જીવામૃત અને ગાય આધારિત ખેતી અંગે વિસ્તૃત માર્ગદર્શન સાથે NMNF અંતર્ગત ખેડૂત જાગૃતિ કાર્યક્રમ
પોરબંદર તાલુકાના ઓડદર ગામે ‘નેશનલ મિશન ઓન નેચરલ ફાર્મિંગ’ (NMNF) અંતર્ગત ખેડૂતો માટે એક વિશેષ જાગૃતિ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રોજેક્ટ ડાયરેક્ટર, આત્મા (ATMA) ના માર્ગદર્શન હેઠળ યોજાયેલા આ કાર્યક્રમની ખાસિયત એ રહી કે તેમાં ગામની ખેડૂત બહેનોએ ખૂબ જ મોટી સંખ્યામાં હાજર રહીને પ્રાકૃતિક ખેતી પ્રત્યે પોતાની રૂચિ દર્શાવી હતી.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ સ્તંભ અને જીવામૃત
એગ્રી આસિસ્ટન્ટ રણજીત દાસાએ ખેડૂતોને વૈજ્ઞાનિક અને પરંપરાગત ખેતીના સમન્વય વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજણ આપી હતી:
-
પાંચ મુખ્ય આયામો: પ્રાકૃતિક ખેતીના પાયા સમાન પાંચ આયામો (બીજામૃત, જીવામૃત, આચ્છાદન, વાપ્સા અને સંરક્ષણ) વિશે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
-
જીવામૃતનું મહત્વ: ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી બનતું જીવામૃત જમીનને કેવી રીતે જીવંત બનાવે છે અને પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે, તેની બનાવટની પ્રત્યક્ષ સમજ પૂરી પાડવામાં આવી હતી.
રવિ પાકનું આયોજન અને ટેકનિકલ માર્ગદર્શન
હાલમાં રવિ પાકની સીઝન ચાલતી હોવાથી, ખેડૂતોને ઓછા ખર્ચે વધુ અને ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન મળે તે માટે ટેકનિકલ માહિતી શેર કરવામાં આવી હતી:
૧. પાકની કાળજી: શિયાળુ પાકમાં રોગ-જીવાત સામે કુદરતી અર્કનો ઉપયોગ કરી કેવી રીતે રક્ષણ મેળવવું તેનું માર્ગદર્શન અપાયું.
૨. જમીન સુધારણા: રાસાયણિક ખાતરોનો ત્યાગ કરવાથી જમીનનું બંધારણ સુધરે છે અને ભેજ સંગ્રહવાની શક્તિ વધે છે.
કાર્યક્રમના અંતે, ઓડદર ગામની મહિલાઓએ જમીનને બચાવવા અને સમાજને ઝેરમુક્ત ખોરાક પૂરો પાડવા માટે ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. આ કાર્યક્રમ પોરબંદર જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક કૃષિના વ્યાપ માટે એક મહત્વનું પગલું સાબિત થશે.
