MD ડ્રગ્સ: કેટલા વપરાશકર્તાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી, તેઓ કોણ છે, અને ડ્રગ્સ સામેનું યુદ્ધ હજુ પણ કેમ અધૂરું લાગે છે
ગુજરાતમાં દારૂબંધી છે. રસ્તા પર કોઈ વ્યક્તિ દારૂ પીધેલી હાલતમાં જોવા મળે અથવા તેની પાસે દારૂની નાની બોટલ પણ મળી આવે, તો પોલીસ તુરંત ‘પ્રોહિબિશન એક્ટ’ હેઠળ તેની ધરપકડ કરે છે. તેનું મેડિકલ ચેકઅપ થાય છે, લોકઅપમાં રાત વિતાવવી પડે છે અને કોર્ટના ધક્કા ખાવા પડે છે. પોલીસ ગૌરવ સાથે દર મહિને ‘દારૂડિયાઓ’ પકડવાના આંકડા જાહેર કરે છે.
પરંતુ, જ્યારે વાત આવે છે MD (મેફેડ્રોન), કોકેન કે ચરસ જેવા જીવલેણ ડ્રગ્સની, ત્યારે ચિત્ર બદલાઈ જાય છે. અખબારોમાં રોજ સમાચાર આવે છે કે “કરોડોનું ડ્રગ્સ પકડાયું”, “સપ્લાયરની ધરપકડ થઈ”, “ફેક્ટરી સીલ કરાઈ”. આ બધું બહુ સારું લાગે છે, પણ એક પાયાનો પ્રશ્ન ગાયબ છે: આ કરોડોનું ડ્રગ્સ પીનારા ‘ડ્રગીયાઓ’ ક્યાં છે? શું તેઓ હવામાં ઓગળી ગયા? કે પછી પોલીસ તેમને પકડવામાં રસ નથી ધરાવતી?
૧. માંગ અને પુરવઠો: અર્થશાસ્ત્રનો સાદો નિયમ
કોઈપણ વેપાર ત્યારે જ ચાલે જ્યારે તેની ‘માંગ’ હોય. જો બજારમાં ડ્રગ્સ લેનારા હજારો યુવાનો ન હોત, તો પેડલર્સ પાકિસ્તાન કે અન્ય દેશોમાંથી ડ્રગ્સ ઘુસાડવાનું જોખમ ન લેત. પોલીસનું આખું ધ્યાન ‘સપ્લાય’ તોડવા પર છે, જે આવકાર્ય છે, પરંતુ ‘ડિમાન્ડ’ એટલે કે વપરાશકર્તાઓ (Users) સામેની કાર્યવાહી ઠંડા બસ્તામાં કેમ છે?
જો એક પેડલર ૫ કિલો MD સાથે પકડાય છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તેની પાસે ઓછામાં ઓછા ૫૦૦ થી ૧૦૦૦ ગ્રાહકોનું નેટવર્ક છે. પોલીસ આ પેડલરનો મોબાઈલ જપ્ત કરે છે, પણ એ મોબાઈલમાં રહેલા સેંકડો ગ્રાહકોના નંબર પર કાર્યવાહી કેમ નથી થતી? દારૂડિયાઓને રસ્તા પરથી પકડી પાડતી પોલીસ, હાઈ-પ્રોફાઇલ પાર્ટીઓમાં નશો કરતા ડ્રગીયાઓ સુધી કેમ નથી પહોંચતી?
૨. કોણ છે આ ડ્રગીયાઓ? સમાજનું વરવું સત્ય
MD ડ્રગ્સનો ઉપયોગ કરનારા લોકો કોઈ ચોક્કસ વર્ગના નથી. તે સમાજના દરેક સ્તરમાં ફેલાયેલા છે:
-
કોલેજના યુવાનો: હોસ્ટેલ અને પીજી (PG) માં રહેતા વિદ્યાર્થીઓ જેમને ‘પાર્ટી ડ્રગ’ ના નામે ફસાવવામાં આવે છે.
-
હાઈ-સોસાયટી નબીરાઓ: ઉદ્યોગપતિઓના નબીરાઓ જે લક્ઝરી ફાર્મહાઉસ અને પ્રાઈવેટ પાર્ટીઓમાં લાખો રૂપિયાનો નશો કરે છે.
-
વર્કિંગ પ્રોફેશનલ્સ: આઈટી (IT), મીડિયા અને કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં કામ કરતા લોકો જે તણાવ દૂર કરવાના બહાને વ્યસની બને છે.
-
મહિલાઓ અને સગીરો: ચિંતાજનક રીતે હવે યુવતીઓ અને ૧૮ વર્ષથી નાની ઉંમરના કિશોરો પણ આ જાળમાં ફસાયા છે.
જ્યારે આ લોકો પકડાય છે, ત્યારે ઘણીવાર ‘વગદાર’ પરિવારોના દબાણ હેઠળ અથવા ‘પુનર્વસન’ ના નામે તેમને ગુપ્ત રીતે છોડી દેવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે જનતા પૂછે છે: “આંકડા ક્યાં છે?”
૩. પોલીસની કાર્યવાહી અને આંકડાની માયાજાળ
પોલીસ પ્રેસ રિલીઝમાં હંમેશા જણાવે છે કે “કરોડોનું ડ્રગ્સ જપ્ત કર્યું”. જપ્ત થયેલા ડ્રગ્સની આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમત બતાવીને વાહવાહી મેળવવામાં આવે છે. પરંતુ એ પ્રેસ રિલીઝમાં ક્યારેય એવું નથી હોતું કે “આ ડ્રગ્સ ખરીદનારા ૫૦ યુવાનોની ધરપકડ કરાઈ”.
પારદર્શિતાનો અભાવ: શું ગુજરાત પોલીસ પાસે એવો કોઈ ડેટા છે કે છેલ્લા એક વર્ષમાં કેટલા ‘કન્ઝ્યુમર્સ’ (વપરાશકર્તાઓ) ની ધરપકડ થઈ? કઈ કોલેજો કે કયા વિસ્તારોમાં ડ્રગ્સનું સેવન સૌથી વધુ છે? જો આ આંકડા જાહેર કરવામાં આવે, તો જ વાલીઓ જાગૃત થશે. પરંતુ અત્યારે તો બધું ‘ગોપનીયતા’ ના ઓઠા હેઠળ દબાવી દેવામાં આવે છે.
૪. ફાઇનાન્સરો અને સફેદપોશ ગુનેગારો
ડ્રગ્સના વેપારમાં પેડલર તો માત્ર એક મહોરું છે. અસલી ખેલાડીઓ એ છે જે આ નેટવર્કને ફંડ પૂરું પાડે છે. હવાલા અને મની લોન્ડરિંગ દ્વારા કરોડો રૂપિયા વિદેશ જાય છે. આ ફાઇનાન્સરો મોટાભાગે સમાજમાં પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓ તરીકે ફરતા હોય છે.
જ્યાં સુધી પોલીસ આ આર્થિક કરોડરજ્જુને નહીં તોડે, ત્યાં સુધી એક પેડલર પકડાશે તો બીજો ઊભો થઈ જશે. પોલીસ દારૂડિયાઓના ઘર સુધી પહોંચી જાય છે, તો ડ્રગ્સના ફાઇનાન્સરોના શેલ કંપનીઓ અને બેંક એકાઉન્ટ્સ સુધી કેમ નથી પહોંચી શકતી?
૫. સામાજિક વિનાશ: જે આંકડામાં દેખાતો નથી
એક ડ્રગીયો પકડાય ત્યારે માત્ર એક ધરપકડ નથી થતી, પણ એક આખું પરિવાર બરબાદ થાય છે.
-
આર્થિક પાયમાલી: ડ્રગ્સની લત પૂરી કરવા યુવાનો ઘરમાં ચોરી કરે છે અથવા દેવું કરે છે.
-
માનસિક રોગો: MD ડ્રગ્સ મગજને કાયમી નુકસાન પહોંચાડે છે, જેનાથી આત્મહત્યા અને હિંસાના કિસ્સા વધે છે.
-
ગુનાખોરીમાં વધારો: નશાના પૈસા મેળવવા માટે યુવાનો લૂંટફાટ અને હત્યા જેવા ગુનાઓ તરફ વળે છે.
૬. જનતાની માંગ: હવે શું થવું જોઈએ?
હવે સમય આવી ગયો છે કે પોલીસ તેની રણનીતિ બદલે. માત્ર ‘માલ’ પકડવાથી ડ્રગ્સ નાબૂદ નહીં થાય, ‘માણસ’ પકડવો પડશે.
-
સમાન કાર્યવાહી: જેમ દારૂ પીનારા પર કેસ થાય છે, તેમ ડ્રગ્સ લેનારા પર પણ NDPS એક્ટ હેઠળ કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ અને તેના આંકડા જાહેર થવા જોઈએ.
-
પબ્લિક નેમિંગ (Naming and Shaming): જે હાઈ-પ્રોફાઇલ લોકો ડ્રગ્સ લેતા પકડાય, તેમના નામ જાહેર કરવા જોઈએ જેથી સમાજમાં ડર પેદા થાય.
-
કોલેજોમાં રેન્ડમ ચેકિંગ: શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની આસપાસ સાદા ડ્રેસમાં પોલીસ તૈનાત કરવી જોઈએ અને શંકાસ્પદ લોકોના બ્લડ ટેસ્ટ કરવા જોઈએ.
-
ફાઇનાન્સરો પર એટેક: ડ્રગ્સના વેપારમાં રોકાણ કરનારાઓની મિલકતો જપ્ત કરવી જોઈએ.
-
હેલ્પલાઈન અને સુરક્ષા: જે યુવાનો વ્યસન છોડવા માંગે છે તેમને સુરક્ષા આપવી જોઈએ અને જેઓ બાતમી આપે તેમની ઓળખ ગુપ્ત રાખવી જોઈએ.
નિષ્કર્ષ: ‘ઉડતા ગુજરાત’ રોકવાની છેલ્લી તક
જો આપણે અત્યારે નહીં જાગીએ, તો ગુજરાતની હાલત પણ પંજાબ જેવી થતા વાર નહીં લાગે. પોલીસ માટે આ માત્ર એક ‘ક્રાઈમ’ હોઈ શકે, પણ સમાજ માટે આ અસ્તિત્વની લડાઈ છે. દારૂડિયાઓ પાછળ લાઠી લઈને દોડતી પોલીસ ક્યારે ‘ડ્રગીયાઓ’ ને પાંજરે પૂરશે? ક્યારે ગુજરાતના ચોક અને ગલીઓ આ સફેદ ઝેરથી મુક્ત થશે?
