ગાઝાના પુનઃનિર્માણ માટે ઇજિપ્તનો માસ્ટર પ્લાન: 5 વર્ષ, $53 બિલિયન અને નવી આશા
ઇજિપ્ત દ્વારા ગાઝા પટ્ટીને ફરીથી વસાવવા અને ત્યાં સ્થાયી શાંતિ સ્થાપવા માટે એક વ્યાપક 5-વર્ષીય પુનઃનિર્માણ યોજનાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાનું કુલ બજેટ 53 બિલિયન ડોલર નક્કી કરવામાં આવ્યું છે, જેને ત્રણ મુખ્ય તબક્કામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આરબ લીગે આ પ્રસ્તાવનું સ્વાગત કરતા તેને ‘હવે એક આરબ યોજના’ ગણાવી છે.
પુનઃનિર્માણના ત્રણ મુખ્ય તબક્કા
આ યોજના ગાઝાના અર્થતંત્ર અને પાયાની સુવિધાઓને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે:
- પ્રારંભિક રાહત તબક્કો (6 મહિના – $3 બિલિયન): આ તબક્કાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુદ્ધનો કાટમાળ હટાવવો (લગભગ 50 મિલિયન ટન), સુરંગો સાફ કરવી અને વિસ્થાપિતો માટે કામચલાઉ આવાસ બનાવવાનો છે. ગાઝાની અંદર જ સાત વિશેષ સ્થળો પર આશરે 15 લાખ લોકોને વસાવવા માટે કામચલાઉ ઘરો બનાવવામાં આવશે.
- પ્રથમ પુનઃનિર્માણ તબક્કો (2 વર્ષ – $20 બિલિયન): 2027 સુધી ચાલનારા આ તબક્કામાં રસ્તાઓ અને જાહેર ઉપયોગિતાઓ જેવી આવશ્યક માળખાગત સુવિધાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. આ અંતર્ગત 2 લાખ કાયમી ઘરો બનાવવામાં આવશે અને 20,000 એકર ખેતીલાયક જમીનનો ઉદ્ધાર કરવામાં આવશે.
- બીજો પુનઃનિર્માણ તબક્કો (2.5 વર્ષ – $30 બિલિયન): 2030 સુધીમાં પૂર્ણ થનારા આ તબક્કામાં વધુ 2 લાખ ઘરોની સાથે-સાથે એક નવો ઔદ્યોગિક વિસ્તાર, વ્યાપારી બંદર અને ગાઝા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટનું નિર્માણ પ્રસ્તાવિત છે.
વહીવટ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા
ઇજિપ્તની યોજનાનો એક મહત્વનો ભાગ ગાઝાની શાસન વ્યવસ્થામાં ફેરફાર લાવવાનો છે. યોજના અનુસાર, હમાસના નેતૃત્વવાળી સરકારના સ્થાને ‘નેશનલ કમિટી ફોર ધ એડમિનિસ્ટ્રેશન ઓફ ગાઝા’ (NCAG) નામનો એક ટેકનિકલ અને બિન-રાજકીય વહીવટ નિયુક્ત કરવામાં આવશે.
- નેતૃત્વ: આ 15 સભ્યોની સમિતિનું નેતૃત્વ અલી શાથ કરશે અને તે પેલેસ્ટિનિયન ઓથોરિટી (PA) ના નેજા હેઠળ કામ કરશે.
- સુરક્ષા: કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે ઇજિપ્ત અને જોર્ડન પેલેસ્ટિનિયન પોલીસ દળોને તાલીમ આપશે. સાથે જ, સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ સેના (Peacekeeping Force) ની તૈનાત કરવાનું પણ સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.
રાજકીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા
ઇજિપ્તએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ યોજના ‘ટુ-સ્ટેટ સોલ્યુશન’ પર આધારિત છે અને ગાઝામાંથી લોકોને બળજબરીથી હટાવવા (Displacement) ના કોઈપણ વિચારને સખત રીતે નકારી કાઢે છે. આ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ‘રિવિએરા’ યોજનાથી વિપરીત છે, જેમાં ગાઝાવાસીઓને ઇજિપ્ત અથવા જોર્ડન મોકલવાની વાત કરવામાં આવી હતી.
જોકે, ઇઝરાયલે આ યોજનાને નકારી કાઢી છે અને તેને “જૂની વિચારસરણી” ગણાવતા ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે તેમાં હમાસના હુમલાઓની નિંદા કરવામાં આવી નથી. બીજી તરફ, હમાસે એવા પ્રયાસોનું સ્વાગત કર્યું છે જે ગાઝાવાસીઓના વિસ્થાપનને અટકાવે છે.
ગાઝાની વર્તમાન સ્થિતિ
પુનઃનિર્માણની આ પહેલ ત્યારે આવી છે જ્યારે ગાઝા માનવીય સંકટના સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, ઓક્ટોબર 2023 થી અત્યાર સુધીમાં 48,400 થી વધુ પેલેસ્ટિનિયનો માર્યા ગયા છે અને આશરે 1.9 મિલિયન લોકો આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત થયા છે. ગાઝાનું 95% શિક્ષણ માળખું અને 60% થી વધુ આવાસો નાશ પામ્યા છે અથવા નુકસાન પામ્યા છે.
આ યોજના માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા એપ્રિલમાં કાહિરામાં એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન યોજવામાં આવશે, જેમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ અને ખાનગી રોકાણકારો પાસે મદદ માંગવામાં આવશે.
