બેટી બચાવો–બેટી પઢાવોના મંત્રને સાકાર કરતી ગુજરાત સરકાર: ૧૩ હજાર ગ્રામ પંચાયતોમાં બાલિકા પંચાયત દ્વારા દીકરીઓનું સશક્તીકરણ
સમગ્ર દેશમાં ૨૪ જાન્યુઆરીના દિવસને ‘રાષ્ટ્રીય બાલિકા દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે ‘દીકરીઓના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે તેમનું સશક્તીકરણ’ થીમ હેઠળ ગુજરાત સરકારે દીકરીઓના જન્મને વધાવવાથી લઈને તેમને નેતૃત્વ પૂરૂ પાડવા સુધીના અભિયાનને વેગ આપ્યો છે. વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને સાકાર કરતા ગુજરાતે દેશમાં પ્રથમવાર ‘બાલિકા પંચાયત’ જેવું અનોખું મોડેલ અમલી બનાવ્યું છે.
બાલિકા પંચાયત: લોકશાહીનું નવું પ્લેટફોર્મ
કચ્છના મોટા અંગિયા અને મસ્કા ગામથી પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ થયેલું આ અભિયાન હવે રાજ્યની ૧૩,૦૦૦ થી વધુ ગ્રામ પંચાયતો સુધી પહોંચ્યું છે:
-
નેતૃત્વ વિકાસ: આ પહેલ દ્વારા બાલિકાઓ લોકશાહીની પ્રક્રિયાથી માહિતગાર થશે અને તેમનામાં નિર્ણય લેવાની શક્તિ વિકસશે.
-
તાલીમ મોડ્યુલ: યુનિસેફ (UNICEF) ના સહયોગથી ખાસ તાલીમ મોડ્યુલ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જે કિશોરીઓને તેમના અધિકારો અને સુરક્ષા વિશે જ્ઞાન આપશે.
-
જાગૃતિના મુદ્દા: આ પંચાયતો દ્વારા પોષણ, એનીમિયા મુક્તિ, જેન્ડર ભેદભાવ અને બાળ લગ્નો જેવા સામાજિક દૂષણો સામે જાગૃતિ લાવવામાં આવશે.
સશક્તીકરણના બે તબક્કા અને અમલીકરણ3
મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી ડૉ. મનિષાબેન વકીલના નેતૃત્વમાં આ પ્રોજેક્ટને બે તબક્કામાં વહેંચવામાં આવ્યો છે:
૧. પ્રથમ તબક્કો: મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના ICDS અને મહિલા કલ્યાણના કર્મયોગીઓને યુનિસેફ દ્વારા ‘ટ્રેનિંગ ઓફ ટ્રેનર્સ’ (ToT) આપવામાં આવી છે.
૨. બીજો તબક્કો: દરેક જિલ્લામાં ક્લસ્ટર પ્રમાણે ‘માસ્ટર ટ્રેનર્સ’ તૈયાર કરવામાં આવશે, જે છેવાડાના ગામ સુધીની દીકરીઓને તાલીમ આપી સશક્ત બનાવશે.
૩. સામાજિક પરિવર્તન: સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા અને બાળ મજૂરી જેવા દૂષણો નાબૂદ કરી દીકરીઓને સમાન તક આપવા સરકાર મક્કમ છે.
ગુજરાત સરકારની આ પંચાયતી રાજની નવીન પહેલ દેશભર માટે પ્રેરણારૂપ બની છે, જે દીકરીઓના આત્મસન્માન અને ઉજ્જવળ ભવિષ્યનો સંકલ્પ સિદ્ધ કરશે.
