IIT બોમ્બે અને મહારાષ્ટ્ર સરકારનો નવો ‘પ્લાન’, AI ટૂલ જણાવશે કોણ છે ગેરકાયદેસર પ્રવાસી
ભારતમાં ગેરકાયદેસર રીતે રહી રહેલા બાંગ્લાદેશી અને રોહિંગ્યા પ્રવાસીઓનો મુદ્દો લાંબા સમયથી દેશની આંતરિક સુરક્ષા અને રાજનીતિના કેન્દ્રમાં રહ્યો છે. હવે આ જટિલ પડકારનો સામનો કરવા માટે ટેકનોલોજીનો સહારો લેવામાં આવી રહ્યો છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારે એક ઐતિહાસિક પગલું ભરતા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓની ઓળખ કરવાની જાહેરાત કરી છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્ય પ્રશાસન એક એવું આધુનિક AI ટૂલ વિકસાવી રહ્યું છે, જે ગેરકાયદેસર રીતે રહેતા લોકોને ટ્રેક કરવા અને તેમની ઓળખ કરવામાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.
IIT બોમ્બેની મદદથી તૈયાર થઈ રહ્યું છે ‘સ્વદેશી હથિયાર’
આ મિશનની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેને કોઈ વિદેશી ટેકનોલોજીના ભરોસે નહીં, પરંતુ ભારતની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા IIT બોમ્બે ના સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે હાલમાં આ AI ટૂલની ચોકસાઈ (Accuracy) લગભગ 60 ટકા છે. જેનો અર્થ એ છે કે અત્યારે આ ટેકનોલોજી 10 માંથી 6 કિસ્સાઓમાં સચોટ પરિણામ આપી રહી છે.
સરકારનું લક્ષ્ય તેને આગામી ચાર મહિનામાં વધુ શુદ્ધ (Refine) કરવાનું છે. નિષ્ણાતોની ટીમ તેના અલ્ગોરિધમ પર કામ કરી રહી છે જેથી તેની ચોકસાઈ 90 ટકાથી ઉપર લઈ જઈ શકાય. એકવાર સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર થઈ ગયા પછી, તે પોલીસ અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ માટે એક અચૂક હથિયાર તરીકે કામ કરશે.
નકલી દસ્તાવેજોનું નેટવર્ક: ટેકનોલોજી કેમ જરૂરી છે?
ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોરીની પ્રક્રિયા સમજાવતા મુખ્યમંત્રીએ ગંભીર ખુલાસા કર્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓ સામાન્ય રીતે પશ્ચિમ બંગાળની સરહદ મારફતે ભારતમાં પ્રવેશ કરે છે. ભારતમાં આવ્યા પછી, તેઓ એક સંગઠિત નેટવર્કની મદદથી નકલી આધાર કાર્ડ, રેશન કાર્ડ અને અન્ય ઓળખ પત્રો બનાવી લે છે.
આ નકલી દસ્તાવેજોના આધારે તેઓ દેશના વિવિધ ખૂણે ફેલાઈ જાય છે અને માત્ર ગેરકાયદેસર રીતે નિવાસ જ નથી કરતા, પરંતુ સરકારી સબસિડી અને યોજનાઓનો લાભ પણ લેવા લાગે છે. માનવીય તપાસમાં આ નકલી કાગળોની બારીકાઈ પકડવી ઘણીવાર મુશ્કેલ હોય છે, પરંતુ AI ડેટાના પેટર્નને પકડીને અસલી અને નકલી વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરી શકશે.
કેવી રીતે કામ કરશે આ AI સિસ્ટમ?
કેવી રીતે કામ કરશે આ AI સિસ્ટમ?આ AI ટૂલ માત્ર ચહેરાની ઓળખ (Face Recognition) પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તે મલ્ટી-લેવલ ડેટા એનાલિટિક્સ પ્રોગ્રામ તરીકે કામ કરશે:
-
ડેટા ક્રોસ-ચેકિંગ: આ ટૂલ વિવિધ સરકારી ડેટાબેઝ સાથે શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓના રેકોર્ડને મેચ કરશે.
-
પેટર્ન રેકગ્નિશન: મોબાઈલ ડેટા, લોકેશન હિસ્ટ્રી અને અન્ય ટેકનિકલ ઇનપુટ્સ દ્વારા તે જાણી શકશે કે કોઈ વ્યક્તિનો ભૂતકાળનો રેકોર્ડ શું છે.
-
નેટવર્ક મેપિંગ: તે એવા હોટસ્પોટ્સની ઓળખ કરશે જ્યાં નકલી દસ્તાવેજો બનાવવાનું કામ વધુ થતું હોય.
-
પોલીસને મદદ: આ સિસ્ટમ શંકાસ્પદોની યાદી તૈયાર કરશે, જેના આધારે પ્રશાસન કાયદેસરની ચકાસણીની પ્રક્રિયા આગળ વધારી શકશે.
મુંબઈમાં પહેલાથી જ કાર્યવાહી ચાલુ છે
મહારાષ્ટ્ર સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટેકનોલોજી આવ્યા પહેલા જ જમીની સ્તરે કામ શરૂ થઈ ગયું છે. મુખ્યમંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, મુંબઈમાંથી મોટી સંખ્યામાં એવા લોકોને શોધીને બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે જેઓ બાંગ્લાદેશથી આવ્યા હતા અને નકલી કાગળોના આધારે રહેતા હતા. AI ટૂલ આવવાથી આ પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બનશે અને માનવીય ભૂલ (Human Error) ની શક્યતા ઘટી જશે.
સાચા નાગરિકોએ ડરવાની જરૂર નથી: સરકારનો ભરોસો
આ પહેલ વચ્ચે એક મોટો પ્રશ્ન એ પણ હતો કે શું આનાથી અન્ય રાજ્યો (જેમ કે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર કે દક્ષિણ ભારત) થી મુંબઈમાં કામ કરવા આવેલા ભારતીયોને પરેશાની થશે? આ અંગે દેવેન્દ્ર ફડણવીસે સ્પષ્ટ કર્યું કે સાચા ભારતીય નાગરિકોએ સહેજ પણ ગભરાવાની જરૂર નથી. આ ટેકનોલોજી માત્ર ગેરકાયદેસર વિદેશીઓને જ લક્ષ્યમાં રાખવા માટે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય મુંબઈને એક સુરક્ષિત અને વ્યવસ્થિત શહેર બનાવવાનો છે.
નિષ્કર્ષ: સુરક્ષા અને ટેકનોલોજીનો સમન્વય
મહારાષ્ટ્ર સરકારની આ પહેલ દેશમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાપનના એક નવા યુગની શરૂઆત છે. જો આ AI મોડલ સફળ રહેશે, તો આવનારા સમયમાં અન્ય રાજ્યો પણ ઘૂસણખોરી અને નકલી દસ્તાવેજોની સમસ્યા ઉકેલવા માટે તેને અપનાવી શકે છે.
