સગરામપુરાના જરીવાલા પરિવારની પેઢીદર પેઢી ચાલતી સાંસ્કૃતિક સાધના
સુરતની ઓળખ માત્ર હીરા કે કાપડ ઉદ્યોગથી જ નહીં, પરંતુ તેની સદીઓ પુરાણી જરીકલાથી પણ છે. મેગેસ્થનીઝના ગ્રંથોમાં જેનો ઉલ્લેખ છે તેવી આ પ્રાચીન કલાને સુરતના સગરામપુરામાં વસતા જરીવાલા પરિવારે ૧૨૦ વર્ષ અને ચાર પેઢીઓથી જાળવી રાખી છે. જેકીશનદાસ ચપડીયાએ શરૂ કરેલી આ સફર આજે ચેતનકુમાર જરીવાલાના નેતૃત્વમાં આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે આગળ વધી રહી છે, જે ‘વોકલ ફોર લોકલ’નું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
મુઘલકાળથી વૈશ્વિક બજાર સુધીનો સફર
જરી ઉદ્યોગ ભારતની અતિ પ્રાચીન અને વૈભવી હસ્તકળાઓમાંની એક છે. મુઘલકાળમાં સુરત બંદર હોવાના નાતે અહીંની જરી વિદેશોમાં નિકાસ થતી હતી. આજે પણ સુરતમાં તૈયાર થતી શુદ્ધ સોના-ચાંદીના તારની જરી બનારસ, કાંચીપુરમ અને બેંગ્લોર જેવા શહેરોમાં મોકલવામાં આવે છે, જ્યાં તેને કિંમતી સાડીઓમાં ગૂંથવામાં આવે છે. સુરતની જરીને મળેલું GI ટેગ (Geographical Indication) તેની ગુણવત્તા અને ભૌગોલિક વિશેષતા પર વૈશ્વિક મહોર મારે છે.
પરંપરા અને આધુનિકતાનો સુમેળ
ચેતનકુમાર જરીવાલાએ બી.કોમ., એલ.એલ.બી. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો હોવા છતાં વકીલાત કરવાને બદલે પૂર્વજોના વ્યવસાયને પસંદ કર્યો છે. ૬૦ વર્ષ પહેલાં જ્યાં દેશી સંચાથી કામ થતું હતું, ત્યાં આજે આધુનિક મશીનો દ્વારા ઉત્પાદન થાય છે. આ પરિવાર માત્ર જરી જ નથી બનાવતો, પણ સોના-ચાંદીના તારની સાડીઓનું સીધું મેન્યુફેક્ચરિંગ અને વેચાણ પણ કરે છે. ઘરેથી જ કામ થતું હોવાથી ગુણવત્તા પર પૂરતું નિયંત્રણ રહે છે અને ખર્ચમાં પણ બચત થાય છે.
રોજગારી અને આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતિક
આજે જ્યારે લોકોને લાગે છે કે હસ્તકલા લુપ્ત થઈ રહી છે, ત્યારે જરીવાલા પરિવાર ૫૦થી વધુ પરિવારોને રોજગારી પૂરી પાડી રહ્યો છે. આ લઘુ ઉદ્યોગ આજે પણ સુરતના ગોપીપુરા અને નવાપુરા જેવા વિસ્તારોની ધબકતી ઓળખ છે. નવી પેઢીની પસંદગીને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરાતી જરી સાડીઓ આજે ફરીથી ફેશનમાં અગ્રેસર બની છે. આ પરિવાર માટે જરી માત્ર ધંધો નથી, પણ એક સાધના અને વિરાસત છે જેને તેઓ નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જઈ રહ્યા છે.
