ચીનનું ભ્રષ્ટાચાર સામે ‘મહાયુદ્ધ’: 13.5 ટન સોનું અને મૃત્યુદંડ — શી જિનપિંગના અભિયાને દેશને હચમચાવ્યો
ચીનમાં રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના નેતૃત્વમાં ચાલી રહેલું ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અભિયાન હવે તેના સૌથી કડક અને ઐતિહાસિક તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. 2012 માં શરૂ થયેલું આ અભિયાન માત્ર ચીનના ઇતિહાસનો સૌથી વ્યાપક શુદ્ધિકરણ પ્રયાસ જ નથી બન્યો, પરંતુ તેણે સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન પણ ખેંચ્યું છે.
ઝાંગ ક્યુઈનું ‘સોનાનું ભોંયરું’
તાજેતરના વર્ષોમાં સૌથી ચોંકાવનારો કિસ્સો હૈકોઉ (Haikou) ના ભૂતપૂર્વ પાર્ટી પ્રમુખ ઝાંગ ક્યુઈ (Zhang Qi) નો રહ્યો. તપાસકર્તાઓએ જ્યારે તેમના ઘરે દરોડો પાડ્યો ત્યારે તેમના એક ગુપ્ત ભોંયરામાંથી 13.5 ટન સોનું મળી આવ્યું હતું, જેની કિંમત કરોડો ડોલર આંકવામાં આવી છે. માત્ર સોનું જ નહીં, તેમના બેંક ખાતામાં લગભગ 268 બિલિયન યુઆન (આશરે $37.8 બિલિયન) ની શંકાસ્પદ રકમ પણ મળી આવી હતી. જો આ આરોપો સંપૂર્ણપણે સાચા સાબિત થયા હોત, તો ઝાંગ ચીનના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ જેક મા કરતા પણ વધુ અમીર હોત. ડિસેમ્બર 2020 માં, અદાલતે તેમને આજીવન કેદની સજા ફટકારી અને તેમની તમામ મિલકતો જપ્ત કરી લીધી હતી.
દેશના સૌથી મોટા ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં મૃત્યુદંડ
ચીનની ન્યાય પ્રણાલીએ ભ્રષ્ટાચાર પ્રત્યેની પોતાની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિને વધુ કડક બનાવીને તાજેતરમાં લી જિયાનપિંગ (Li Jianping) ને મોતની સજા આપી છે. ઇનર મંગોલિયાના આ ભૂતપૂર્વ અધિકારી પર $421 મિલિયન (3 બિલિયન યુઆન) ના ઉચાપતનો આરોપ હતો, જે ચીનના ઇતિહાસમાં કોઈ એક વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલો ભ્રષ્ટાચારનો સૌથી મોટો કેસ છે. સુપ્રીમ પીપલ્સ કોર્ટની મંજૂરી બાદ ડિસેમ્બર 2024 માં તેમને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવ્યો હતો.
‘વાઘ અને માખીઓ’ પર એકસાથે પ્રહાર
રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે સત્તા સંભાળતાની સાથે જ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે આ અભિયાન માત્ર નાના કર્મચારીઓ પૂરતું મર્યાદિત રહેશે નહીં. તેમણે “વાઘ” (ઉચ્ચ કક્ષાના અધિકારીઓ) અને “માખીઓ” (નિચલા સ્તરના કર્મચારીઓ) બંનેને એકસાથે પકડવાની શપથ લીધી હતી.
- આંકડા: 2023 સુધીમાં, લગભગ 2.3 મિલિયન સરકારી અધિકારીઓ પર કેસ ચલાવવામાં આવ્યા છે.
- મુખ્ય નિશાન: આ અભિયાને પોલિટબ્યુરોની ભૂતપૂર્વ સભ્ય ઝાઉ યોંગકાંગ (Zhou Yongkang) અને સૈન્ય જનરલો જેવા મોટા ‘વાઘ’ ને પણ છોડ્યા નથી.
- સંસ્થાકીય શક્તિ: આ સમગ્ર અભિયાનની કમાન ‘સેન્ટ્રલ કમિશન ફોર ડિસિપ્લિન ઇન્સ્પેક્શન’ (CCDI) ના હાથમાં છે, જે સીધા રાષ્ટ્રપતિની દેખરેખ હેઠળ કામ કરે છે.
Former Haikou Mayor:-
– Luxury real estate in China & abroad
– Collection of high-end cars
– 13.5 tons of gold
– 23 tons of cash
Death sentence given. pic.twitter.com/bcbkWSb6S2
— भारत (@_Bhaarat__) January 2, 2026
જનતાનું સમર્થન અને ટીકા
ચીનની સામાન્ય જનતામાં આ અભિયાનને જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા મળી છે. 2016 ના એક અભ્યાસ મુજબ, 71.5% નાગરિકોએ આ અભિયાનને ટેકો આપ્યો હતો. લોકોનું માનવું છે કે ભ્રષ્ટાચાર પાર્ટીના અસ્તિત્વ માટે ખતરો હતો અને શી જિનપિંગે તેને રોકીને શાસનને નવી માન્યતા આપી છે.
જોકે, કેટલાક વિવેચકો અને વિદેશી નિષ્ણાતો તેને “રાજકીય શુદ્ધિકરણ” (Political Purge) તરીકે પણ જુએ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વિરોધીઓને રસ્તામાંથી હટાવવાનો અને સત્તાને કેન્દ્રિત કરવાનો હોઈ શકે છે.
ચીનનું આ અભિયાન હવે એક એવી વ્યવસ્થા બની ગયું છે જ્યાં કોઈ પણ અધિકારી, પછી ભલે તે ગમે તેટલો શક્તિશાળી હોય, પોતાની જાતને સુરક્ષિત અનુભવી શકતો નથી. રાષ્ટ્રપતિ શી એ પોતે કહ્યું છે તેમ, “ભ્રષ્ટાચાર કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી માટે સૌથી મોટો ખતરો છે,” અને તેને જડમૂળથી મિટાવવો એ જ તેમના શાસનનો મુખ્ય આધાર છે.
