બાંગ્લાદેશમાં ઘેરાતું સંકટ: હિન્દુ તહેવારો પર પ્રતિબંધની ધમકી અને રજાઓમાં કાપથી લઘુમતીઓમાં ફફડાટ
બાંગ્લાદેશમાં મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકારમાં હિન્દુ લઘુમતીઓ માટે સ્થિતિ સતત પડકારજનક બની રહી છે. સ્ત્રોતો અનુસાર, એક તરફ કટ્ટરપંથી જૂથો હિન્દુ તહેવારો અને મૂર્તિ વિસર્જન વિરુદ્ધ ખુલ્લેઆમ ધમકીઓ આપી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સરકારે શૈક્ષણિક વર્ષ 2026ની યાદીમાંથી અનેક મુખ્ય ધાર્મિક અને રાષ્ટ્રીય રજાઓ રદ કરી દીધી છે.
ધાર્મિક રજાઓ અને ભાષા દિવસ પર સરકારી ‘કાતર’
શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા 2026ના શૈક્ષણિક કેલેન્ડરે દેશમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે. આ યાદીમાં સરસ્વતી પૂજા, જન્માષ્ટમી, બુદ્ધ પૂર્ણિમા, મહાલયા અને મે ડે (મજૂર દિવસ) જેવી મહત્વની રજાઓ રદ કરવામાં આવી છે. સૌથી ચોંકાવનારો નિર્ણય 21 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવતા ‘આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિવસ’ ની રજા રદ કરવાનો છે. વિશ્લેષકોએ આને બંગાળી રાષ્ટ્રના ઇતિહાસમાં એક “નકારાત્મક ઉદાહરણ” અને રાષ્ટ્રીય ભાવનાનું અપમાન ગણાવ્યું છે. સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ સુબ્રત ચૌધરીએ સરકારના આ નિર્ણયોને ‘તુગલકી’ ગણાવતા કહ્યું કે વચગાળાની સરકાર પાસે ઇતિહાસ અને પરંપરા બદલવાનો કોઈ જનાદેશ નથી.
કટ્ટરપંથી જૂથોની ખુલ્લી ધમકીઓ અને 16-મુદ્દાની માંગણીઓ
આગામી દુર્ગા પૂજા ઉત્સવને લઈને કટ્ટરપંથી ઇસ્લામિક જૂથ ‘ઇન્સાફ કીમકારી છાત્ર-જનતા’ એ હિન્દુઓને ચેતવણી આપી છે. ઢાકાના સેક્ટર 13માં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન આ જૂથે મૂર્તિ વિસર્જન, જાહેર પૂજા અને રસ્તાઓ બંધ કરવાનો વિરોધ કર્યો હતો. આ જૂથે 16-મુદ્દાનું માંગણીપત્ર રજૂ કર્યું છે, જેમાં મુખ્ય માંગણીઓ નીચે મુજબ છે:
- હિન્દુઓની વસ્તી ઓછી હોવાને કારણે દુર્ગા પૂજાને રાષ્ટ્રીય રજાઓની યાદીમાંથી હટાવવામાં આવે.
- તહેવારોના ખર્ચ માટે સરકારી રાહત ફંડનો ઉપયોગ ન કરવામાં આવે.
- પર્યાવરણના નામે મૂર્તિ વિસર્જન પર રોક લગાવવામાં આવે.
- કથિત રીતે “વિશેષ જમીન” પર બનેલા મંદિરોને હટાવવામાં આવે.
કોમી હિંસાના ભયાનક આંકડા
સ્ત્રોતો અનુસાર, 5 ઓગસ્ટ 2024ના રાજકીય ફેરફાર બાદ લઘુમતીઓ વિરુદ્ધ હિંસાનો સિલસિલો અટક્યો નથી. બાંગ્લાદેશ હિન્દુ બૌદ્ધ ખ્રિસ્તી એકતા પરિષદના અહેવાલ મુજબ:
- 4 ઓગસ્ટથી 20 ઓગસ્ટ 2024 વચ્ચે કોમી હિંસાની 2,010 ઘટનાઓ બની.
- 21 ઓગસ્ટથી 31 ડિસેમ્બર 2024 વચ્ચે 174 ઘટનાઓ નોંધાઈ, જેમાં 23 હત્યાઓ, 9 બળાત્કાર અને પૂજા સ્થાનો પર હુમલાની 64 ઘટનાઓ સામેલ છે.
- સરકારી સંસ્થાઓમાં પણ ભેદભાવ જોવા મળી રહ્યો છે; તાલીમ દરમિયાન 103 લઘુમતી પોલીસ તાલીમાર્થીઓને બરતરફ કરવામાં આવ્યા અને 49 શિક્ષકોને બળજબરીથી રાજીનામું આપવા મજબૂર કરાયા.
સોશિયલ મીડિયા અને ‘ડરની રાજનીતિ’
એક સંશોધન અભ્યાસ “પોલિટિક્સ ઓફ ફિયર” (ડરની રાજનીતિ) દર્શાવે છે કે બાંગ્લાદેશમાં લઘુમતી સમુદાય સોશિયલ મીડિયા પર અત્યંત અસુરક્ષિત અનુભવી રહ્યો છે. અફવાઓને કારણે થતા ટોળાના હુમલાના ડરથી લોકો પોતાની ધાર્મિક ઓળખ છુપાવવા અને મૌન રહેવા મજબૂર છે. લઘુમતી નેતાઓ વિરુદ્ધ ખોટા કેસ નોંધવામાં આવી રહ્યા છે અને ચિન્મય કૃષ્ણ દાસ જેવા પ્રવક્તાઓને લાંબા સમયથી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા છે.
વર્તમાનમાં બાંગ્લાદેશનો લઘુમતી સમાજ એક માનસિક આઘાત (trauma) માં જીવી રહ્યો છે. બંધારણીય સુધારા સમિતિઓમાં લઘુમતીઓનું પ્રતિનિધિત્વ ન હોવું અને બિનસાંપ્રદાયિકતાના સિદ્ધાંતને હટાવવાના પ્રસ્તાવોએ તેમની ભવિષ્યની સુરક્ષા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે.
