1 ફેબ્રુઆરીથી સિગારેટ અને પાન મસાલા થશે ભારે મોંઘા: સરકારે રજૂ કર્યું નવું ટેક્સ બિલ, જાણો તમારા ખિસ્સા પર કેટલો વધશે બોજ
કેન્દ્ર સરકારે તમાકુ ઉત્પાદનો અને પાન મસાલા પરના ટેક્સ માળખામાં મોટા ફેરફારોની જાહેરાત કરી છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે લોકસભામાં ‘કેન્દ્રીય ઉત્પાદ શુલ્ક (સુધારા) વિધેયક, 2025’ અને ‘સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઉપકર (Cess) વિધેયક, 2025’ રજૂ કર્યા છે. આ નવા નિયમો 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી અમલમાં આવશે, જેના કારણે સિગારેટ, બીડી, પાન મસાલા અને ગુટખાના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થવાની ધારણા છે.
નવું ટેક્સ માળખું અને GST દરો
નવા નિયમો મુજબ, તમાકુ અને સંબંધિત ઉત્પાદનો પર હવે 40% GST લાગશે, જ્યારે બીડી પર તે 18% નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, સરકારે સિગારેટ પર તેની લંબાઈ અને શ્રેણીના આધારે 1,000 સ્ટિક દીઠ 2,050 રૂપિયાથી લઈને 8,500 રૂપિયા સુધીની વધારાની એક્સાઈઝ ડ્યુટી (Excise Duty) લાદવાની જોગવાઈ કરી છે. કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં આ શુલ્ક 11,000 રૂપિયા સુધી પણ જઈ શકે છે.
તમારા ખિસ્સા પર શું અસર થશે?
આ ટેક્સ વધારાની સીધી અસર સામાન્ય ગ્રાહકો પર પડશે. નિષ્ણાતો અને ઉદ્યોગ જગતના સૂત્રોના અંદાજ મુજબ:
- સિગારેટના ભાવમાં 20% થી 30% સુધીનો વધારો થઈ શકે છે.
- હાલમાં 18 રૂપિયામાં મળતી એક સિગારેટની કિંમત વધીને 21 થી 22 રૂપિયાની વચ્ચે થવાની સંભાવના છે.
- પ્રીમિયમ કેટેગરીમાં એક સિગારેટની કિંમત 72 રૂપિયા સુધી પણ પહોંચી શકે છે.
- પાન મસાલા અને ગુટખાના ભાવ પણ વધશે કારણ કે તેના પર નવો ‘સ્વાસ્થ્ય અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સેસ’ લાદવામાં આવી રહ્યો છે.
મશીન ક્ષમતા પર આધારિત નવી ટેક્સ સિસ્ટમ
પાન મસાલા અને ગુટખા ઉત્પાદકો માટે સરકારે ‘મશીન ક્ષમતા આધારિત’ (Capacity-based) ટેક્સ પ્રણાલી ફરી શરૂ કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે ટેક્સ વાસ્તવિક ઉત્પાદનને બદલે મશીનોની સંખ્યા, તેમની ગતિ અને ઉત્પાદન ક્ષમતાના આધારે વસૂલવામાં આવશે. આ પગલાનો હેતુ ટેક્સ ચોરી રોકવાનો છે.
સરકારનો ઉદ્દેશ્ય અને રાજ્યોને લાભ
નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નવી એક્સાઈઝ ડ્યુટી હાલના ‘GST વળતર સેસ’ (GST Compensation Cess) ની જગ્યા લેશે, જે 2026 માં સમાપ્ત થવાનો છે. સરકારની દલીલ છે કે આ હાનિકારક વસ્તુઓ (Sin goods) પર ટેક્સનો બોજ ઓછો થવો જોઈએ નહીં જેથી તેના વપરાશ પર નિયંત્રણ રહે. આ ટેક્સમાંથી પ્રાપ્ત થતી આવકનો 41% હિસ્સો રાજ્યો સાથે વહેંચવામાં આવશે, જેનાથી રાજ્યોની આવકમાં પણ વધારો થશે.
બજારમાં મચી દોડધામ
આ જાહેરાત બાદ શેરબજારમાં તમાકુ કંપનીઓના શેરમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો હતો. ITC ના શેર 8% થી વધુ તૂટ્યા હતા, જ્યારે ગોડફ્રે ફિલિપ્સ (Godfrey Phillips) ના શેરમાં 16% સુધીનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો: સરકારે તમાકુ ઉત્પાદનો પર ટેક્સનો ગાળિયો વધુ કડક કર્યો છે. આ એવું જ છે જેમ કે જૂનો બંધ (GST Compensation Cess) હટાવતા પહેલા સરકારે નવો અને મજબૂત બંધ (નવી એક્સાઈઝ ડ્યુટી) તૈયાર કરી લીધો હોય, જેથી આવકનો પ્રવાહ ચાલુ રહે અને તમાકુનું સેવન મોંઘું બનેલું રહે.
