બાયોગેસ પ્લાન્ટથી ગ્રામિણ પરિવારોમાં ઈંધણ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો
સરકારે ગ્રામ વિકાસ અને સ્વચ્છતા માટે અમલમાં મુકેલી ગોબરધન યોજના આજે ઘણાં ગામોમાં પરિવર્તનની લહેર લાવી રહી છે. પશુપાલનવાળા વિસ્તારોમાં રોજેરોજ ગોબર તથા ઓર્ગેનિક કચરાનું સંગ્રહ થતું હોવાથી, આ યોજનાએ કચરાને મૂલ્યવાન સ્રોતમાં ફેરવવાનો નવો માર્ગ ખોલ્યો છે. ગોબરથી તૈયાર થતી ગેસ અને સ્લરી ખાતર ગામોના કુદરતી વિકાસને નવી ગતિ આપી રહ્યા છે. આ પ્રયત્નો ગામડાઓને સ્વચ્છતા સાથે આર્થિક સ્વાવલંબનમાં આગળ ધપાવી રહ્યા છે.
ઘરગથ્થુ ખર્ચમાં ઘટાડો લાવવામાં મદદરૂપ બાયગેસ પ્લાન્ટ
ગામોમાં બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપનાની પ્રવૃત્તિ ઝડપથી વધી રહી છે, કારણ કે ગોબર સાથે રસોડાનો ભેજયુક્ત કચરો રોજ ઉપયોગી ગેસમાં બદલાઈ રહ્યો છે. આ ગેસ સરળતાથી રસોઈ માટે વપરાઈ રહ્યો છે, જેના કારણે લાકડું છાણ, LPG કે અન્ય ઈંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટી રહી છે. અનેક પરિવારો માટે આ પ્લાન્ટ ઘરગથ્થુ ખર્ચ ઘટાડવાનો અસરકારક ઉપાય બન્યો છે. કચરાના યોગ્ય સંચાલનથી ગામનું સ્વચ્છતા સ્તર પણ સુધરી રહ્યું છે.
ઉમરાળા ગામનો સ્વચ્છતા તરફ મજબૂત પ્રવાસ
બોટાદ જિલ્લાના રાણપુર તાલુકાનું ઉમરાળા ગામ સ્વચ્છતા અભિયાનને જીવનમાં ઉતારીને એક અનોખું મોડલ બનાવી રહ્યું છે. સ્વચ્છ ભારત મિશનની શરૂઆતથી જ ગામે સામૂહિક સહકારથી સ્વચ્છતા સંસ્કૃતિ વિકસાવી છે. વર્ષ 2019માં દેશ ODF જાહેર થયો ત્યારથી ઉમરાળાએ વધુ ઉચ્ચ લક્ષ્યો તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. ગોબરધન પ્રોજેક્ટના અમલથી ગામ આજ ODF Plus Model ગામ બનવા તરફ પ્રયત્નશીલ છે. આ પરિવર્તન માત્ર સ્વચ્છતા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગામની એકતા અને સમજણને પણ મજબૂત કરી રહ્યું છે.
ઘન અને પ્રવાહી કચરાના સંચાલનનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ
વર્ષ 2020-21થી શરૂ થયેલા સ્વચ્છ ભારત મિશન તબક્કા-2 અંતર્ગત ઘન અને પ્રવાહી કચરાના વૈજ્ઞાનિક સંચાલનને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. ઉમરાળા ગામે ગોબરધન પ્રોજેક્ટ દ્વારા આ લક્ષ્યને સફળતાપૂર્વક સાકાર કર્યું છે. બાયોગેસ પ્લાન્ટમાંથી મળતી ગેસ ગામવાસીઓને ગંધ રહિત અને પર્યાવરણમૈત્રી રસોઈની સુવિધા આપે છે. સાથે મળતી મિથેન રહિત સ્લરી જમીન માટે શક્તિદાયક તત્વ બની ખેડૂતો માટે વિશેષ લાભરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. આ સંકલિત પ્રણાલી ગામને સ્વચ્છતા અને સંસાધન વ્યવસ્થાપનમાં આગવું સ્થાન અપાવી રહી છે.
પ્રાકૃતિક ખેતી, ઓછી કિંમત અને વધુ ઉત્પાદન
ગોબર સ્લરીના ઉપયોગથી ઉમરાળાના ખેડૂતો પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ આગળ વધ્યા છે, જેના કારણે જમીનની ઉર્વરતા વધીને પાકની ગુણવત્તામાં સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે. રસાયણિક ખાતરોના ખર્ચમાં બચત થતા ખેતીનું વલણ વધુ સસ્ટેનેબલ બની રહ્યું છે. પર્યાવરણ રક્ષણ, આર્થિક મજબૂતી અને સ્વચ્છતા—આ ત્રણેય દિશામાં ઉમરાળાએ સંતુલન સાધ્યું છે. આજે આ ગામ અન્ય ગામો માટે પ્રેરણા બની રહ્યું છે અને સસ્ટેનેબલ વિકાસના સુંદર મોડલરૂપે ઉભર્યું છે.
