ફ્રાન્સમાં ‘લમ્પી સ્કીન રોગ’નો ગંભીર પ્રકોપ, સામૂહિક સંહાર વિરુદ્ધ ખેડૂતોનો દેશવ્યાપી વિરોધ
ફ્રાન્સમાં ઢોરને અસર કરતા અત્યંત ચેપી ‘લમ્પી સ્કીન ડિસીઝ’ (LSD) ના પ્રકોપે દેશમાં મોટા પાયે વિરોધ જન્મ આપ્યો છે, કારણ કે ખેડૂતોએ સરકારના સામૂહિક સંહારના પગલાંને અયોગ્ય ગણાવ્યા છે. કૃષિ અને ખાદ્ય સાર્વભૌમત્વ મંત્રી એની ગેનેવર્ડે આવનારા સપ્તાહોમાં લગભગ 10 લાખ ઢોરને આ રોગ સામે રસી આપવાની યોજનાની જાહેરાત કરી છે.
પ્રકોપ અને સરકારી પ્રતિક્રિયા
લમ્પી સ્કીન ડિસીઝ ($Dermatitis$ $nodularis$ LSD) જૂન 2025માં ફ્રાન્સમાં ઉભરી આવ્યો હતો. રોગનો પ્રથમ કેસ 29 જૂન 2025ના રોજ ચેમ્બરી, સવોઈમાં એક પશુ ફાર્મ પર નોંધાયો હતો. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, ફ્રાન્સના નવ વિભાગોમાં 110 થી વધુ (ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં 113) પ્રકોપ નોંધાયા છે, જેના પરિણામે લગભગ 3,000 પ્રાણીઓનો સંહાર કરવામાં આવ્યો છે.
મહામારીને રોકવા માટે, અધિકારીઓએ અસરગ્રસ્ત ટોળાના તમામ પ્રાણીઓને મારી નાખવા અને 50 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં તમામ ઢોરનું “ઇમરજન્સી રસીકરણ” કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે જો આ રોગ ફેલાતો રહેશે, તો તે “ઓછામાં ઓછા 15 લાખ ઢોરને” ખતમ કરી શકે છે. આ પ્રકોપને કારણે, ફ્રાન્સે પોતાનો LSD-મુક્ત દરજ્જો પણ ગુમાવ્યો છે.
મંત્રી ગેનેવર્ડે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સામૂહિક સંહાર જરૂરી છે કારણ કે આ રોગ લક્ષણહીન (asymptomatic) હોઈ શકે છે અને તેની જાણ થઈ શકતી નથી. તેમણે એ પણ પુનરાવર્તન કર્યું કે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોના નુકસાન અને તેમના સંચાલકીય નુકસાનની ભરપાઈ રાજ્ય દ્વારા કરવામાં આવશે.
રોગનું સ્વરૂપ
લમ્પી સ્કીન ડિસીઝ એક વિષાણુજન્ય રોગ છે જે ઢોર અને ભેંસોને અસર કરે છે. આ રોગ મુખ્યત્વે લોહી ચૂસતા આર્થ્રોપોડ્સ (જેમ કે કરડતી માખીઓ, મચ્છરો અને ઇતરડી) દ્વારા પ્રાણીઓ વચ્ચે ફેલાય છે.
રોગથી સંક્રમિત ઢોરમાં સામાન્ય રીતે તીવ્ર તાવ, ચામડી પર પીડાદાયક ગાંઠો (0.5 થી 5 સેમી વ્યાસની), ભૂખ ઓછી થવી, અને નાક તથા આંખોમાંથી સ્ત્રાવ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. જોકે આ રોગ મનુષ્યોમાં ફેલાતો નથી અને માણસો માટે હાનિકારક છે. આ રોગના આર્થિક પરિણામો ગંભીર હોય છે, જેમાં દૂધ ઉત્પાદનમાં ઘટાડો, વજન ઘટવું, અને ચામડીની બજાર કિંમત ઓછી થવી શામેલ છે.
ખેડૂતોનો વિરોધ અને વિવાદ
ખેડૂતોએ સામૂહિક સંહારની વ્યૂહરચનાના વિરોધમાં મોટા પાયે પ્રદર્શન કર્યા છે. ખેડૂતોએ સપ્તાહના અંતે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ફ્રાન્સમાં A64 હાઇવેના ભાગોને અવરોધિત કર્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ ટેર્બ્સ ($Tarbes$) માં સરકારી ઇમારતોની બહાર ખાતર પણ ફેંક્યું હતું.
દક્ષિણ પ્રદેશ ઓક્સીટેન ($Occitanie$) ના પ્રમુખ કેરોલ ડેલગાએ વડાપ્રધાન સેબેસ્ટિયન લેકોર્નુને હસ્તક્ષેપ કરવા વિનંતી કરી છે, કારણ કે પોલીસ દળનો ઉપયોગ અને પ્રાણીઓને મારવામાં આવતા હોય તેવા દ્રશ્યોથી ઘણા ફ્રેન્ચ લોકો “આઘાત પામ્યા” છે.
કોન્ફેડરેશન પેસેન્ને ($Confederation$ $Paysanne$) જેવા ખેડૂત સંગઠનોએ સરકારના દૃષ્ટિકોણને બિનઅસરકારક ગણાવતા કહ્યું છે કે આ વ્યૂહરચના “રોગ કરતાં વધુ ડરામણી” છે. તેઓ સામૂહિક સંહારને સમાપ્ત કરવાની અને રસીકરણનો વિસ્તાર કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય અસર
આ પ્રકોપને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર અસર પડી છે. યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) એ 1 જુલાઈ 2025 થી ફ્રાન્સમાંથી જીવંત ઢોર, જર્મપ્લાઝમ ($germplasm$), કાચા દૂધ અને ઓછી ગરમીથી સારવાર કરેલ ડેરી ઉત્પાદનો સહિતની ઘણી ઢોર સંબંધિત વસ્તુઓની આયાત સ્થગિત કરી દીધી છે. જોકે, હાડપિંજરના સ્નાયુઓમાંથી પ્રાપ્ત ગોમાંસ ($bovine$ $meat$) ની આયાત પર આ પગલાંની કોઈ અસર પડી નથી.
પાડોશી સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, જે અત્યાર સુધી આ રોગથી મુક્ત છે, તેણે ફ્રાન્સમાં કેસોને કારણે, વેલેસ ($Valais$) ના કેટલાક વિસ્તારોમાં તમામ ઢોર, ભેંસો અને બાઇસન માટે નિવારક રસીકરણ ફરજિયાત કર્યું છે. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં રસીકરણને રોગ સામે લડવાની સૌથી અસરકારક વ્યૂહરચના માનવામાં આવી છે.
