પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી જમીનની ફળદ્રુપતા અને માનવ આરોગ્યનું સંરક્ષણ
૨૦મી સદીની હરિયાળી ક્રાંતિએ ઉત્પાદન વધાર્યું, પરંતુ રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના બેફામ ઉપયોગથી જમીન બિન-ઉપજાઉ બની અને માનવ સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો થઈ. આજે ફરીથી પ્રકૃતિ તરફ વળવાનો સમય પાકી ગયો છે. પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર ઉત્પાદન વધારવાનો રસ્તો નથી, પરંતુ પૃથ્વી અને માનવજાતને બચાવવાનું અભિયાન છે.
પ્રાકૃતિક જંતુરોધકો અને તેમનું મહત્વ
જ્યારે જમીન રાસાયણિક અસરો હેઠળ હોય ત્યારે શરૂઆતમાં રોગ-જીવાત વધુ આવી શકે છે. તેના નિયંત્રણ માટે પ્રાકૃતિક ‘અસ્ત્રો’ રામબાણ ઈલાજ સાબિત થાય છે:
-
નિમાસ્ત્ર: લીમડાના પાન અને ગૌમૂત્રના મિશ્રણથી બનતું આ દ્રાવણ ચુસિયા જીવાતો સામે રક્ષણ આપે છે.
-
બ્રહ્માસ્ત્ર અને અગ્નિઅસ્ત્ર: લીમડો, ધતુરો, આંકડો અને સીતાફળી જેવી કડવી વનસ્પતિઓને ગૌમૂત્રમાં ઉકાળીને બનાવાતી આ દવાઓ મોટી ઈયળોનું નિયંત્રણ કરે છે.
-
સૂંઠાસ્ત્ર: સૂંઠ અને દૂધના મિશ્રણથી બનતું આ અસ્ત્ર ફૂગજન્ય રોગોમાં અત્યંત અસરકારક છે.
ઘરે જ બનાવો સસ્તું અને સચોટ ખાતર
ખેડૂતો નજીવા ખર્ચે પોતાના ખેતરમાં જ જૈવિક મિશ્રણો તૈયાર કરી શકે છે:
૧. ખાટી છાશનો પ્રયોગ: એક મહિના જૂની છાશને પાણીમાં ભેળવી છંટકાવ કરવાથી ફૂગજન્ય રોગો અટકે છે અને છોડને પોષણ મળે છે.
૨. સેન્દ્રિય કાર્બન: જેમ જેમ જમીનમાં સેન્દ્રિય કાર્બન વધશે, તેમ જમીનની રોગપ્રતિકારક શક્તિ કુદરતી રીતે જ મજબૂત બનશે.
૩. શૂન્ય ખર્ચ: ખેતરના કચરા અને ગાયના છાણ-ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ થતો હોવાથી બહારથી મોંઘી દવાઓ લાવવાની જરૂર રહેતી નથી.
પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી માત્ર ખેડૂતની આવક જ નથી વધતી, પરંતુ જમીન, પાણી અને હવાનું પણ શુદ્ધિકરણ થાય છે. ચાલો, આપણે સૌ સાથે મળીને ઝેરમુક્ત ખેતીનો સંકલ્પ કરીએ.
