ભારતનો ટેકનિકલ શંખનાદ: આગામી 18 મહિનામાં આવશે સ્વદેશી સ્માર્ટફોન, દુનિયામાં વધી રહ્યું છે દબદબો
ભારત વૈશ્વિક ટેકનોલોજીના નકશા પર પોતાની ઓળખ ઝડપથી બદલી રહ્યું છે. દાવોસમાં આયોજિત વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમ (WEF) 2026 દરમિયાન કેન્દ્રીય માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે એક મોટી જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, ભારત આગામી 12 થી 18 મહિનાની અંદર પોતાની વૈશ્વિક મોબાઈલ ફોન બ્રાન્ડ્સ લોન્ચ કરવા માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે. આ પગલું ભારતને માત્ર ‘દુનિયાની ફેક્ટરી’ થી ઉપર ઉઠાવીને એક ‘નવાચાર કેન્દ્ર’ (Innovation Hub) તરીકે સ્થાપિત કરશે.
નિકાસમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો અને અમેરિકામાં ચીનને પછાડ્યું
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે વૈશ્વિક સ્માર્ટ ડિવાઇસ વેપારમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ કરી છે. 2025 ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં, ભારત ચીનને પછાડીને અમેરિકાનો ટોચનો સ્માર્ટફોન નિકાસકાર દેશ બની ગયો છે, જેનો અમેરિકી આયાતમાં 44% હિસ્સો રહ્યો છે. વર્ષ 2025 ના પ્રથમ છ મહિનામાં સ્માર્ટફોન નિકાસનું મૂલ્ય $13.5 બિલિયન સુધી પહોંચી ગયું છે, જે પાછલા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં 60% નો વધારો દર્શાવે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 સુધીમાં કુલ મોબાઈલ ફોન નિકાસ $35 બિલિયન થવાનો અંદાજ છે.
ફેબ્રુઆરી 2026 થી સેમિકન્ડક્ટરનું વ્યાપારી ઉત્પાદન
ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઇકોસિસ્ટમમાં આત્મનિર્ભરતા માટે સેમિકન્ડક્ટરનું ઉત્પાદન એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન છે. મંત્રી વૈષ્ણવે માહિતી આપી હતી કે ભારતના ચાર માન્ય સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સમાંથી એકમાં પાઈલટ ઉત્પાદન શરૂ થઈ ગયું છે અને ફેબ્રુઆરી 2026 ના ત્રીજા અઠવાડિયાથી વ્યાપારી ઉત્પાદન શરૂ થવાની સંભાવના છે. છ દાયકાના પ્રયત્નો પછી આ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હશે.
મેક ઇન ઇન્ડિયા 3.0: ₹27,166 કરોડનું નવું રોકાણ
સરકારે ઉચ્ચ મૂલ્ય ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકોના સ્થાનિકીકરણ માટે ₹41,863 કરોડના 22 પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી છે. તેમાંથી ₹27,166 કરોડનો મોટો હિસ્સો ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ફોક્સકોન અને મધરસન ગ્રુપ દ્વારા મોબાઈલ એન્ક્લોઝર (મેટલ ફ્રેમ) બનાવવા પાછળ ખર્ચવામાં આવશે. આનાથી માત્ર આયાત પરની નિર્ભરતા જ ઓછી નહીં થાય, પરંતુ હજારો નવી રોજગારીની તકો પણ ઊભી થશે.
AI ની દુનિયામાં પણ ભારત અગ્રેસર
વૈષ્ણવે આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (IMF) ની એ ધારણાને પણ ફગાવી દીધી છે જેમાં ભારતને AI અર્થતંત્રોની ‘બીજી શ્રેણી’ માં રાખવામાં આવ્યું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે સ્ટેનફોર્ડના મતે, ભારત AI ટેલેન્ટ અને પ્રવેશની બાબતમાં વિશ્વમાં ત્રીજા સ્થાને છે. ભારતની AI વ્યૂહરચના પાંચ સ્તંભો—એપ્લિકેશન, મોડલ, ચિપ્સ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઊર્જા—પર આધારિત છે.
પડકારો અને ભવિષ્યની રાહ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જોકે ભારત એસેમ્બલીથી નવાચાર (Innovation) તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ સ્વદેશી બ્રાન્ડ્સ માટે વૈશ્વિક દિગ્ગજોનો સામનો કરવો સરળ નહીં હોય. હાલમાં ભારતીય બજાર પર વિદેશી બ્રાન્ડ્સનું વર્ચસ્વ છે, અને સ્વદેશી કંપનીઓએ સંશોધન અને વિકાસ (R&D), સોફ્ટવેર અનુભવ અને ગ્રાહક વિશ્વાસ (Consumer Trust) માં સુધારો કરવાની જરૂર છે. સર્વેક્ષણો દર્શાવે છે કે 78% ભારતીય ગ્રાહકો સ્વદેશી ફોન ખરીદવા ઈચ્છુક છે, જો તેમની ગુણવત્તા અને ફીચર્સ વૈશ્વિક ધોરણોની સમકક્ષ હોય.
ભારત હવે માત્ર સ્પેરપાર્ટ્સ જોડનારો દેશ નથી રહ્યો, પરંતુ એક સ્પર્ધાત્મક ટેકનિકલ પાવરહાઉસ બની રહ્યો છે. મંત્રી વૈષ્ણવના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતનો વિકાસ દર સૌથી ઝડપી રહેશે અને આગામી કેટલાક વર્ષોમાં ભારતીય સ્માર્ટફોન બ્રાન્ડ્સ વૈશ્વિક સ્તરે ‘એપલ’ જેવા દિગ્ગજોને ટક્કર આપતી જોવા મળશે.
