હવે માત્ર મોટી કંપનીઓ જ બનાવી શકશે સ્લીપર બસ: મુસાફરોની સુરક્ષા માટે સરકારનો મોટો પ્લાન, લોકલ બિલ્ડરો પર લાગી શકે છે પ્રતિબંધ
ભારતમાં લાંબા અંતરની મુસાફરી માટે સ્લીપર બસો ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી સ્લીપર બસોમાં થતા અકસ્માતો અને તેમાં મુસાફરોની સુરક્ષાને લઈને ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે. આ સ્થિતિને સુધારવા માટે ભારત સરકાર હવે એક કડક અને મહત્વપૂર્ણ યોજના પર કામ કરી રહી છે. સરકારના નવા પ્લાન મુજબ, હવે માત્ર સ્થાપિત અને મોટી કંપનીઓ જ સ્લીપર બસનું નિર્માણ કરી શકશે, જ્યારે લોકલ લેવલ પર બસની બોડી બનાવતા વેન્ડરો પર પ્રતિબંધ મુકવામાં આવી શકે છે.
કેમ લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?
સ્લીપર બસોમાં અકસ્માત સમયે મુસાફરોને બહાર નીકળવામાં પડતી મુશ્કેલી અને બસની નબળી ગુણવત્તાને કારણે જાનહાનિનું પ્રમાણ વધતું જોવા મળ્યું છે. મોટાભાગની ખાનગી ટ્રાવેલ્સ કંપનીઓ બસની ચેસિસ મોટી કંપની પાસેથી ખરીદે છે, પરંતુ તેની ઉપરની બોડી (સ્લીપર કોચ) લોકલ બોડી બિલ્ડરો પાસે તૈયાર કરાવે છે.
- નબળું સ્ટ્રક્ચર: લોકલ બિલ્ડરો ઘણીવાર ખર્ચ ઘટાડવા માટે હલકી ગુણવત્તાના લોખંડ અને લાકડાનો ઉપયોગ કરે છે.
- સુરક્ષાના ધોરણોનો અભાવ: લોકલ લેવલે બનતી બસોમાં ઈમરજન્સી એક્ઝિટ, ફાયર સેફ્ટી અને ક્રેશ ટેસ્ટના ધોરણોનું પાલન યોગ્ય રીતે થતું નથી.
માત્ર દિગ્ગજ કંપનીઓને જ મળશે જવાબદારી
સરકારની તૈયારી એવી છે કે સ્લીપર બસોનું મેન્યુફેક્ચરિંગ માત્ર એવી કંપનીઓ જ કરી શકશે જેમના પાસે અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી અને સુરક્ષાના સાધનો છે. આ યાદીમાં નીચે મુજબની મોટી કંપનીઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે:
- Volvo (વોલ્વો)
- Mercedes-Benz (મર્સિડીઝ)
- Tata Motors (ટાટા મોટર્સ)
- Ashok Leyland (અશોક લેલેન્ડ)
- Eicher (આઈશર)
આ કંપનીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવતી બસો ફેક્ટરી-નિર્મિત (Fully Built) હશે, જેનો અર્થ છે કે બસની ચેસિસ અને બોડી બંને કંપનીના એન્જિનિયરોની દેખરેખ હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માપદંડો મુજબ તૈયાર થશે.
લોકલ બોડી બિલ્ડરો પર શું અસર થશે?
જો સરકાર આ નિર્ણયને મંજૂરી આપી દે છે, તો સ્થાનિક સ્તરે બસ બોડી બનાવતા સેંકડો નાના વેન્ડરો પર તેની માઠી અસર પડી શકે છે. જોકે, સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મુસાફરોનો જીવ બચાવવાનો છે. ઘણીવાર લોકલ બિલ્ડરો વધુ સીટો કે બર્થ મેળવવા માટે બસની ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરે છે, જે અકસ્માત સમયે જોખમી સાબિત થાય છે. હવે સ્લીપર બસો માટે ‘રોલ-ઓવર પ્રોટેક્શન’ અને ‘ફાયર રિટાડન્ટ’ મટિરિયલ ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે, જે માત્ર મોટી ફેક્ટરીઓમાં જ શક્ય છે.
મુસાફરોને શું ફાયદો થશે?
- વધારે સુરક્ષા: ફેક્ટરી-મેડ બસોમાં એન્ટી-લોક બ્રેકિંગ સિસ્ટમ (ABS) અને સારી બેલેન્સિંગ ટેકનોલોજી હોય છે.
- આરામદાયક મુસાફરી: કંપની દ્વારા ડિઝાઈન કરાયેલ બર્થ અને સસ્પેન્શન મુસાફરીને વધુ આરામદાયક બનાવશે.
- અકસ્માતમાં ઓછું જોખમ: મજબૂત બોડી સ્ટ્રક્ચરને કારણે અકસ્માત સમયે બસ દબાઈ જવાની કે તૂટી જવાની શક્યતા ઓછી રહેશે.
ભારત સરકારનું આ પગલું પરિવહન ક્ષેત્રે એક મોટી ક્રાંતિ સમાન છે. જોકે, આનાથી બસોની કિંમતમાં થોડો વધારો થઈ શકે છે, જેની સીધી અસર ટિકિટના દરો પર પડી શકે છે. પરંતુ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ આ એક આવશ્યક પગલું છે. ટૂંક સમયમાં માર્ગ પરિવહન મંત્રાલય આ અંગે સત્તાવાર ગાઈડલાઈન્સ બહાર પાડી શકે છે.
