શબ-એ-મેરાજ 2026: આજે ઇસ્લામની સૌથી મુકદ્દસ રાત, જાણો મેરાજની સફર અને નમાઝની ભેટનો ઇતિહાસ
ઇસ્લામિક કેલેન્ડર મુજબ, રજબ મહિનો તેની બરકતો અને ઐતિહાસિક ઘટનાઓ માટે જાણીતો છે. આ પવિત્ર મહિનાની 27મી તારીખની રાત્રિને ‘શબ-એ-મેરાજ’ કહેવામાં આવે છે. આ તે રાત્રિ છે જેને ઇસ્લામમાં ‘ચમત્કારોની રાત્રિ’ અને ‘નમાઝની ભેટની રાત્રિ’ તરીકે અત્યંત સન્માન સાથે મનાવવામાં આવે છે.
વર્ષ 2026માં શબ-એ-મેરાજ આજે, શુક્રવાર 16 જાન્યુઆરી ના રોજ મનાવવામાં આવી રહી છે. શુક્રવાર (જુમ્મા) નો દિવસ હોવાને કારણે આ રાત્રિનું મહત્વ અને આધ્યાત્મિક આશીર્વાદ અનેકગણો વધી ગયો છે.
શું છે શબ-એ-મેરાજ? (અર્થ અને પૃષ્ઠભૂમિ)
‘શબ-એ-મેરાજ’ બે શબ્દોના મેળાપથી બનેલો શબ્દ છે:
-
શબ: ફારસી શબ્દ જેનો અર્થ થાય છે ‘રાત’.
-
મેરાજ: અરબી શબ્દ જેનો અર્થ થાય છે ‘સીડી’ અથવા ‘ઉપરની તરફ જવું’ (આકાશી સફર).
કુરાન અને હદીસ મુજબ, આ રાત્રિએ અલ્લાહના રસૂલ હઝરત મોહમ્મદ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) એ એક ચમત્કારિક પ્રવાસ કર્યો હતો. આ સફરના બે ભાગ હતા:
-
ઇસરા (Al-Isra): મક્કાની મસ્જિદ-અલ-હરામથી જેરૂસલેમની મસ્જિદ-અલ-અક્સા સુધીનો પ્રવાસ.
-
મેરાજ (Al-Miraj): મસ્જિદ-અલ-અક્સાથી સાતેય આકાશની સફર અને પછી અલ્લાહ તાલા સાથે ‘સિદરતુલ મુન્તહા’ પાસે મુલાકાત.
મેરાજની સફર અને અલ્લાહની મુલાકાત
ઇસ્લામિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ રાત્રિએ હઝરત જિબ્રાઈલ (અ.સ.) પેગંબર સાહેબ પાસે ‘બુરાક’ (એક આકાશી સવારી) લઈને આવ્યા હતા.
-
પ્રથમ તબક્કો: પેગંબર સાહેબ પહેલા જેરૂસલેમ (બૈતુલ મુકદ્દસ) પહોંચ્યા, જ્યાં તેમણે તમામ નબીઓ (પેગંબરો) ની નમાઝમાં ઈમામત (નેતૃત્વ) કરી.
-
આકાશી સફર: ત્યારબાદ તેઓ સાતેય આકાશ તરફ આગળ વધ્યા, જ્યાં તેમની મુલાકાત હઝરત આદમ (અ.સ.), હઝરત ઈસા (અ.સ.), હઝરત મૂસા (અ.સ.) અને અન્ય મહાન પેગંબરો સાથે થઈ.
-
સિદરતુલ મુન્તહા: અંતે તેઓ એવા સ્થાન પર પહોંચ્યા જ્યાંથી આગળ જિબ્રાઈલ (અ.સ.) પણ જઈ શકતા નહોતા. ત્યાં અલ્લાહ તાલા અને પેગંબર મોહમ્મદ (સ.અ.વ.) વચ્ચે પડદા પાછળ વાતચીત થઈ.
નમાઝની અમૂલ્ય ભેટ
શબ-એ-મેરાજની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આ જ રાત્રિએ અલ્લાહ તાલાએ ઉમ્મતે મોહમ્મદિયા (મુસ્લિમો) ને પાંચ વખતની નમાઝની ભેટ આપી હતી. શરૂઆતમાં 50 નમાઝનો આદેશ થયો હતો, જેને અલ્લાહએ પોતાના નબીની વિનંતી પર ઘટાડીને પાંચ વખત કરી દીધી, પરંતુ એ વચન આપ્યું કે જે પાંચ વખતની નમાઝ પઢશે, તેને 50 નમાઝ જેટલું જ પુણ્ય (સવાબ) મળશે.
શબ-એ-મેરાજની ફઝીલત અને ઇબાદત (Islamic Importance)
આ રાત્રિનું મહત્વ એટલું વધારે છે કે તેને ‘દુઆઓની કબૂલાતવાળી રાત્રિ’ માનવામાં આવે છે. આ રાત્રિએ મુસ્લિમો વિશેષ રૂપે નીચે મુજબની ઇબાદતો કરે છે:
-
શબ-બેદારી (આખી રાત જાગવું): મુસ્લિમો આખી રાત જાગીને નફિલ નમાઝ પઢે છે અને અલ્લાહનું સ્મરણ કરે છે.
-
કુરાનની તિલાવત: અલ્લાહના કલામ (કુરાન) ને વાંચવું અને સમજવું આ રાત્રિએ ખૂબ જ પુણ્યનું કામ છે.
-
તૌબા અને ઇસ્તગફાર: પોતાના ગુનાઓની માફી માંગવી અને ખુદાની રહેમત માટે દુઆ કરવી એ આ રાતની પરંપરા છે.
-
દુરૂદ શરીફની કસરત: પેગંબર મોહમ્મદ (સ.અ.વ.) પર સલામ અને દુરૂદ મોકલવા આ પવિત્ર રાત્રિમાં આધ્યાત્મિક શાંતિ આપે છે.
-
રોજો રાખવો: જોકે 27 રજબનો રોજો ફરજિયાત નથી, પરંતુ સુન્નત અને નફિલ તરીકે ઘણા મુસ્લિમો બીજા દિવસે રોજો રાખે છે.
મુસ્લિમો માટે આજની રાત્રિનો સંદેશ
શબ-એ-મેરાજ આપણને એ શીખવે છે કે અલ્લાહની શક્તિ અસીમિત છે અને તે પોતાના બંદાઓની નજીક છે. આ રાત્રિ આપણને નમાઝની પાબંદીની યાદ અપાવે છે, જે મોમિન (સાચા મુસ્લિમ) માટે મેરાજ (આધ્યાત્મિક ઊંચાઈ) સમાન છે.
અપીલ: આજની રાત્રિએ સમગ્ર વિશ્વમાં શાંતિ અને ભાઈચારા માટે દુઆ કરો. બીમાર લોકો માટે સ્વાસ્થ્ય અને અસહાય લોકો માટે મદદની પ્રાર્થના કરો.
નિષ્કર્ષ
શબ-એ-મેરાજ માત્ર એક ઐતિહાસિક ઘટનાની યાદ નથી, પરંતુ પોતાને અલ્લાહની નજીક લઈ જવાની એક સુવર્ણ તક છે. શુક્રવારની આ રાત્રિ દરેક મુસ્લિમ માટે રહેમતનો વરસાદ લઈને આવી છે.

નમાઝની અમૂલ્ય ભેટ