ હાજરી આપી કાર્યક્રમની મહત્વતાને વધુ મજબૂત બનાવી હતી. વિધાનસભાના અધ્યક્ષ શંકરભાઈ ચૌધરી, કૃષિ અને સહકાર મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી અને વિધાનસભાના ઉપાધ્યક્ષ જેઠાભાઈ આહીર સહિત અનેક આગેવાનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સમિટના માધ્યમથી રાજ્ય અને દેશના ગ્રામ વિકાસના પ્રયત્નોને વધુ દિશા મળે તેવી આશા વ્યક્ત થઈ હતી. ઉપસ્થિત મહાનુભાવોનું માર્ગદર્શન કાર્યક્રમને વિશેષ ગતિશીલ બનાવતું રહ્યું.
ગ્રામીણ અર્થતંત્રના વિકાસ માટે નવી વિચારધારા
કેન્દ્રીય સહકાર મંત્રીએ પોતાના ભાષણમાં જણાવ્યું કે દેશના અર્થતંત્રમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારને કેન્દ્રસ્થાને રાખ્યા વગર સર્વાગી વિકાસ શક્ય નથી. લાંબા સમય સુધી કૃષિ, પશુપાલન અને સહકાર જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રો પર પૂરતું ધ્યાન ન આપવાના કારણે ગામડાની પ્રગતિ પાછળ રહી ગઈ હતી. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ ક્ષેત્રોને મજબૂત બનાવવા માટે વ્યાપક નીતિગત નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. આ અભિગમ દેશના સમતોલ વિકાસ માટે અત્યંત મહત્વનો છે.
બજેટમાં થયેલો વધારો ગ્રામ વિકાસ માટે માઈલસ્ટોન
વર્ષ 2014 પછી કેન્દ્ર સરકારે કૃષિ અને સહકાર ક્ષેત્ર માટેના સંયુક્ત બજેટમાં ત્રણગણો વધારો કરીને ગ્રામ્ય પરિવર્તનની શરૂઆત કરી છે. અગાઉનું સંયુક્ત બજેટ એક લાખ કરોડ જેટલું હતું, જ્યારે વર્ષ 2025-26 સુધી તે ત્રણ લાખ કરોડથી વધુ નોંધાયું છે. આ વધારાની મદદથી ગામડાઓમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઉત્પાદન અને નાણાકીય ટકાઉપણું વધારવાનો હેતુ રાખવામાં આવ્યો છે. ગ્રામીણ પ્રગતિને પ્રોત્સાહન આપવા આ વધારો અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય ગણાય છે.
પૂર્ણ વિકસિત ભારત માટે સહકારી ક્ષેત્રનું યોગદાન
સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું કે દેશની આઝાદીના ૧૦૦ વર્ષ પૂરાં થાય ત્યારે ભારત દરેક પાયે પ્રથમ ક્રમે ઉભું રહે તેવી જનમાનસની કલ્પના છે. આ કલ્પનાને હકીકતમાં રૂપાંતરિત કરવા સહકારી ક્ષેત્રને મજબૂત કરવું આવશ્યક છે. આવનારા સમયમાં દરેક પંચાયત દીઠ એક સહકારી સંસ્થા ઉભી કરવાની અને પચાસ કરોડથી વધારે સક્રિય સહકારી સભાસદો બનાવવા માટે આયોજન થઈ રહ્યું છે. આથી દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં સહકાર ક્ષેત્રનું યોગદાન અનેકગણું વધશે.
નાના નાવાચારથી ગ્રામ્ય અર્થતંત્રમાં મોટો ફેરફાર
આવર્તન સમિટની થીમ મુજબ મુખ્ય ઉદ્દેશ ગામડાઓમાં નાવાચાર દ્વારા વિકાસની ગતિ વધારવાનો છે. નાના-નાના પરિવર્તનોથી કેવી રીતે ઉત્પાદન, સેવાઓ અને સુવિધાઓમાં મોટા સુધારા લાવી શકાય તે મુદ્દે ગહન ચર્ચાઓ થઈ રહી છે. આ ચર્ચાઓમાંથી ગ્રામ્ય જીવનની સમસ્યાઓના સ્થાપિત ઉકેલો મળશે તેવી આશા વ્યક્ત થઈ છે. સમિટનું ચિંતન વિકાસના નવા માર્ગો ખોલવામાં મદદરૂપ બનશે.
આગામી આવૃત્તિઓ સાથે ગ્રામીણ અર્થતંત્રને નવો પાયો
મંત્રીએ જણાવ્યું કે આગામી વર્ષે દિલ્હી ખાતે સમિટની ત્રીજી આવૃત્તિ યોજાશે. આ ત્રણેય આવૃત્તિઓ પૂર્ણ થયા બાદ ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવા માટે સચોટ માર્ગદર્શિકા તૈયાર થશે. સહકાર ક્ષેત્રને પારદર્શક અને નફાકારક બનાવવા માટે આ સમિટો મહત્વના બની રહેશે. સમગ્ર દેશની સહકારી સંસ્થાઓ માટે આ અભિગમ લાંબા ગાળે ફાયદાકારક સાબિત થશે.
હજારો પ્રતિનિધિઓ સાથે સમિટે રેકોર્ડ સ્થાપ્યો
અર્થ સમિટમાં અત્યાર સુધીમાં લાખો લોકોનું સીધુ કે પરોક્ષ જોડાણ નોંધાયું છે. દસ હજારથી વધુ પ્રતિનિધિઓ, હજારથી વધુ કંપનીઓ અને સૈંકડો વક્તાઓએ વિવિધ સત્રોમાં ભાગ લીધો હતો. સ્ટાર્ટઅપ્સ, એક્ઝિબિટર્સ અને રોકાણકારોની ઉપસ્થિતિએ સમિટને વધુ અસરકારક બનાવી હતી. આ સાથે અનેક વર્કશોપ અને તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન પણ થયું હતું.
સહકાર સારથી પહેલથી ટેકનોલોજી ગામડાં સુધી
મંત્રીએ જણાવ્યું કે ટેકનોલોજી વિના સહકારી વ્યવસ્થા ટકી શકશે નહીં. નાના સહકારી સમૂહો માટે સોફ્ટવેર અથવા ડેટા મેનેજમેન્ટનો ખર્ચ મોટો પડતો હતો, પરંતુ નાબાર્ડે સહકાર સારથી પહેલ દ્વારા આ પડકારનો ઉકેલ લાવ્યો છે. આ પોર્ટલમાં અનેક ડિજિટલ સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે જે બેંકિંગ કામગીરીને સરળ બનાવશે. આ સેવાઓ ભવિષ્યમાં સહકારી બેંકોને વધુ સક્ષમ બનાવશે.
સહકારી મોડલના સફળ પ્રયોગથી નવો માર્ગ
ગુજરાતના બે જિલ્લાઓમાં કો-ઓપરેશન એમોંગ્સ કો-ઓપરેટિવનો સફળ પ્રયોગ કરીને બચત અને વ્યવહારને એક જ બેંકમાં કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યા છે. આ રીતથી બેંકોમાં ઓછા વ્યાજવાળા જમા ખાતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ મોડલને સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવાનો વિચાર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ વ્યવસ્થા નાના ક્ષેત્રોની સહકારી સંસ્થાઓને મજબૂત બનાવશે.
પ્રાકૃતિક ખેતીના વધતા વ્યાપથી નવા અવસરો
દેશમાં પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવનારા ખેડૂતોની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. ઉત્પાદનોની વિશ્વસનીયતા જળવાઈ રહે તે માટે સમગ્ર દેશમાં ઓર્ગેનિક પરીક્ષણ વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં આવી રહી છે. અમૂલ ઓર્ગેનિક દ્વારા અનેક ઉત્પાદનો ઑનલાઈન ઉપલબ્ધ કરાતા ખેડૂતોને નવો બજાર મળ્યો છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઓર્ગેનિક ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ભારતનો હિસ્સો સતત વધવાની ધારણા વ્યક્ત થઈ છે.
સહકાર ટેક્સી અને સહકારી વીમા ક્ષેત્રના નવા આયોજન
મંત્રીએ જણાવ્યું કે આગામી સમયમાં સહકાર ટેક્સી દેશની સૌથી મોટી ટેક્સી સેવા બની શકે છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં હજારો ડ્રાઈવરો જોડાયેલા છે જે આ પહેલની સફળતા તરફ ઈશારો કરે છે. સાથે જ સહકારી વીમા મોડલ પણ શરૂ કરવાની તૈયારી છે, જે ગામડાના યુવાનોને રોજગાર આપશે. આ પહેલો સહકારી ક્ષેત્રના વ્યાપને નવા સ્તરે લઈ જશે.
