‘મનસ્વી વર્તનથી સમસ્યા નહીં ઉકેલાય…’, UN ચીફની ટ્રમ્પ અને જિનપિંગને કડક ચેતવણી; ભારત-EU ડીલને ગણાવી ‘ગેમ ચેન્જર’
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વડા એન્ટોનિયો ગુટેરેસે વર્ષ ૨૦૨૬ માટેની તેમની પ્રાથમિકતાઓ રજૂ કરતા વિશ્વની બે મહાસત્તાઓ – અમેરિકા અને ચીનને આડે હાથ લીધા છે. ગુરુવારે (૩૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬) એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ગુટેરેસે સ્પષ્ટ કર્યું કે, વિશ્વમાં વધતી જતી ‘ધ્રુવીકરણ’ (Bipolarity) ની વિચારધારા માનવજાત માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
અમેરિકા-ચીન તણાવ પર ગુટેરેસનો પ્રહાર
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગના નેતૃત્વમાં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વધી રહેલા સંઘર્ષ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા ગુટેરેસે કહ્યું કે, “આજે દુનિયામાં એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે ભવિષ્યના બે જ કેન્દ્રો હશે – એક અમેરિકા અને બીજું ચીન. પરંતુ આ વિચાર અત્યંત ખતરનાક છે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે, “વૈશ્વિક સમસ્યાઓનો ઉકેલ કોઈ એક દેશના ‘મનસ્વી’ આદેશોથી નહીં આવે. જ્યારે બે મોટી શક્તિઓ વિશ્વને પોતાની પ્રભાવ ક્ષેત્રોમાં વહેંચવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ અને સહકાર જોખમમાં મૂકાય છે.” ટ્રમ્પની તાજેતરની આક્રમક વિદેશ નીતિ અને ચીનની વધતી સૈન્ય ગતિવિધિઓ વચ્ચે ગુટેરેસનું આ નિવેદન બંને દેશો માટે સ્પષ્ટ ચેતવણી સમાન છે.
ભારત-EU ડીલ: ‘બહુધ્રુવીય વિશ્વની નવી આશા’
જ્યારે વિશ્વ બે ભાગમાં વહેંચાઈ રહ્યું છે, ત્યારે ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે થયેલા લેન્ડમાર્ક ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) ને ગુટેરેસે અત્યંત સકારાત્મક ગણાવ્યો છે. ૨૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ થયેલા આ સોદાને ‘બધા સોદાઓની માતા’ (Mother of all deals) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- ગુટેરેસની પ્રશંસા: “હું ભારત અને EU વચ્ચેના વ્યાપાર કરારને ખૂબ જ આશાસ્પદ દ્રષ્ટિએ જોઉં છું. આ સાબિત કરે છે કે વિશ્વ હવે બહુધ્રુવીય (Multipolar) બની રહ્યું છે.”
- શા માટે મહત્વનું છે? ભારત અને EU એ મળીને ૨ અબજ લોકોનું બજાર બનાવ્યું છે. ગુટેરેસ માને છે કે આવા કરારોથી માત્ર વ્યાપાર જ નહીં, પરંતુ સુરક્ષા અને શાંતિ માટે પણ નવું સંતુલન પેદા થશે. આનાથી ચીન કે અમેરિકા પરની નિર્ભરતા ઘટશે.
નવા વર્ષની કટોકટી અને ‘UN80’ સુધારા
ગુટેરેસે વધુમાં જણાવ્યું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા ફંડિંગમાં કરવામાં આવેલા કાપને કારણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અત્યારે નાણાકીય સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેમણે ‘UN80’ નામની ટાસ્ક ફોર્સની પણ જાહેરાત કરી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય યુએન સંસ્થાઓમાં ખર્ચ ઘટાડવાનો અને કાર્યક્ષમતા વધારવાનો છે.
મુખ્ય અંશો:
- વૈશ્વિક સુરક્ષા: યુએન ચીફે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે, જે યુદ્ધોને વધુ વકરાવી રહ્યું છે.
- ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિ: ટ્રમ્પના ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ અને અન્ય પ્રાદેશિક હસ્તક્ષેપ પર ગુટેરેસે પરોક્ષ રીતે અસંમતિ દર્શાવી છે.
- ભારતની ભૂમિકા: ભારત આજે વિશ્વમાં એક મજબૂત ત્રીજા ધ્રુવ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સંતુલન માટે અનિવાર્ય છે.
એન્ટોનિયો ગુટેરેસનું આ નિવેદન સૂચવે છે કે ૨૦૨૬માં વિશ્વ વધુ જટિલ ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત અને યુરોપ જેવી મધ્યમ શક્તિઓનો સહકાર જ યુદ્ધ અને અરાજકતા રોકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
