ઈરાનમાં ઘેરાતું સંકટ: ભારતે ‘ઈમીડિયેટ એક્ઝિટ’ એડવાઈઝરી જાહેર કરી, 12,000થી વધુના મોતની આશંકા
ઈરાનમાં બગડતી સુરક્ષા સ્થિતિ, ભાંગી પડેલી અર્થવ્યવસ્થા અને હિંસક સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો વચ્ચે ભારત સરકારે ત્યાં રહેતા પોતાના તમામ નાગરિકો માટે એક અતિ-મહત્વની એડવાઈઝરી (Urgent Advisory) જાહેર કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) ભારતીય નાગરિકો, ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ, શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓને સલાહ આપી છે કે તેઓ ઉપલબ્ધ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ અથવા પરિવહનના અન્ય કોઈ પણ માધ્યમ દ્વારા તાત્કાલિક ઈરાન છોડી દે.
વણસતી સ્થિતિ અને ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ
ઈરાનમાં 2025ના અંતથી શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો હવે એક વ્યાપક વિદ્રોહનું સ્વરૂપ લઈ ચૂક્યા છે, જેને 1979ની ક્રાંતિ પછીનું સૌથી મોટું આંદોલન ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષા દળો વચ્ચેના સંઘર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં 12,000 થી 20,000 લોકોના મોત થયા હોવાની આશંકા છે. પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા અને માહિતીના ફેલાવાને રોકવા માટે, ઈરાની સત્તાવાળાઓએ 8 જાન્યુઆરી 2026 થી દેશમાં લગભગ સંપૂર્ણ ઈન્ટરનેટ અને ટેલિફોન બ્લેકઆઉટ અમલમાં મૂક્યું છે.
ભારતીયોની સુરક્ષા અને સ્થળાંતર
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નાગરિકોની સુરક્ષા તેની સર્વોચ્ચ અગ્રતા છે. તેહરાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે નાગરિકોને નીચે મુજબના નિર્દેશો આપ્યા છે:
- પ્રદર્શન વાળા વિસ્તારો અને ભીડભાડ વાળી જગ્યાઓથી દૂર રહો.
- પોતાના પાસપોર્ટ અને ઓળખપત્ર જેવા દસ્તાવેજો દરેક સમયે સાથે રાખો.
- દૂતાવાસ સાથે તાત્કાલિક નોંધણી (Registration) કરાવો.
દૂતાવાસે ઈમરજન્સી હેલ્પલાઈન નંબરો પણ જાહેર કર્યા છે: +989128109115, +989128109109, +989128109102, અને +989932179359. અગાઉ, તેહરાનથી કેટલાક ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા અને કેટલાકને આર્મેનિયાની સરહદ મારફતે દેશની બહાર જવામાં મદદ કરવામાં આવી હતી.
આર્થિક સંકટ અને ભારત પર અસર
આ ઉથલપાથલનું મુખ્ય કારણ ઈરાની ચલણ ‘રિયાલ’નું ઐતિહાસિક અવમૂલ્યન અને 42% થી વધુનો ફુગાવો (Inflation) છે. આ સંકટની સીધી અસર ભારતના વેપાર પર પણ પડી છે. ઈરાન ખાતે થતી બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં મોટો અવરોધ આવ્યો છે, જેના કારણે ભારતીય બજારોમાં બાસમતીના ભાવમાં કિલો દીઠ ₹5-10નો ઘટાડો નોંધાયો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓને સમર્થન આપતા ઈરાની શાસનને ચેતવણી આપી છે અને કહ્યું છે કે “મદદ આવી રહી છે”. બીજી તરફ બ્રિટન, જર્મની અને ફ્રાન્સ જેવા દેશોએ પણ શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ વિરુદ્ધ થઈ રહેલી હિંસાની કડક નિંદા કરી છે. સુરક્ષાના કારણોસર એમિરેટ્સ અને ટર્કિશ એરલાઇન્સ સહિતની ઘણી આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સે ઈરાન માટેની તેમની ફ્લાઇટ્સ રદ કરી દીધી છે.
ભારતીય નાગરિકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ તેહરાન સ્થિત દૂતાવાસની વેબસાઇટ અને સોશિયલ મીડિયા ચેનલો દ્વારા અપડેટ રહે.
