UP સરકારનો મોટો નિર્ણય: વિદ્યાર્થીઓનો સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડવા શાળાઓમાં શરૂ થશે ‘ન્યૂઝ રીડિંગ’
આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યાં બાળપણ મોબાઈલની સ્ક્રીન અને સોશિયલ મીડિયાની રીલ્સમાં અટવાઈ ગયું છે, ત્યાં ઉત્તર પ્રદેશની શાળાઓમાંથી એક સકારાત્મક પરિવર્તનના સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. હવે રાજ્યની શાળાઓમાં સવારની શરૂઆત માત્ર પ્રાર્થના અને રાષ્ટ્રગીતથી જ નહીં, પરંતુ ‘અખબારના ગુંજારવ’ થી પણ થશે. સરકારે બાળકોને ડિજિટલ દુનિયાની માયાજાળમાંથી બહાર કાઢવા અને તેમનામાં વાંચન સંસ્કૃતિ વિકસાવવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે.
હવે શાળાઓની સવારની પ્રાર્થના સભામાં બાળકો અખબાર વાંચશે, મુખ્ય સમાચાર સંભળાવશે અને નવા શબ્દોનું જ્ઞાન મેળવશે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આખી યોજના શું છે અને તેની બાળકોના ભવિષ્ય પર શું અસર પડશે.
પ્રાર્થના સભામાં ‘ન્યૂઝ બુલેટિન’ અને નવા શબ્દો
ઉત્તર પ્રદેશના માધ્યમિક અને બેઝિક શિક્ષણ વિભાગે વિદ્યાર્થીઓમાં વાંચન અને લેખનની ટેવને પુનજીવિત કરવા માટે અખબારને શાળાની દિનચર્યાનો અનિવાર્ય ભાગ બનાવી દીધો છે. અધિક મુખ્ય સચિવ પાર્થ સારથી સેન શર્મા દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી સૂચનાઓ અનુસાર, હવે પ્રાર્થના સભા માત્ર આધ્યાત્મિક જ નહીં પરંતુ માહિતીપ્રદ પણ રહેશે.
-
મુખ્ય સમાચાર: દરરોજ સવારે વિદ્યાર્થીઓ અખબારની મુખ્ય હેડલાઇન્સ વાંચીને આખી શાળાને સંભળાવશે. આનાથી બાળકોમાં જાહેરમાં બોલવાનો આત્મવિશ્વાસ (Public Speaking) વધશે.
-
શબ્દભંડોળમાં વધારો: વિદ્યાર્થીઓ દરરોજ અખબારમાંથી 5 નવા શબ્દો પસંદ કરશે, તેનો અર્થ સમજશે અને આખી સભાને જણાવશે. આ પ્રવૃત્તિ તેમના શબ્દભંડોળને સમૃદ્ધ બનાવશે અને ભાષા પર પકડ મજબૂત કરશે.
મોબાઈલ અને વધતા સ્ક્રીન ટાઈમ પર પ્રહાર
સરકારે આ નિર્ણય પાછળ એક ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. હાલમાં બાળકોનો સ્ક્રીન ટાઈમ (Screen Time) જોખમી સ્તર સુધી વધી ગયો છે. મોબાઈલના વધુ પડતા ઉપયોગથી બાળકોમાં એકાગ્રતાનો અભાવ, વિચારવાની શક્તિમાં ઘટાડો અને ભાવનાત્મક જોડાણમાં ઉણપ જોવા મળી રહી છે.
શિક્ષણ વિભાગનું માનવું છે કે જ્યારે બાળક અખબારના પાના ફેરવે છે, ત્યારે તેની એકાગ્રતા વધે છે. અખબાર તેને દેશ, દુનિયા, વિજ્ઞાન, ઈતિહાસ અને રમતગમત જગતના વાસ્તવિક સમાચારો સાથે જોડે છે, જે મોબાઈલના ‘શોર્ટ ફોર્મેટ કન્ટેન્ટ’ કરતા વધુ મૂલ્યવાન અને વિશ્વસનીય છે.
હિન્દી અને અંગ્રેજી બંને ભાષાઓ પર ભાર
આ પહેલની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે ધોરણ 6 થી 12 સુધીની શાળાઓમાં હિન્દી અને અંગ્રેજી બંને ભાષાઓના અખબારો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.
-
દ્વિભાષી જ્ઞાન: આનાથી વિદ્યાર્થીઓને બંને ભાષાઓમાં સમાચાર વાંચવાની અને સમજવાની તક મળશે.
-
વાદ-વિવાદ અને ભાષણ: ભાષા પર સારી પકડ હોવાથી વિદ્યાર્થીઓ વાદ-વિવાદ સ્પર્ધાઓ અને વક્તવ્યમાં વધુ સારું પ્રદર્શન કરી શકશે.
સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ અને ગ્રુપ ડિસ્કશન
માત્ર સમાચાર વાંચવા જ પૂરતા નથી, પરંતુ તેના પર મંથન કરવું પણ જરૂરી છે. સરકારે આ માટે વિશેષ પ્રવૃત્તિઓનું માળખું તૈયાર કર્યું છે:
-
તંત્રીલેખ પર ચર્ચા: અઠવાડિયામાં એક દિવસ કોઈ મહત્વપૂર્ણ ‘તંત્રીલેખ’ (Editorial) પર ક્લાસમાં ગ્રુપ ડિસ્કશન (GD) નું આયોજન કરવામાં આવશે. આનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં તાર્કિક વિચારસરણી અને બીજાના વિચારો સાંભળવાની ક્ષમતા વિકસશે.
-
સ્ક્રેપબુક નિર્માણ: ધોરણ 6 થી 8 ના વિદ્યાર્થીઓને વિજ્ઞાન, પર્યાવરણ અને રમતગમત સાથે સંબંધિત સમાચારોના કટિંગ્સ કાપીને સ્ક્રેપબુક બનાવવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવશે. આ તેમની સર્જનાત્મકતા (Creativity) ને નવો આયામ આપશે.
-
કોયડા અને ક્વિઝ: શનિવારે અખબારમાં આવતા સુડોકુ અને શબ્દ કોયડાઓના આધારે ક્વિઝનું આયોજન કરવામાં આવશે, જેનાથી અભ્યાસ કંટાળાજનક નહીં પણ રસપ્રદ બનશે.
નિષ્કર્ષ
ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની આ પહેલ શિક્ષણને પુસ્તકોના ભારમાંથી બહાર કાઢીને વ્યવહારિક જ્ઞાન તરફ લઈ જવાનું એક પ્રશંસનીય પગલું છે. અખબાર માત્ર કાગળનો ટુકડો નથી, પરંતુ દુનિયાની બારી છે. જો બાળકો નિયમિતપણે તેને વાંચવાની આદત પાડે છે, તો તેઓ માત્ર જાગૃત નાગરિક જ નહીં બને, પરંતુ મોબાઈલની આભાસી દુનિયામાંથી બહાર નીકળીને હકીકતની રાહ પર આગળ વધશે.
