અકાળ મૃત્યુ એ સંયોગ નથી પણ કર્મોનો ‘દંડ’ છે! પ્રેમાનંદ જી મહારાજે સમજાવ્યો ન્યાયનો સિદ્ધાંત
હિંદુ ધર્મ અને શાસ્ત્રોમાં મૃત્યુને જીવનનું અંતિમ સત્ય માનવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે વ્યક્તિનો જન્મ થાય છે, ત્યારે જ તેના મૃત્યુનો સમય અને સ્થાન પણ નક્કી થઈ જાય છે. પરંતુ સમાજમાં અવારનવાર એક શબ્દ સાંભળવા મળે છે — ‘અકાળ મૃત્યુ’. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પોતાનું કુદરતી આયુષ્ય પૂર્ણ કર્યા વિના, કોઈ અકસ્માત કે આકસ્મિક ઘટનાનો શિકાર બનીને દેહત્યાગ કરે છે, ત્યારે તેને અકાળ મૃત્યુ કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય લોકોના મનમાં હંમેશા એ જિજ્ઞાસા હોય છે કે શું અકાળ મૃત્યુ પણ ઈશ્વર દ્વારા પહેલેથી જ લખાયેલું હોય છે? શું વિધાતાએ તે વ્યક્તિની ઉંમર એટલી જ નક્કી કરી હતી? આ જટિલ અને ગૂઢ પ્રશ્નોના જવાબ ભક્તિ માર્ગના પ્રખર સંત પૂજ્ય પ્રેમાનંદ જી મહારાજે ખૂબ જ સરળ અને તાર્કિક રીતે આપ્યા છે.
શું અકાળ મૃત્યુ વિધાતાનું વિધાન છે?
પ્રેમાનંદ જી મહારાજના સત્સંગમાં એક જિજ્ઞાસુએ તેમને પ્રશ્ન કર્યો — “મહારાજ જી, જેમ સામાન્ય મૃત્યુનો સમય નક્કી હોય છે, તેમ શું અકાળ મૃત્યુ પણ પહેલેથી જ નક્કી હોય છે?”
આ બાબતે મહારાજ જીએ સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું કે અકાળ મૃત્યુ પહેલેથી નક્કી હોતું નથી. તેમણે સમજાવ્યું કે સામાન્ય મૃત્યુ તો વ્યક્તિના પ્રારબ્ધ (પૂર્વ જન્મના સંચિત કર્મો) મુજબ નક્કી કરેલા સમયે જ આવે છે, પરંતુ અકાળ મૃત્યુનો સીધો સંબંધ વ્યક્તિના વર્તમાન અથવા પૂર્વ જન્મના ‘મહાપાપ’ સાથે હોય છે.
મહારાજ જીના મતે, અકાળ મૃત્યુ એ વિધાતા દ્વારા આપવામાં આવેલું કોઈ કુદરતી આયુષ્ય નથી, પરંતુ વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલા કોઈ ઘોર અપરાધ અથવા પાપનો ‘દંડ’ છે. જ્યારે પાપનો ઘડો ભરાઈ જાય છે અથવા એવું કોઈ કાર્ય થાય છે જે પ્રકૃતિ અને ધર્મની વિરુદ્ધ હોય, ત્યારે દંડ સ્વરૂપે તેના આયુષ્યનું હરણ થઈ જાય છે.
નાના બાળકોના અકાળ મૃત્યુનું કારણ શું છે?
નાના બાળકોના અકાળ મૃત્યુનું કારણ શું છે?સત્સંગમાં હાજર રહેલી એક વ્યક્તિએ બીજો હૃદયસ્પર્શી પ્રશ્ન પૂછ્યો — “મહારાજ જી, જો અકાળ મૃત્યુ પાપોનું ફળ હોય, તો તે નિર્દોષ બાળકોનું અકાળ મૃત્યુ કેમ થાય છે જેમણે આ જન્મમાં હજુ સંસાર જોયો પણ નથી અને કોઈ પાપ પણ કર્યું નથી?”
આ અત્યંત ગંભીર વિષય પર પ્રેમાનંદ જી મહારાજે ‘આત્મા અને પુનર્જન્મ’ ના સિદ્ધાંત પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે કહ્યું:
-
પૂર્વ જન્મોનું સરવૈયું: ભલે તે બાળક આ શરીરમાં અત્યારે અબુધ છે, પરંતુ તેની અંદર રહેલી ‘આત્મા’ અત્યંત પ્રાચીન છે. આત્મા ક્યારેય મરતી નથી અને તેના કર્મોનો નાશ પણ થતો નથી. તે બાળકે પૂર્વ કોઈ જન્મમાં એવું કોઈ મહાપાપ કર્યું હશે, જેનો દંડ તેને આ જન્મમાં અકાળ મૃત્યુ તરીકે મળ્યો છે.
-
ઈશ્વરનો ન્યાય: ભગવાનનું વિધાન ખૂબ જ સૂક્ષ્મ છે. શરીર બદલાઈ શકે છે, નામ બદલાઈ શકે છે, પરંતુ કર્મોનો હિસાબ-કિતાબ ક્યારેય ખોટો પડતો નથી. સમય આવ્યે આત્માએ તેના પૂર્વ કૃત્યોનું ફળ ભોગવવું જ પડે છે.
પાપોથી બચવાનો અને ભક્તિનો માર્ગ
પ્રેમાનંદ જી મહારાજ હંમેશા એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે મનુષ્યે પોતાના આચરણમાં પવિત્રતા રાખવી જોઈએ. અકાળ મૃત્યુ જેવા દોષોથી બચવા માટે તેઓ ‘નામ જપ’ અને ‘સદાચાર’ નો માર્ગ બતાવે છે. તેમનું કહેવું છે કે જો વ્યક્તિ નિરંતર ભગવાનના નામનો આશ્રય લે છે અને કોઈનું અહિત કરતી નથી, તો પ્રભુની કૃપાથી અનેક સંકટો ટળી જાય છે.
નિષ્કર્ષ
પ્રેમાનંદ જી મહારાજનું આ દર્શન આપણને શીખવે છે કે આપણે જે પણ કર્મો કરીએ છીએ, તે પડછાયાની જેમ આપણી સાથે ચાલે છે. અકાળ મૃત્યુ એ માત્ર સંયોગ નથી, પરંતુ કર્મોના ન્યાયનો એક ભાગ છે. મહારાજ જીના શબ્દો આપણને સાવધાન કરે છે કે આપણે આપણું જીવન ધર્મ અને સેવાના માર્ગ પર ચલાવીએ, જેથી આપણે કર્મોના આ જટિલ જાળમાંથી મુક્ત થઈને ઈશ્વરીય શાંતિ પ્રાપ્ત કરી શકીએ.
