ચિલ્લઈ કલાં: કાશ્મીરમાં હાડ થીજવતી ઠંડીનો પ્રારંભ, સ્વર્ગ જેવી સુંદરતા સાથે આકરી કસોટીનો દોર
કાશ્મીરની વાદીઓમાં અત્યારે કડકડતી ઠંડી પડી રહી છે અને ‘ચિલ્લઈ કલાં’ની અસર આખી ખીણમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. 21 ડિસેમ્બરથી શરૂ થઈને 29 જાન્યુઆરી સુધી ચાલતો આ 40 દિવસનો એવો કઠોર સમય છે જ્યારે કાશ્મીરમાં ઠંડી તેના ચરમસીમાએ પહોંચી જાય છે. આ દરમિયાન તાપમાન ઘણીવાર શૂન્યથી અનેક ડિગ્રી નીચે જતું રહે છે, જેના કારણે ડલ સરોવર સહિત અનેક જળાશયોના પાણી થીજી જાય છે.
થીજવા લાગ્યું છે ‘ધરતીનું સ્વર્ગ’
તાજેતરના આંકડા મુજબ, શ્રીનગરમાં લઘુત્તમ તાપમાન શૂન્યથી 5.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નીચે નોંધાયું છે, જે આ સિઝનની સૌથી ઠંડી રાત રહી છે. બીજી તરફ, સોનમર્ગ -9.8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનું સૌથી ઠંડું સ્થળ બનીને ઉભર્યું છે. કડકડતી ઠંડીને કારણે ડલ સરોવરના કિનારા પર બરફના પડ જામવા લાગ્યા છે. સત્તાવાળાઓએ સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને લોકોને થીજી ગયેલા સરોવરની સપાટી પર ચાલવા કે રમવા સામે ચેતવણી આપી છે, કારણ કે તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
જનજીવન અને પરંપરાગત પહેરવેશ
હાડ થીજવતી આ ઠંડીનો સામનો કરવા માટે કાશ્મીરી લોકો તેમની પરંપરાગત પદ્ધતિઓનો સહારો લઈ રહ્યા છે. લોકો પોતાને ગરમ રાખવા માટે ‘ફેરન’ (એક લાંબો ઊની ઝભ્ભો) પહેરે છે અને પોર્ટેબલ હીટિંગ ડિવાઇસ તરીકે ‘કાંગડી’ (માટીના વાસણમાં સળગતા કોલસા)નો ઉપયોગ કરે છે. ખાનપાનમાં પણ ફેરફાર આવે છે, જ્યાં લોકો શરીરને ઉર્જા આપવા માટે ‘હરિસા’ (ધીમી આંચ પર રાંધેલું માંસ) અને ‘કહવા’ જેવા પરંપરાગત પીણાંનું સેવન કરે છે. આ દરમિયાન પાઈપોમાં પાણી થીજી જવાને કારણે વીજળી અને પાણીનો પુરવઠો પણ વારંવાર પ્રભાવિત થાય છે.
પ્રવાસનમાં ઉછાળો અને પાયાની અડચણો
કઠોર હવામાન હોવા છતાં, કાશ્મીરનું પ્રવાસન ક્ષેત્ર નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શી રહ્યું છે. ગુલમર્ગ અને પહેલગામ જેવા મુખ્ય સ્થળો પર પ્રવાસીઓની ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે, જેના કારણે હોટલોમાં ઓક્યુપન્સી લગભગ ફૂલ થઈ ગઈ છે. જ્યાં પ્રવાસીઓ હિમવર્ષાનો આનંદ માણી રહ્યા છે, ત્યાં વાહનવ્યવહાર માટે પડકારો યથાવત છે. મુગલ રોડ અને સિન્થન રોડ બરફ જમા થવાને કારણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે શ્રીનગર-જમ્મુ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ (NH-44) પર લપસણી જમીન અને સિંગલ લેન હોવાને કારણે વાહનોની અવરજવર ધીમી છે.
અર્થતંત્ર પર બેવડી અસર
નિષ્ણાતો માને છે કે ‘ચિલ્લઈ કલાં’ દરમિયાન થતી હિમવર્ષા કુદરતનું વરદાન પણ છે. આ બરફ ઉનાળામાં ઓગળીને નદીઓ અને સરોવરોને પાણી આપે છે, જે ખેતી અને સિંચાઈ માટે અનિવાર્ય છે. જોકે, કસમયની અને અતિશય હિમવર્ષાએ ભૂતકાળમાં સફરજનના બગીચાઓને ભારે આર્થિક નુકસાન પણ પહોંચાડ્યું છે. આંકડા મુજબ, 2018 અને 2019ની કસમયની હિમવર્ષાથી કાશ્મીરના લગભગ 32.6% બગીચાઓ પ્રભાવિત થયા હતા, જેનાથી કરોડોનું નુકસાન થયું હતું.
કાશ્મીરની આ શિયાળો માત્ર તેની બરફીલી સુંદરતા માટે જ નથી જાણીતી, પરંતુ તે અહીંના લોકોની સહનશક્તિ અને અતૂટ હિંમતનું પણ પ્રતીક છે.
