માત્ર શો-પીસ નથી આ કાળું ટપકું! iPhone ના LiDAR સેન્સરની આ 4 ખાસિયતો જાણીને તમે ચોંકી જશો
એપલના આઈફોન (iPhone) તેની પ્રીમિયમ ડિઝાઇન અને શાનદાર કેમેરા ક્વોલિટી માટે આખી દુનિયામાં પ્રખ્યાત છે. જો તમે ક્યારેય iPhone ના ‘પ્રો’ (Pro) મોડલના કેમેરા સેટઅપને ધ્યાનથી જોયો હશે, તો તમે નોંધ્યું હશે કે ત્રણ મોટા લેન્સની નીચે એક નાનું ઘેરું કાળું ‘ટપકું’ હોય છે.
મોટાભાગના યુઝર્સ તેને ફ્લેશનો ભાગ અથવા કોઈ એક્સ્ટ્રા માઇક્રોફોન સમજી લે છે, પરંતુ હકીકતમાં આ એક અત્યંત શક્તિશાળી ટેકનોલોજી છે જેને LiDAR કહેવામાં આવે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ કાળું ટપકું શું છે, તે કેવી રીતે કામ કરે છે અને તમારા આઈફોન માટે તે કેમ જરૂરી છે.
શું છે આ કાળું ટપકું? (LiDAR સેન્સર)
કેમેરા મોડ્યુલની અંદર દેખાતું આ કાળું ટપકું વાસ્તવમાં LiDAR (લાઇટ ડિટેક્શન એન્ડ રેન્જિંગ) સેન્સર છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, આ એક એવી ટેકનોલોજી છે જે લેસર લાઈટ (ટેકનોલોજીની ભાષામાં ઇન્ફ્રારેડ લેસર) નો ઉપયોગ કરીને અંતર અને સપાટીની બનાવટને માપે છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે આ જ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ નાસા (NASA) તેના અવકાશ અભિયાનોમાં અને એલોન મસ્કની ટેસ્લા જેવી કંપનીઓ પોતાની સેલ્ફ-ડ્રાઇવિંગ કારમાં અવરોધોને ઓળખવા માટે કરે છે. એપલે તેને સૌપ્રથમ 2020 માં iPhone 12 Pro અને iPhone 12 Pro Max સાથે રજૂ કર્યું હતું. ત્યારથી તે માત્ર ‘પ્રો’ મોડલ્સની ઓળખ બની ગયું છે.
LiDAR સેન્સર કેવી રીતે કામ કરે છે?
LiDAR ના કામ કરવાની રીત કોઈ ચામાચીડિયાના શિકાર કરવાની રીત જેવી જ છે, બસ અહીં અવાજની જગ્યાએ લેસર કિરણોનો ઉપયોગ થાય છે. તેની પ્રક્રિયા ત્રણ તબક્કામાં પૂર્ણ થાય છે:
-
કિરણોનું ઉત્સર્જન: સેન્સરની અંદર રહેલું એક એમિટર ખૂબ જ ઝડપથી અદ્રશ્ય ઇન્ફ્રારેડ લેસરના કિરણો છોડે છે.
-
પરાવર્તન (Reflection): આ કિરણો કેમેરાની સામે રહેલી વસ્તુઓ (જેમ કે માણસ, ખુરશી કે દીવાલ) સાથે અથડાઈને પાછા ફરે છે.
-
અંતરનું માપ (Time of Flight): આઈફોનનું પ્રોસેસર એ માપે છે કે આ કિરણોને અથડાઈને પાછા આવવામાં કેટલો સમય લાગ્યો. પ્રકાશની ગતિના આધારે ફોન એ ચોક્કસ ગણતરી કરી લે છે કે તે વસ્તુ કેમેરાથી કેટલી દૂર છે.
કારણ કે આ સેન્સર એકસાથે હજારો કિરણોનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી તે તમારા ફોનની સામે રહેલા રૂમ કે વાતાવરણનો એક સંપૂર્ણ 3D મેપ તૈયાર કરી લે છે.
તમારા iPhoneમાં આનો શું ઉપયોગ છે?
તમારા iPhoneમાં આનો શું ઉપયોગ છે?ભલે એપલ તેને મેગાપિક્સલની જેમ જોરશોરથી પ્રમોટ નથી કરતું, પરંતુ તે તમારા ફોનના અનુભવને શાંતિથી બહેતર બનાવે છે:
1. બેટર નાઇટ ફોટોગ્રાફી (Night Mode Focus)
અંધારામાં કે ઓછી રોશનીમાં કેમેરા લેન્સ માટે વસ્તુઓ પર ફોકસ કરવું મુશ્કેલ હોય છે. LiDAR સેન્સર અંધારામાં પણ લેસર મોકલીને વસ્તુઓનું સચોટ અંતર જાણી લે છે, જેનાથી કેમેરા 6 ગણી વધુ ઝડપથી ફોકસ કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે પ્રો મોડલ્સમાં ‘નાઈટ મોડ પોટ્રેટ’ ફોટો આટલા શાનદાર આવે છે.
2. ઓગમેન્ટેડ રિયાલિટી (AR)માં ક્રાંતિ
AR એપ્સ (જેમ કે IKEA એપ દ્વારા ઘરમાં વર્ચ્યુઅલ ફર્નિચર ગોઠવીને જોવું) માટે LiDAR વરદાન સમાન છે. તે રૂમની લાદી, દીવાલો અને ખૂણાઓને એકદમ સચોટ રીતે માપી લે છે, જેનાથી વર્ચ્યુઅલ વસ્તુઓ બિલકુલ અસલી જેવી દેખાય છે.
3. સચોટ માપણી (Measurement Tool)
આઈફોનની અંદર રહેલી ‘Measure’ એપ આ સેન્સરનો ઉપયોગ કરીને કોઈપણ વસ્તુની લંબાઈ, પહોળાઈ અને ઊંચાઈને ઈંચે-ઈંચ સચોટ માપી શકે છે. અહીં સુધી કે તમે કોઈ વ્યક્તિની સામે ઊભા રહીને તેની ચોક્કસ હાઈટ પણ પળવારમાં જાણી શકો છો.
4. 3D સ્કેનિંગ
પ્રોફેશનલ લોકો આ સેન્સરનો ઉપયોગ કરીને કોઈ રૂમ કે વસ્તુનું 3D સ્કેન તૈયાર કરી શકે છે, જેનો ઉપયોગ પછીથી 3D પ્રિન્ટિંગ અથવા આર્કિટેક્ચરલ ડિઝાઇનિંગ માટે કરી શકાય છે.
તમે તેને જાતે ચાલુ કેમ નથી કરી શકતા?
LiDAR સેન્સરની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે સ્માર્ટલી બેકગ્રાઉન્ડમાં કામ કરે છે. તમે સેટિંગમાં જઈને તેને ઓન કે ઓફ કરી શકતા નથી. જ્યારે પણ તમે ઓછી રોશનીમાં ફોટો લો છો અથવા કોઈ AR એપ ખોલો છો, ત્યારે આઈફોનનું સોફ્ટવેર પોતાની મેળે તેને એક્ટિવેટ કરી દે છે. સ્ક્રીન પર આના માટે કોઈ અલગ બટન હોતું નથી.
નિષ્કર્ષ
આઈફોનની પાછળનું આ ‘કાળું ટપકું’ માત્ર એક ડિઝાઇન નથી, પરંતુ એન્જિનિયરિંગનો એક નાનો ચમત્કાર છે. તે તમારા ફોનને માત્ર એક કેમેરા ફોન જ નહીં, પણ એક શક્તિશાળી 3D સ્કેનર અને સ્માર્ટ વિઝન ડિવાઇસ બનાવે છે.
