અમેરિકા સાથે ડીલ થતાં જ એક્શનમાં ઈરાન; તુર્કી, ઈરાક અને ઇજિપ્તને ફોન કરી જણાવી શરતો
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની જાહેરાત બાદ પશ્ચિમ એશિયાના રાજકારણમાં ભારે ગતિવિધિઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. સંઘર્ષ વિરામની સત્તાવાર જાહેરાત થતાં જ ઈરાને કૂટનીતિક મોરચે સક્રિય થઈને પોતાના મિત્ર અને પડોશી દેશોનો સંપર્ક સાધ્યો છે. તેહરાને તાત્કાલિક ધોરણે તુર્કી, ઈરાક અને ઇજિપ્ત જેવા પ્રભાવશાળી દેશોના વડાઓ સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરીને અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમક્ષ મૂકેલી મુખ્ય શરતોનો ખુલાસો કર્યો છે. આ વૈશ્વિક ઘટનાક્રમ વચ્ચે ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પણ આ શાંતિ કરારનું ખુલ્લા દિલથી સ્વાગત કરીને બંને દેશોના આ પગલાની પ્રશંસા કરી છે, જ્યારે બીજી તરફ ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન નેતન્યાહૂ આ સોદાથી ચિંતિત થઈને ટ્રમ્પને મળવાના આકરા પ્રયાસો કરી રહ્યા છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના ૧૦૭ દિવસના સૈન્ય સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે થયેલા કરાર બાદ હવે શરતોને અમલી બનાવવાનો તબક્કો શરૂ થયો છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ પોતાના સત્તાવાર ટેલિગ્રામ એકાઉન્ટ પર આ અંગેની મહત્વની કૂટનીતિક વિગતો શેર કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેમણે તુર્કી, ઈરાક અને ઇજિપ્તના વિદેશ પ્રધાનો સાથે અલગ-અલગ ફોન પર લાંબી ચર્ચા કરી છે. આ વાતચીત દરમિયાન ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ શાંતિ કરાર ત્યારે જ લાંબો સમય ટકશે જ્યારે લેબનોન પર થઈ રહેલા ઇઝરાયેલી હુમલાઓ સંપૂર્ણપણે અને તાત્કાલિક ધોરણે બંધ કરવામાં આવે. ઈરાનનું માનવું છે કે કરારના ફ્રેમવર્કને વ્યવસ્થિત રીતે લાગુ કરાવવાની નૈતિક અને સૈન્ય જવાબદારી અમેરિકાની છે.
આ વાતચીત દરમિયાન ઈરાની વિદેશ પ્રધાને આ સોદાને સફળ બનાવવામાં અને પશ્ચિમ એશિયાને મોટી તબાહીમાંથી બચાવવામાં મદદ કરવા બદલ તુર્કી, ઈરાક અને ઇજિપ્તની સરકારોનો હૃદયપૂર્વક આભાર માન્યો હતો.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ શાંતિના પગલાંને બિરદાવ્યું
બીજી તરફ, ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (ટ્વિટર) પર એક સત્તાવાર પોસ્ટ કરીને આ સમજૂતીની મુક્તકંઠે પ્રશંસા કરી છે. પીએમ મોદીએ લખ્યું, “પશ્ચિમ એશિયામાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા આ ભયાનક સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી સમજૂતીનું હું હાર્દિક સ્વાગત કરું છું. આ સંઘર્ષના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ગંભીર આર્થિક સંકટ ઊભું થયું હતું, સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ હતી અને ઘણા નિર્દોષ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.”
ભારતના પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ નવી સમજૂતીના અસરકારક અને પ્રમાણિક અમલીકરણથી સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પાછી ફરશે. આનાથી દરિયાઈ ટ્રાફિક (ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ) કોઈપણ અવરોધ વિના ચાલુ રહેશે અને વૈશ્વિક વેપાર સંપૂર્ણ સુરક્ષિત બનશે, જે ભારત માટે પણ આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક છે. તેમણે ઉમેર્યું કે બાકી બચેલા તમામ વિવાદિત મુદ્દાઓ પર પણ બંને પક્ષો વચ્ચે આવી જ સકારાત્મક ચર્ચા ચાલુ રહેશે અને ૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં એક સ્થાયી અને વ્યાપક કરાર પર હસ્તાક્ષર થશે.
ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન નેતન્યાહૂ મુશ્કેલીમાં
આ શાંતિ કરારની જાહેરાત બાદ ઇઝરાયેલના રાજકારણમાં ગરમાવો આવી ગયો છે. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ ગઈકાલે રાત્રે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ અણધારી ઈરાન ડીલથી આશ્ચર્યચકિત છે. એક વરિષ્ઠ ઇઝરાયેલી અધિકારીને ટાંકીને જણાવાયું છે કે નેતન્યાહૂ આ કરારની શરતો અને ઇઝરાયેલની સુરક્ષા પર તેની અસરો અંગે ચર્ચા કરવા માટે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે તાત્કાલિક મુલાકાત ગોઠવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. નેતન્યાહૂ G7 સમિટ પૂરી થયા બાદ ગમે તે ભોગે ટ્રમ્પને રૂબરૂ મળીને પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરવા માંગે છે, કારણ કે આ કરારમાં લેબનોન અને ઇઝરાયેલ સરહદ પરની સૈન્ય કાર્યવાહીઓ રોકવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.
૧૫ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ આકાર લઈ રહેલો આ નવો વૈશ્વિક મોરચો દર્શાવે છે કે દુનિયા હવે યુદ્ધના સ્થાને કૂટનીતિ અને આર્થિક સ્થિરતાને વધુ મહત્વ આપી રહી છે. જો ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈરાનની શરતો મુજબ ઇઝરાયેલને નિયંત્રિત કરવામાં સફળ રહેશે, તો આગામી ૧૯ જૂનનો દિવસ વિશ્વ શાંતિ માટે ખરેખર ઐતિહાસિક સાબિત થશે.
