‘ભારત તરફથી અત્યાર સુધીની શ્રેષ્ઠ ઑફર…’: ટ્રેડ ડીલ પર વાતચીત વચ્ચે US અધિકારીનું નિવેદન; તો ગાડી ક્યાં અટકી?
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વ્યાપારિક સંબંધોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ ‘ટ્રેડ ડીલ’ પર વાતચીતનો દોર ચાલી રહ્યો છે. અમેરિકન અધિકારીઓની એક ટીમ હાલમાં આ ડીલને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે દિલ્હીમાં ભારતીય સમકક્ષો સાથે મંત્રણા કરી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે ઓગસ્ટ મહિનામાં પણ આ મામલે ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ કેટલાક મુદ્દાઓ પર સહમતિ સધાઈ નહોતી.
તાજેતરની વાતચીત વચ્ચે, વોશિંગ્ટન ડીસીથી સંયુક્ત રાજ્ય વેપાર પ્રતિનિધિ (United States Trade Representative – USTR) જેમિસન ગ્રીરનું એક નિવેદન આવ્યું છે, જેણે આ ડીલને લઈને આશા જગાવી છે.
‘ભારત તરફથી અત્યાર સુધીની શ્રેષ્ઠ ડીલ’
જેમિસન ગ્રીરે વોશિંગ્ટન ડીસીમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા જણાવ્યું કે, ટ્રેડ ડીલના સંદર્ભમાં ભારત તરફથી તેમને ‘અત્યાર સુધીની સૌથી સારી ડીલ’ ઑફર કરવામાં આવી છે. તેમના આ નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતે અમેરિકાની ઘણી માંગણીઓ પર હકારાત્મક વલણ અપનાવ્યું છે અને ઘણી છૂટછાટો આપવા માટે તૈયારી દર્શાવી છે.
જોકે, આ સકારાત્મક નિવેદન સાથે જ ગ્રીરે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે વાતચીત હજી એક મહત્ત્વના મુદ્દા પર અટકેલી છે, જેને કારણે ડીલને અંતિમ રૂપ આપી શકાયું નથી.
અટકળનું કારણ: કૃષિ ઉત્પાદનોની આયાત
ગ્રીરે જણાવ્યું કે, ભારત સરકાર એક ચોક્કસ મુદ્દા પર અડગ છે અને તે છે અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો (Agriculture Products)ની આયાત.
ગ્રીરે કહ્યું કે, “અમેરિકાથી કૃષિ ઉત્પાદનોની આયાત ન કરવાના મુદ્દે ભારત અડગ છે અને ભારતને તેના માટે મનાવવું એક કઠિન પડકાર છે. અમારા માટે અમેરિકન ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરવું સર્વોપરી છે, અને ભારત પાસે કૃષિ બજારમાં વધુ પહોંચ મેળવવી તે અમારી મુખ્ય માંગણીઓમાંની એક છે.”
ભારતીય પક્ષ આયાત પર પ્રતિબંધ જાળવી રાખવા પાછળ દેશના ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ અને સ્થાનિક કૃષિ બજારને વિદેશી હરીફાઈથી બચાવવાનું કારણ આપી રહ્યું છે. ભારતીય નીતિ નિર્માતાઓનું માનવું છે કે, જો અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો (ખાસ કરીને ડેરી અને કેટલાક ફળો)ને ભારતીય બજારમાં સંપૂર્ણ છૂટ આપવામાં આવે, તો તે લાખો ભારતીય ખેડૂતોની આજીવિકા પર ગંભીર અસર કરી શકે છે.
ભારત શું આપી રહ્યું છે?
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે ટ્રેડ ડીલમાં અમેરિકાને ખુશ કરવા માટે અન્ય ઘણા ક્ષેત્રોમાં મહત્ત્વની છૂટછાટોની ઑફર કરી છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- મેડિકલ ડિવાઇસ: ભારતમાં અમેરિકન મેડિકલ ડિવાઇસીસ પરની ટેરિફ (જકાત) ઘટાડવાની સંભાવના.
- ICT પ્રોડક્ટ્સ: ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કોમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજી (ICT) ઉત્પાદનો પરના ટેરિફ ઘટાડવા માટેની વિચારણા.
- વિઝા સરળતા: અમેરિકન કંપનીઓમાં કામ કરતા ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે H-1B વિઝા પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવાની માંગના બદલામાં અન્ય ક્ષેત્રોમાં છૂટ.
બંને દેશો માટે આ ડીલ મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે વ્યાપાર સંતુલનને સુધારશે અને બંને દેશોના અર્થતંત્રોને વેગ આપશે. જો કૃષિ મુદ્દે સહમતિ સધાય, તો ટૂંક સમયમાં જ આ મહત્ત્વપૂર્ણ ટ્રેડ ડીલની જાહેરાત થઈ શકે છે.
